Kışın ortasında çiçek açıyor! Arılara besin sağlıyor

Türkiye’nin doğal bitki örtüsünde yer alan bahar sarmaşığı (Clematis cirrhosa), alışılmışın dışında çiçeklenme dönemiyle dikkat çekiyor. Adında bahar sözcüğü bulunmasına rağmen kış aylarında da çiçek açabilen bitki, özellikle Akdeniz kıyılarındaki makiliklerde ve çalılık alanlarda yetişiyor.

Yıl boyunca yeşil kalabilen bahar sarmaşığı, diğer bitkilere tutunarak yükselen odunsu gövdesi ve aşağıya doğru sarkan çan biçimindeki çiçekleriyle tanınıyor.

KIŞ AYLARINDA ÇİÇEK AÇABİLİYOR

Bahar sarmaşığının en dikkat çekici özelliği, çiçeklenme döneminin kış aylarına denk gelebilmesi. İklim koşullarına bağlı olarak değişen çiçeklenme dönemi, ılıman bölgelerde kıştan ilkbaharın başlangıcına kadar uzanabiliyor.

Bitkinin çiçekleri açık krem veya soluk sarı renkli küçük çanları andırıyor. Aşağıya doğru sarkan çiçeklerin bazılarında kırmızımsı benekler de görülebiliyor. Yaprakları çoğunlukla üç yaprakçıktan oluşan bahar sarmaşığı, yıl boyunca yeşil kalabilmesiyle birçok tırmanıcı bitkiden ayrılıyor.

ARILAR İÇİN ÖNEMLİ BİR BESİN KAYNAĞI

Bahar sarmaşığının kış döneminde çiçek açması, yalnızca görünümü açısından değil, doğadaki canlılar için taşıdığı önem bakımından da dikkat çekiyor. Batı Akdeniz'de yapılan bir araştırmada, bitkinin çiçeklerinin nektar ve polen sunduğu belirlendi.

Araştırmaya göre bahar sarmaşığı, çiçekli bitkilerin azaldığı dönemlerde arılar ve diğer tozlaştırıcılar için besin kaynağı olabiliyor. Böylece bitki, kış aylarında da devam eden bitki ve tozlaştırıcı ilişkilerinin bir parçasını oluşturuyor.

ÇİÇEKLERİNDEKİ KOKUNUN SIRRI

Bahar sarmaşığının dikkat çeken özelliklerinden biri de çiçeklerinde bulunan uçucu koku bileşenleri. Araştırmada, çiçeklerin koku bileşenlerinin büyük bölümünü monoterpen adı verilen uçucu maddelerin oluşturduğu tespit edildi.

Monoterpenler, bitkilerde farklı kokuların oluşmasına katkıda bulunan kimyasal bileşikler arasında yer alıyor.

KENDİ KENDİNE DÖLLENEBİLİYOR

Bahar sarmaşığının üreme biçimi de araştırmalarda incelenen özellikleri arasında bulunuyor. Yapılan çalışmada, bitkinin çiçeklerinin uygun koşullarda kendi kendine döllenebildiği görüldü. Bu özellik, tozlaştırıcıların önemli olmasına rağmen her çiçeğin üreme için mutlaka bir böcek tarafından ziyaret edilmesinin gerekmediğini gösteriyor.

ÇİÇEKLERİN YERİNİ TÜYLÜ TOHUM BAŞLARI ALIYOR

Bahar sarmaşığının çiçeklenme dönemi sona erdiğinde bitkinin görünümü değişiyor. Krem ve soluk sarı renkli çan biçimindeki çiçeklerin yerini ipeksi, tüylü tohum başları alıyor. Bu yapılar, meyvelerin rüzgâr yardımıyla taşınmasına katkı sağlıyor.

Bahar sarmaşığı, kış aylarında çiçek açabilmesi, yıl boyunca yeşil kalabilmesi ve tozlaştırıcı canlılara besin sunabilmesiyle Akdeniz'in doğal bitki örtüsünde dikkat çeken türler arasında bulunuyor.