İsrail'de Hükümet Krizi: Muhalefetin Haredi Çıkmazı

İsrail'de 27 Ekim tarihinde gerçekleştirilen parlamento seçimleri, 120 sandalyeli mecliste hiçbir siyasi bloğun hükümet kurmak için ihtiyaç duyduğu 61 milletvekili sayısına ulaşamamasıyla sonuçlandı. Muhalefet lideri Gadi Eisenkot, Başbakan Binyamin Netanyahu'yu iktidardan uzaklaştırmak amacıyla, Arap milletvekillerinin desteğine ihtiyaç duymayan bir koalisyon oluşturmak için Ultra-Ortodoks Yahudileri temsil eden Haredi partileriyle görüşmelere başladı.

Ancak bu strateji, iktidar bloğunun kilit ortaklarından Şas Partisi'nin Netanyahu'ya desteğini yinelemesiyle ciddi bir sekteye uğradı. Seçim sonuçlarına göre Netanyahu liderliğindeki Likud Partisi 27 sandalye ile meclisteki en büyük grup olurken, Eisenkot'un Yashar Partisi 21 sandalyeyle ikinci sırada yer aldı.

İktidar bloğunda yer alan diğer partilerden Birleşik Tevrat Yahudiliği 7, Yahudi Gücü Partisi 7, Dini Siyonizm Partisi 6 ve Şas 6 sandalye kazandı. Muhalefet kanadında ise Birlikte Listesi 12, Demokratlar Partisi 8 ve İsrail Evimiz Partisi 7 milletvekili çıkardı.

İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden partiler ise toplam 19 sandalye ile meclis aritmetiğinde kilit bir konuma yerleşti. Muhalefetin hükümet kurabilmesi için Şas ve Birleşik Tevrat Yahudiliği'nin her ikisini de ikna etmesi gerekiyor; zira partilerden yalnızca birinin desteği çoğunluğu sağlamaya yetmiyor.

Bu süreçte muhalefet içinde de görüş ayrılıkları yaşanıyor. Demokratlar Partisi lideri Yair Golan, Arap partileriyle işbirliği seçeneğinin masada tutulması gerektiğini savunurken, Avigdor Lieberman ve Naftali Bennett gibi isimler bu işbirliğine mesafeli yaklaşıyor.

Şas Partisi ise Cumhurbaşkanı Isaac Herzog'a hükümeti kurma görevinin Netanyahu'ya verilmesini tavsiye edeceğini resmen açıkladı. İşbirliği arayışlarının önündeki en büyük engel ise zorunlu askerlik meselesi olarak öne çıkıyor.

İsrail Yüksek Mahkemesi'nin 25 Haziran 2024'te Haredilerin askerlikten muaf tutulmasının yasal dayanağı olmadığına hükmetmesi, ülkede derin bir krize yol açmıştı. Muhalefet liderleri dini okullardaki öğrencilerin askerlikten muaf tutulmasına karşı çıkarken, Haredi partileri bu muafiyetin ve devlet yardımlarının korunmasını şart koşuyor.

Netanyahu'nun ise Haredi partilerine bu konuda destek vermeye devam edeceği mesajı, muhalefetin onları kendi saflarına çekme girişimlerini boşa çıkarıyor. Ülke nüfusunun yaklaşık yüzde 13'ünü oluşturan Haredilerin tutumu, İsrail'in siyasi geleceğini belirleyecek kritik bir faktör haline geldi.

Birleşik Tevrat Yahudiliği'nin Cumhurbaşkanı Herzog ile yapacağı görüşme, krizin yönünü tayin etmesi açısından bekleniyor. Eisenkot'un önünde şu an için üç ana seçenek bulunuyor: Haredi partileriyle zorlu bir uzlaşıya varmak, Arap partilerinin desteğini almak veya mevcut tıkanıklığın aşılamaması durumunda ülkeyi yeniden erken seçime götürmek.