Turizmde Sezon Bitiyor, çalışanın Hayatı Da Mı Duruyor?

TÜKONFED (Tüketici Konfederasyonu) tarafından hazırlanan Turizm Gündemi programında, Gazeteci Yazar ve TÜKONFED Medya Komisyonu Başkanı Gürsel Kaya moderatörlüğünde, TÜKONFED Turizm Komisyonu Başkanı Mehmet Gem ve TÜKONFED Turizm Uzmanı Tugay Toydemir, turizm sektörünün yıllardır görmezden gelinen sorunlarını ve çözüm önerilerini masaya yatırdı.

Programın başlığı ise sektörün yaşadığı çarpıklığı tek cümleyle özetliyordu:

“Turizmde sezon bitti. Kirayı da askıya alabilir miyiz?”

YAZIN TURİZMİN YÜKÜNÜ TAŞIYANLAR, KIŞIN KENDİ KADERİNE TERK EDİLİYOR!

Programda dikkat çekilen en önemli sorunlardan biri, turizm sektöründe çalışanların sezon sonunda karşı karşıya kaldığı ekonomik ve sosyal güvencesizlik oldu.

Turizm işletmeleri sezon sona erdiğinde kapılarını kapatırken çalışanların kira, elektrik, su, doğalgaz, mutfak ve çocuklarının eğitim masrafları devam ediyor.

Ancak çalışanların önemli bir bölümü sezon sonunda ücretsiz izne çıkarılıyor, iş sözleşmeleri askıya alınıyor ve gelir kaynakları kesiliyor.

Tugay Toydemir, bu uygulamanın yalnızca çalışanların ekonomik hayatını değil, turizm sektörünün geleceğini de tehdit ettiğini belirtti.

Toydemir'e göre, yıllarca eğitim verilerek yetiştirilen, mesleki tecrübe kazanan ve işletmelerin hizmet kalitesini oluşturan çalışanlar, sezon sonunda belirsizliğe terk ediliyor.

Bir otelde oda temizliği personeli olarak işe başlayan bir çalışanın meslek içi eğitimle kat şefliğine, odalar müdürlüğüne ve daha üst yönetim kademelerine yükselebileceğini belirten Toydemir, bu nitelikli insan kaynağının her sezon yeniden kaybedilmesinin büyük bir sektör hatası olduğunu vurguladı.

Asıl soru şu: Turizm işletmeleri çalışanlarını yetiştirmek için yatırım yapıyor, peki yetiştirdikleri insanları neden sektörde tutamıyor?

600 GÜN PRİM ŞARTI TURİZM ÇALIŞANININ ÖNÜNDE ENGEL Mİ?

Programda en dikkat çekici başlıklardan biri de işsizlik ödeneğine erişimde yaşanan sorunlar oldu.

Mehmet Gem ve Tugay Toydemir, sanayi sektöründeki kesintisiz çalışma düzenine göre şekillenen prim koşullarının, yılın yalnızca 6-8 ayında çalışabilen turizm emekçilerinin gerçekleriyle örtüşmediğine dikkat çekti.

Programda dile getirilen 600 günlük prim koşulunun, sezonluk çalışanların işsizlik ödeneğine erişimini fiilen zorlaştırdığı belirtildi.

Toydemir, sezon sonunda sözleşmesi askıya alınan çalışanın yalnızca gelirini değil, sosyal güvenlik ve sağlık güvencesini de kaybetme riskiyle karşı karşıya kaldığını anlattı.

Üstelik çalışan, işveren tarafından yeniden çağrılmayı beklerken başka bir sektörde geçici iş bulmaya çalışıyor.

Bir dönem otelde garsonluk yapan kişi lokantada, kat hizmetlerinde çalışan kişi serada veya ev temizliğinde, turizm taşımacılığında görev yapan şoför ise başka sektörlerde iş aramak zorunda kalıyor.

Bu tablo, turizm sektörünün yetişmiş insan kaynağını kendi elleriyle kaybetmesi anlamına geliyor.

PANDEMİDE YAŞANANLAR UNUTULDU MU? SEKTÖR AYNI HATAYI TEKRAR MI YAPIYOR?

Programda pandemi döneminde yaşanan ağır istihdam kayıpları da hatırlatıldı.

Tugay Toydemir, pandemi sürecinde turizm sektöründen ayrılan çalışan sayısının çok yüksek seviyelere ulaştığını ve sektörün nitelikli personel kaybının sonuçlarını hâlâ yaşadığını ifade etti.

Turizm çalışanlarının uzun süre gelir elde edememesi, başka mesleklere yönelmesi ve sektörden kopması, hizmet kalitesinin sürdürülebilirliğini de olumsuz etkiliyor.

Bugün işletmelerin deneyimli personel bulmakta zorlanmasının nedenlerinden biri de bu geçmiş kayıplar.

Sektörün bir taraftan kaliteli hizmet ve müşteri memnuniyeti hedeflemesi, diğer taraftan yetişmiş personelini sezon sonunda işsiz bırakması büyük bir çelişki olarak değerlendirildi.

OTELLERE DESTEK VAR, KIŞIN ÇALIŞANLARA NEDEN YOK?

Programın en sert eleştirilerinden biri kamu desteklerinin dağılımına yönelikti.

Mehmet Gem, turizm sezonunda büyük işletmelere çeşitli teşvik ve SGK destekleri sağlanırken sezon sonunda işsiz kalan çalışanların yeterli korumadan yararlanamamasını sorguladı.

“Sezonda otellere destek sağlanabiliyorsa, o otellerde çalışan ve turizme hizmet eden insanların kışın da korunması neden mümkün olmasın?” yaklaşımıyla konunun sosyal adalet boyutuna dikkat çekildi.

Programda, devletin yalnızca yeni otel yatırımlarına ve tesislerin büyütülmesine odaklanmaması, mevcut istihdamı ve yetişmiş çalışanları korumayı da temel bir turizm politikası hâline getirmesi gerektiği vurgulandı.

Çünkü turizm yalnızca bina, yatak kapasitesi ve turist sayısından ibaret değil. Turizmin gerçek sermayesi, hizmeti üreten insan kaynağı.

Programda turizm çalışanlarının örgütlenme ve özlük hakları da ele alındı.

Taşeron ve insan kaynakları şirketleri üzerinden çalıştırılan personelin, yıllarca aynı tesiste görev yapmasına rağmen işveren ve sözleşme yapısının değişmesi nedeniyle özlük hakları bakımından sorun yaşayabildiği belirtildi.

Bu durumun çalışanların kıdem, izin ve iş güvencesi konularında belirsizlik yaşamasına neden olabileceğine dikkat çekildi.

Gürsel Kaya ise konunun yalnızca işveren-çalışan ilişkisi olarak değerlendirilemeyeceğini, çalışanların haklarının insan hakları ve tüketici hakları açısından da ele alınması gerektiğini vurguladı.

TURİZMDE YENİ OTEL YAPMAK YERİNE MEVCUT İNSAN KAYNAĞINI KORUMAK GEREKİYOR!

Programda turizm politikalarının yalnızca turist sayısını ve yatak kapasitesini artırmak üzerine kurulmasının yanlışlığı da tartışıldı.