Divriği Ulu Camii'nin Taş İşlemelerinde Gizemli İnsan Silüeti

UNESCO Dünya Kültür Mirası listesinde yer alan ve Anadolu'nun Elhamra'sı olarak nitelendirilen Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası, yeni bir gizemle gündeme geldi. 1228 yılında yapımına başlanan ve 1243'te tamamlanan bu tarihi yapının şifahane bölümünün tavanındaki taş işlemelerde, belirli bir noktadan bakıldığında belirginleşen bir insan silüeti fark edildi.

Çekik gözlü, elmacık kemikleri çıkık ve sarkık bıyıklı bir erkek figürünü andıran bu görsel, bölgenin kültürel ve tarihi sırlarına bir yenisini ekledi. Sivaslı gazeteci Sirer Doğan tarafından ortaya çıkarılan bu silüet, 41 yıl önce aynı caminin kapılarına düşen gölgelerin namaz kılan insan figürleri oluşturduğunu keşfetmesinin ardından gelen ikinci büyük bulgu oldu.

Doğan, bu yeni görselin yapının banilerinden Ahmet Şah'a ait olabileceğini iddia ederken, konunun bilimsel çevrelerce detaylıca incelenmesi gerektiğini vurguladı. Yapının mimarı Muğis oğlu Ahlatlı Hürrem Şah'ın bu eserden önce veya sonra başka bir kaydının bulunmaması, eserin üzerindeki gizem perdesini daha da kalınlaştırıyor.

Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Mimarlık, Güzel Sanatlar ve Tasarım Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Uğur Tuztaşı, yapının hem somut hem de soyut sembollerle dolu olduğunu ifade etti. Prof. Dr. Tuztaşı, şifahanenin akustik ve tıbbi motifler açısından döneminin çok ötesinde bir merkez olduğunu belirterek, figürün gizemli doğasına dikkat çekti.

Özellikle Ahmet Şah'ın isminin yapının kitabesinde yer almamasına rağmen, bu silüetin duvarlara işlenmiş olmasının bir aşk metafiziği veya gizli bir şifreleme yöntemi olabileceği üzerinde duruluyor. Akademik açıdan değerlendirildiğinde, Turan Melek tarafından yaptırılan şifahanede neden kendi portresi yerine Ahmet Şah'ın figürünün yer aldığı sorusu, araştırmacıların odak noktası haline geldi.

Prof. Dr. Tuztaşı, Turan Melek ile Ahmet Şah arasındaki ilişkiye dair tarihsel tartışmaları hatırlatarak, bu figürün bir hediye veya anma biçimi olarak mimar tarafından gizlice işlenmiş olabileceği ihtimalini değerlendirdi.

Mimarın imzasını çok küçük bir alana saklaması gibi, bu figürün de bilinçli bir şifreleme ile yerleştirilmiş olabileceği düşünülüyor. Sonuç olarak, Divriği Ulu Camii'ndeki bu yeni bulgu, yapının mimari ve tarihi dokusunun yeniden sorgulanmasını zorunlu kılıyor.

Uzmanlar, figürün kesin kimliğinin belirlenmesi için daha kapsamlı bilimsel araştırmalara ihtiyaç duyulduğunu belirtiyor. Bu tür sembolik okumaların, Anadolu Selçuklu döneminin sanat anlayışına ve yapıyı inşa edenlerin birbirlerine yükledikleri metafiziksel anlamlara dair önemli ipuçları sunabileceği öngörülüyor.