Gümrüklerde kağıt belge dönemi tamamen bitiyor! Blokzincir ve yapay zeka devri başladı

Türkiye'nin ihracat kapasitesini artırma, toplumsal refahı ve çevre koruma ilkelerini güçlendirme ile kaçakçılıkla etkin mücadele stratejileri çerçevesinde uluslararası standartlara uygun gümrük politikaları hayata geçiriliyor. Teknolojik altyapıdaki yenilikler doğrultusunda gümrük kapılarında kapsamlı modernizasyon hamlesi başlatıldı.2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı'nda öngörülen hedefler doğrultusunda, dış ticaret işlemlerinde blokzincir ve optik karakter tanıma teknolojileri yaygın şekilde kullanılmaya başlanacak.

İthalat süreçlerinde kağıtsız gümrük uygulamalarına geçiş için gerekli teknik altyapı çalışmaları hızlandırılırken, geçiş belgesi tahsisinde ibraz edilen evrakların tamamı dijital ortama aktarılacak. Böylece gümrük işlemlerinde kağıt belge kullanımı tamamen sonlandırılacak, veri girişlerinde insan hatası riski minimize edilecek.

Güvenli ticaretin sağlanması, operasyonel süreçlerin hızlandırılması ve yasa dışı ticaretin önlenmesi konularında köklü iyileştirmeler hedefleniyor. Gümrük müdürlüklerince yürütülen beyanname kontrol mekanizmalarının etkinliğini artırmak amacıyla yapay zeka tabanlı otomasyon sistemleri geliştiriliyor.

Eşyanın tarife sınıflandırılması, gümrük kıymetinin takdiri ve vergilendirme işlemlerinde doğruluk oranını yükseltmek için makine öğrenmesi algoritmaları devreye alınacak. Milli Tarama Sistemleri Projesi (MİLTAR) kapsamında fiziki müdahale gerektirmeyen kontrol teknolojileri gümrük kapılarında çeşitlendirilecek.

Eşya, taşıt ve yolcu kontrollerinde kullanılan ileri teknoloji sistemlerin yazılım altyapıları güçlendirilerek, hem ticaret akışının hızlandırılması hem de güvenlik standartlarının üst seviyede tutulması amaçlanıyor. Bilgisayarlı Gümrük Etkinlikleri (BİLGE) Sistemi üzerinden yürütülen ihracat işlemlerinde blokzincir teknolojisinin entegrasyonuna yönelik çalışmalar da sürdürülüyor.

Bu teknolojik dönüşümle birlikte veri bütünlüğü garanti altına alınırken, işlem takibinde şeffaflık ve izlenebilirlik artırılacak. Kamusal dijital dönüşüm sürecinde Z kuşağının teknik birikiminden azami ölçüde istifade edilerek gümrük işlemlerinin basitleştirilmesi hedefleniyor.

Genç nesillere gümrük uygulamalarının uygulamalı olarak öğretilmesi ve basitleştirilmiş beyanname süreçlerinin etkinleştirilmesi amacıyla "Gümrüğün Dijital Elçileri: Basitleştirilmiş Gümrük Beyannamesi ile Sınırları Aşan Dijital Gümrük Yarışması" düzenlenecek. Yarışma kapsamında toplanacak teknik geri bildirimler detaylı şekilde analiz edilerek, gümrük yazılımlarının kullanıcı deneyimi optimize edilecek.

Beyanname formları ve ikincil mevzuat düzenlemelerinde süreç iyileştirme ve otomasyon çalışmaları, genç kullanıcıların ihtiyaç ve beklentileri doğrultusunda şekillendirilecek. Uluslararası ticaret yükümlülükleriyle uyumlu şekilde e-ihracatın hızlandırılması için kapsamlı mevzuat düzenlemeleri devreye sokulacak.

Sınır ötesi e-ticaret gümrük mevzuatı ile basitleştirilmiş gümrük beyannamesi uygulamaları, küresel dijital yeniliklere paralel olarak güncellenecek. Türkiye, başta sınır komşuları olmak üzere yakın coğrafyadaki ülkelerle "Gümrük e-Ticaret Altyapı ve Mevzuat Tecrübe Paylaşımı Programı" başlatacak.

Gümrük hizmetleri yeşil ve dijital dönüşüm ilkelerine uygun şekilde yeniden yapılandırılırken, düşük değerli gönderilere yönelik karşı ülkelerin uygulamaları düzenli takip edilerek uluslararası uyumlaştırma sağlanacak.