Konya Şeker’in borç krizi madenleri ve binlerce işçiyi vurdu

TORKU’nun bağlı olduğu Konya Şeker’in işlettiği Soma ve Kangal termik santrallerindeki mali sorunlar, kömür tedarikçisi madencilik şirketlerini de etkiledi. Santrallerden alacaklarını tahsil edemeyen şirketler üretim ve sevkiyatı sürdürmekte zorlanırken, binlerce maden ve santral işçisinin ücretleri ve iş güvencesi tehlikeye girdi.

Türkiye Devrimci Maden Arama ve İşletme İşçileri Sendikası (Dev Maden-Sen) Genel Başkanı Ahmet Remzi Atasoy, Aydınlık’a Konya Şeker’in mali sorunlarını ve sektöre etkilerini değerlendirdi. Türkiye Kömür İşletmelerinin (TKİ) borç ilişkilerini ve santrallerin geleceğini sorgulayan Atasoy şu ifadeleri kullandı:‘SANTRAL BORCU KAMUYA MI YIKILACAK?“Soma Termik Santrali yaklaşık bir buçuk yıldır çalışmıyor.

TORKU’nun Soma nedeniyle TKİ’ye yaklaşık 20 milyar lira borcu var. Konya Şeker’in neden böyle bir kömür ticaretine girdiğini, TKİ’nin bu ilişkilerin içine nasıl dahil olduğunu çözebilmiş değiliz. Soma Termik Santrali 6 milyar 946 milyon liraya TKİ’nin elinde kaldı.

Geriye kalan yaklaşık 13 milyar lira nasıl tahsil edilecek? Bunun yükü de mi kamuya bırakılacak? Kamulaştırıldığı söylenen santralin başka bir firmaya devredilmesinden endişe ediyoruz. TKİ bünyesinde bir firmanın altında 10 ayrı şirket ve ayrı ayrı alınmış ruhsatlar var.

Santralin bu şirketlere devredilmesi ihtimalini de sorguluyoruz. Aynı firmaya ait Kangal Termik Santrali’nin neden bu sürece dahil edilmediği de açıklanmalı.“TKİ’nin borcun büyük bölümünü kamuya yükleyerek hem Soma’yı hem Kangal’ı başka bir firmaya devretmek istediğini düşünüyoruz.

Santrali 7 milyara alıp 8 milyara başka bir firmaya devrederek kâr etmiş gibi gösterilebilir. Üstelik TKİ artık ana faaliyet alanından uzaklaşıyor; kömürün yanı sıra gübre, hidroklorik asit ve sülfürik asit üretiyor. Bu faaliyetlerle ilgili araştırmalarımız sürüyor.‘ALACAKLARIN TAHSİLİ İÇİN HUKUKİ YOLLAR VAR’“Bütün bunların sonucunda maden emekçileri, bir firmanın alacağını tahsil edebilmesi için araç hâline getiriliyor.

Bu kabul edilemez. Alacakların tahsili için hukuki yollar bulunuyor. Daha önce Çayırhan’da Yıldızlar Holding’in yer altı işletme ruhsatı sürecinde de işçiler kullanıldı. Yanlış hatırlamıyorsam 2023 yılında işçiler madene indirildi ve grev başladı.

Üç ay sonra şirket ruhsat aldı. O tarihte Yıldızlar Holding’in yer altı işletme ruhsatı yoktu, yalnızca açık ocak işletmeciliği yapabiliyordu.“Madencilikte yaşanan sorunlar Soma ve Kangal’la sınırlı değil. Zonguldak’ta beş müessesenin kapatılması kararı alındı.

Normalde denetimlerde tespit edilen eksikliklerin giderilmesi için süre verilmeliydi. Üçü yeniden açıldı, en fazla üretim yapan Karadon ve Kozlu ise hâlâ kapalı. Bu kararın gerekçesi anlaşılır değil.”‘ÜRETİM PLANSIZ VE KONTROLSÜZ’Türkiye’nin kapsamlı bir madencilik politikası oluşturması gerektiğini belirten Atasoy şöyle devam etti: Ahmet Remzi Atasoy“Piyasacı bir yapıya yönelen TKİ, ruhsat dağıtarak üretimi plansız biçimde yürütüyor.

Ne kadar kömür üretilmesi gerektiği belirlenmiyor. Üstelik ithal kömüre geniş bir alan açılarak yerli üretim desteklenmiyor. Bu durum özel işletmeleri de zor durumda bırakıyor. Türkiye’de bir madencilik politikası ve stratejisi oluşturamadığımız için sorunlar büyüyor.

Neyi, ne kadar üreteceğimiz ve hangi ürünlere ihtiyaç duyulacağı belli değil.‘YENİDEN KAMUSAL ANLAYIŞ’“Bütün bunların temelinde özelleştirme politikaları var. Bölüp parçaladığımız bu yapıdan geri dönmeli, başta linyit olmak üzere madenleri yeniden kamusal anlayışla yönetmeliyiz.

İşletmeler devredilirken şirketlerin bunları yönetebilecek teknik kadrolara sahip olup olmadığına bile bakılmadı. Dünyada madencilik sektöründe de ciddi sıkıntılar yaşanıyor. Son bir ayda bakır şirketlerinde ve limanlarda grevler başladı.

Önümüzdeki dönemde madencilik alanında ciddi sıkıntılar yaşayacağız.“Uluslararası tekeller hızla saldırıya geçiyor. Güneydoğu’da ve Artvin’de ciddi bir maden sahası kuşatması var. Artvin’in yüz ölçümü kadar alan altın madenciliğine açılmış durumda.

Artvin’de insanların yaşayabileceği alanlar giderek daralıyor. ENERJİ GÜVENLİ OLMADAN YEŞİL DÖNÜŞÜM TEHLİKELİ“Adil geçiş ve yeşil dönüşüm kavramları gündeme getiriliyor ancak enerji güvenliği sağlanmadan gerçekleştirilecek bir yeşil dönüşüm tehlikeli sonuçlar doğurabilir.

İhracat yapan KOBİ’lerimiz ve küçük işletmelerimiz üretimlerini sürdüremez duruma gelebilir. Paris İklim Anlaşması 2021 yılında imzalandı. 2053 yılında sıfır emisyona ulaşacağımız söyleniyor ancak bunun nasıl gerçekleştirileceğine ilişkin somut bir yol haritası yok.

Sorumluluk Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına verilmesine rağmen beş yıldır bir makro plan ortaya konulmadı. Her toplantıda ‘Çalışıyoruz, kısa sürede açıklayacağız’ yanıtını alıyoruz. Geçen hafta Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO)’nün toplantısında da bu konuyu gündeme getirdik ancak somut bir gelişme yok.‘EYLEM İÇİN ÇALIŞMALARIMIZ OLACAK’“Önümüzdeki günlerde Türkiye’nin nasıl bir madencilik politikasına ihtiyaç duyduğunu ve adil geçişin nasıl gerçekleştirilmesi gerektiğini ortaya koyan çalışmalar hazırlayacağız.

Diğer sendikalardan yeterli desteği alamadık. Ancak Türkiye’nin önüne alternatif bir perspektif koymamız gerekiyor. Madencilikte kaotik bir döneme doğru ilerliyoruz. Endişelerimiz giderek artıyor. Önümüzdeki süreçte eylem planları için de çalışıyoruz.”KÖSEOĞLU SEVKİYATI DURDURDUKangal Termik’in 30 Haziran 2025 tarihli tablolarında banka kredileri 24,64 milyar lira olarak yer aldı.

Santralde kömür tedarikindeki sorun üretimi durma noktasına getirdi. Ruhsatlı sahalarda 2019’dan bu yana üretim ve dekapaj faaliyetlerini yürüten Köseoğlu Madencilik, biriken alacakları nedeniyle 30 Ekim 2026’da üretim ve sevkiyatı durdurdu.

Kangal Termik’in 6 Kasım tarihli açıklamasında, alternatif kömür kaynağı bulunmadığı, teknik arızalar ve gelir kaybı nedeniyle ticari faaliyetlerin sürdürülemediği bildirildi. Üretimin durmasıyla asgari teknik, idari ve mali kadro dışındaki çalışanların önce yıllık izinlerini kullanmaları, ardından ücretsiz izne çıkarılmaları kararlaştırıldı.

Karardan yaklaşık bin işçi etkilendi. Üretim yeniden başlayana kadar yalnızca zorunlu işlerde görevli asgari personelin çalışması öngörüldü. Köseoğlu Madencilik’in biriken alacaklarının tutarı ise açıklanmadı.1989’da üretime başlayan Kangal Termik, 8 Şubat 2013’te özelleştirilerek TORKU iştiraki Konya Şeker’e devredildi.

Yıllık 1 milyon 908 bin 229 megavatsaat üretim kapasitesine sahip santral, son yıllarda ekonomik sorunlar ve çevresel tartışmalarla gündeme geldi. SOMA’DA SÜREÇ TAMAMLANMADISoma B Termik Santrali de borç batağındaydı. TKİ’ye faizleriyle birlikte 20 milyar lirayı aşan borcu nedeniyle icradan satışa çıkarılan santral, iki ihalede alıcı bulunamaması üzerine 6 milyar 946 milyon liraya TKİ’ye geçti.

Tesisin yeniden kamuya devrine ilişkin süreç henüz tamamlanmadı. Konya Şeker’in 2025 finansal tablolarına göre grubun toplam borcu 84,6 milyar liraya, enerji grubunun borcu ise 51,5 milyar liraya ulaştı. İMBAT’IN 1,4 MİLYAR ALACAĞI VARSoma’da yeraltı kömür üretimi yapan İmbat Madencilik, Soma Termik Santrali’ne sattığı kömürün bedelini tahsil edemediğini açıkladı.

Şirket yönetimi, 29 Ekim’de çalışanlarına gönderdiği mesajda Konya Şeker’den 1 milyar 475 milyon lira alacaklarının bulunduğunu, bu tutarın ödenmemesi nedeniyle maaşları düzenli ödeyebilecek başka mali kaynaklarının kalmadığını bildirdi. Yaklaşık 4 bin 200 kişinin çalıştığı şirkette maaş ve prim ödemelerinin gecikmesi üzerine işçiler Ankara’ya yürüyüş başlattı.

Şirket yönetimi, varlıklarının ipotek altında olduğunu belirterek alacağın tahsili için kamu kurumlarının devreye girmesini beklediğini açıkladı. Bir bankadan kredi temin edilmesiyle işçilerin ücretleri ödendi. Fakat Konya Şeker’den alacağı henüz tahsil edilmedi.1361 İŞÇİNİN GELECEĞİ BELİRSİZSoma’da Yeni Anadolu Madencilik, Işıklar Maden Ocağı’ndaki faaliyetlerini sonlandırmıştı.

9 Temmuz 2026 itibarıyla işletmedeki bin 361 işçinin iş akdi feshedildi. Yeni Anadolu Madencilik’teki işten çıkarmalar, Soma’daki santralin ve kömür tedarik zincirinin yaşadığı çöküşten dolaylı olarak etkilendi. İşten çıkarmaların gerekçesi olarak ise TKİ ile yapılan rödovans sözleşmesinin tasfiye edilmesi ve şirketin TKİ’ye karşı yükümlülüklerini yerine getirememesi gösterildi.