Oda Aidatları Gerekli Mi, Yoksa Alışkanlık Mı?

Türkiye'de ticaret yapan, üretim yapan, dükkân açan, istihdam sağlayan hemen herkes bir meslek kuruluşuyla karşılaşıyor.

Tacirseniz Ticaret ve Sanayi Odası, esnaf ve sanatkârsanız ilgili Esnaf ve Sanatkârlar Odası...

Aidat.

TOBB'a bağlı odalarda üyeler yıllık aidat ödemekle yükümlü. Üstelik konu sadece yıllık aidatla da sınırlı değil. Gerçek kişi tacir ve sanayicilerin ticari kazançları, tüzel kişilerin ise ticari bilanço kârları üzerinden binde 5 oranında munzam aidat da söz konusu. Zarar eden üyelerden o yıl için munzam aidat alınmıyor.

Esnaf ve sanatkârlarımız açısından da durum farklı değil. İlgili mevzuat gereğince esnaf ve sanatkârın sicil ve oda kaydı zorunlu; bağlı bulunduğu odaya yıllık aidat ödeme yükümlülüğü de bulunuyor.

Buraya kadar mesele hukuki.

Benim sormak istediğim ise hukuktan çok hakkaniyet meselesidir.

Aidat Alınıyorsa Karşılığında Ne Veriliyor?

Bir meslek kuruluşunun elbette gelire ihtiyacı vardır.

Personel çalıştıracak, bina giderlerini karşılayacak, üyelerine hizmet verecek, eğitim düzenleyecek, sektörünün sorunlarını takip edecek, gerektiğinde Ankara'da üyelerinin sesi olacak.

Bunların tamamı para gerektirir.

Dolayısıyla benim itirazım, meslek kuruluşlarının gelir elde etmesine değildir.

Asıl soru şudur:

Üyenin ödediği aidat ile aldığı hizmet arasında makul bir karşılık var mıdır?

Bir işletme yıllarca odasına aidat ödüyorsa, o oda işletmenin kapısını kaç defa çalmıştır?

“Bir sıkıntınız var mı?” diye kaç defa sormuştur?

Üyesinin finansmana ulaşması için ne yapmıştır?

Üyesinin nitelikli personel sorununa nasıl çözüm üretmiştir?

Yeni pazarlara ulaşmasına ne katkı sağlamıştır?

Küçük esnafın zincir mağazalar ve internet ticareti karşısında yaşadığı sorunlar için hangi projeleri geliştirmiştir?

Sanayicinin enerji, finansman, ihracat ve işçilik maliyetleri konusunda hangi somut girişimleri yapmıştır?

Bence oda aidatlarının gerekliliğini tartışırken asıl bakılması gereken yer burasıdır.

Serbest piyasada bir hizmetten memnun değilseniz o hizmeti satın almazsınız.

Fakat oda üyeliğinde durum farklıdır.

5174 sayılı Kanun kapsamında ticaret siciline kayıtlı tacir ve sanayiciler açısından ilgili odaya kayıt zorunluluğu bulunmaktadır. Esnaf ve sanatkârlar açısından da sicil ve oda kaydı isteğe bağlı değil, zorunludur.

O halde sistemin temel mantığı şu olmalıdır:

Üye sadece aidat ödeme zamanı hatırlanmamalıdır.

Oda, üyesinin ekonomik hayatının içinde olmalıdır.

Bir de Munzam Aidat Meselesi Var

TOBB sistemindeki üyeler açısından tartışılması gereken önemli konulardan biri de munzam aidattır.

İşletme çalışıyor.

Risk alıyor.

Sermaye koyuyor.

İstihdam sağlıyor.

Vergisini ödüyor.

SGK primini ödüyor.

Finansman maliyetine katlanıyor.

Sonunda ticari bilanço kârı ortaya çıktığında bunun üzerinden bir de odaya binde 5 oranında munzam aidat ödüyor. Mevcut düzenlemede zarar eden üyeden bu aidat alınmıyor.

Burada şu soruyu sormamız gerekiyor:

Bir meslek kuruluşunun finansmanı, üyesinin kazancı üzerinden alınan ilave bir paya mı dayanmalıdır; yoksa sunduğu hizmetlerin değeri üzerinden mi şekillenmelidir?

Bence bu soru artık açıkça tartışılmalıdır.

Aidat Kalksın mı?

Ben meseleyi yalnızca “aidatlar tamamen kaldırılsın” şeklinde değerlendirmiyorum.

Çünkü güçlü, kurumsal ve gerçekten çalışan meslek kuruluşlarına Türkiye'nin ihtiyacı var.

Ama sistem yeniden düşünülmelidir.

Aidat miktarı belirlenirken işletmenin büyüklüğü, ekonomik gücü ve faaliyeti dikkate alınmalı; özellikle küçük esnafın ve mikro işletmelerin üzerindeki yük mümkün olduğunca azaltılmalıdır.

Daha önemlisi, her oda yıl sonunda üyelerine açıkça hesap vermelidir:

Bu yıl üyelerden ne kadar aidat toplandı?

Bu paranın ne kadarı personel ve bina giderlerine harcandı?

Ne kadarı doğrudan üyelere yönelik projelere ayrıldı?

Kaç üyeye eğitim verildi?

Kaç işletmenin finansmana veya ihracata ulaşmasına yardımcı olundu?

Kaç sektörel sorun çözüldü?

Kaç yatırımcı bölgeye kazandırıldı?

Üyelerin ödediği paranın karşılığını görebildiği bir sistem kurulmalıdır.

ODA; ÜYESİNİN CÜZDANI DEĞİL, GÜCÜ OLMALIDIR

Odalar yalnızca belge veren, aidat tahsil eden ve seçimden seçime hareketlenen kuruluşlar olarak görülmemelidir.

Bir ticaret ve sanayi odasının gerçek gücü görkemli binası değildir.

Kasasındaki para da değildir.

Gerçek gücü, üyelerinin ekonomik gücüdür.

Aynı şekilde esnaf odalarının gücü de başkanlık makamından değil, ayakta tutabildiği esnaftan gelir.

Bu nedenle artık şu anlayışı tartışmanın zamanı gelmiştir:

“Üye odaya ne kadar aidat ödüyor?” sorusundan önce, “Oda üyeye yılda ne kadar değer üretiyor?” sorusunu sormalıyız.

Aidat elbette alınabilir.

Üye aidat ödediğinde karşılığında güçlü temsil, kaliteli hizmet, eğitim, danışmanlık, proje, finansmana erişim desteği ve gerektiğinde kamu karşısında güçlü bir ses görmelidir.

Çünkü esnafın da tüccarın da sanayicinin de beklentisi aslında çok basit:

“Benden para alıyorsanız, benim için ne yaptığınızı da gösterin.”

Bence oda aidatları tartışmasının özü tam olarak budur.

Aidatın miktarından önce, aidatın karşılığını konuşmalıyız.