Şanlıurfa’da tarlasının yolu olmayanlar ne yapmalı? Sınır işgalinde 60 günlük süreye dikkat!

Şanlıurfa'da tarımla uğraşan vatandaşların karşılaştığı sorunların başında tarla yolları ve arazi sınırları nedeniyle yaşanan anlaşmazlıklar geliyor. Özellikle Harran, Akçakale, Viranşehir, Siverek, Suruç ve diğer kırsal ilçelerde bulunan tarım arazilerinde, komşu parseller arasındaki sınırların belirlenmesi ve tarlalara ulaşım konusu mülk sahipleri açısından önem taşıyor.

Kimi arazi sahipleri tarlasına traktörle ulaşabilecek bir yol bulamazken, kimi vatandaşlar da komşusunun kendi arazisinden bir bölümü sürmesi, ekmesi veya sınır işaretlerini değiştirmesi nedeniyle sorun yaşayabiliyor. Türk Medeni Kanunu ve 3091 sayılı Kanun bu tür anlaşmazlıklarda arazi sahiplerinin başvurabileceği farklı hukuki yollar öngörürken, bazı işlemlerde başvuru süresinin kaçırılması vatandaşların idari yoldan yararlanmasını engelleyebiliyor.

TARLASINA YOLU OLMAYANLAR KOMŞU ARAZİDEN GEÇİT HAKKI İSTEYEBİLİYOR

Şanlıurfa'da etrafı başka parsellerle çevrili olduğu için genel yola ulaşamayan tarla sahipleri, belirli şartların bulunması halinde komşu araziden geçiş hakkı talep edebiliyor. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 747. maddesinde düzenlenen zorunlu geçit hakkı, taşınmazından genel yola çıkmak için yeterli geçiş imkânı bulunmayan mülk sahiplerine bu hakkı tanıyor.

Ancak bu düzenleme, her tarla sahibinin istediği komşu araziden ücretsiz yol açabileceği anlamına gelmiyor. Geçit hakkının kurulabilmesi için ulaşım ihtiyacının değerlendirilmesi ve geçiş yapılacak taşınmazın malikine uygun bedelin ödenmesi gerekiyor.

KOMŞU TARLAYI BÖLECEK ŞEKİLDE YOL AÇILABİLİR Mİ?

Geçit hakkı taleplerinde yalnızca yol isteyen kişinin ihtiyacı dikkate alınmıyor; üzerinden geçiş yapılması istenen arazinin sahibinin hakları da korunuyor. Bu nedenle geçit güzergâhı belirlenirken öncelikle taşınmazların geçmişteki mülkiyet ve yol durumu değerlendiriliyor.

Birden fazla güzergâhın mümkün olması halinde ise komşu arazilere verilecek zarar, tarımsal kullanım ve tarafların menfaatleri dikkate alınıyor. Özellikle fıstık bahçeleri, pamuk tarlaları ve diğer tarım arazilerinde geçiş yolunun üretimi nasıl etkileyeceği önem taşıyor.

Mahkeme tarafından geçit hakkı kurulmasına karar verilmesi durumunda, belirlenen güzergâh ve bedel doğrultusunda tapu sicilinde gerekli tescil işlemleri yapılıyor. Tescil edilen geçit hakkı, ilgili taşınmazlara bağlı olduğundan mülk sahibinin değişmesiyle kendiliğinden sona ermiyor.

GEÇİT HAKKI DAVASINDAN ÖNCE ARABULUCUYA BAŞVURMAK GEREKİYOR

Tarlasına yol açtırmak isteyen vatandaşların dikkat etmesi gereken önemli bir başka konu ise arabuluculuk şartı. 1 Eylül 2023 tarihinde yürürlüğe giren düzenlemeyle komşuluk hukukundan kaynaklanan uyuşmazlıklarda, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması zorunlu hale getirildi.

Bu kapsamda zorunlu geçit hakkı talep eden arazi sahiplerinin de öncelikle arabuluculuk sürecini tamamlaması gerekiyor. Taraflar arasında anlaşma sağlanamaması halinde, taşınmazın bulunduğu yerdeki görevli Asliye Hukuk Mahkemesinde geçit hakkı davası açılabiliyor.

Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 22 Mayıs 2025 tarihli kararında da geçit hakkı davalarında arabuluculuk şartının dava açılmadan önce yerine getirilmesi gerektiği vurgulanıyor.

KOMŞUSU TARLASININ SINIRINI SÜRENLER NE YAPMALI?

Şanlıurfa'da tarla sahiplerinin karşılaşabileceği bir diğer sorun olan komşu parsel sınırının aşılması durumunda, bir çiftçinin komşusuna ait arazinin bir bölümünü sürmesi, ekmesi veya kullanmaya başlaması şartlarına göre haksız müdahale oluşturabiliyor. Bu durumda arazi sahiplerinin başvurabileceği idari yol kapsamında, 3091 sayılı Taşınmaz Mal Zilyetliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanun uyarınca fiilen kullandığı araziye müdahale edilen kişiler yetkili makamlardan müdahalenin önlenmesini talep edebiliyor.

Başvurunun ardından görevlendirilen personel tarafından olay yerinde inceleme yapılabiliyor ve kanun kapsamında haksız müdahale bulunduğu tespit edilirse müdahalenin önlenmesine karar verilebiliyor. Ancak bu işlem, tapu kayıtlarına ilişkin mülkiyet uyuşmazlığının mahkeme kararıyla kesin olarak çözülmesiyle aynı anlama gelmiyor.

SINIR İHLALİNİ ÖĞRENENLER İÇİN 60 GÜNLÜK SÜRE ÖNEMLİ

Arazi sahiplerinin özellikle dikkat etmesi gereken konuların başında başvuru süresi geliyor. 3091 sayılı Kanun kapsamında özel taşınmazlara yönelik olağan başvurularda, müdahalenin öğrenildiği tarihten itibaren 60 gün içerisinde yetkili makama başvurulması gerekiyor.

Bununla birlikte müdahalenin gerçekleştiği tarihten itibaren bir yıl geçmesi halinde, söz konusu idari başvuru yolu kural olarak kullanılamıyor. Bu sürelerin kaçırılması, mülkiyet hakkına dayanan dava açma imkânının tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmese de tarlasının bir bölümünün komşusu tarafından kullanıldığını fark eden vatandaşların zaman kaybetmeden hukuki durumlarını değerlendirmesi önem taşıyor.

SINIRI İŞGAL EDİLEN TARLA SAHİBİ TAZMİNAT ALABİLİR Mİ?

Tarlasının bir bölümünün izinsiz kullanıldığını belirleyen arazi sahipleri, yalnızca müdahalenin durdurulmasını değil, şartları oluşmuşsa geçmişteki haksız kullanım nedeniyle tazminat da talep edebiliyor. Türk Medeni Kanunu'nun 683. maddesi kapsamında mülk sahibi, haksız müdahalenin sona erdirilmesi amacıyla el atmanın önlenmesi davası açabiliyor.

Ayrıca arazinin başkası tarafından haksız şekilde kullanılması nedeniyle ecrimisil olarak bilinen haksız işgal tazminatı da gündeme gelebiliyor. Ecrimisil taleplerinde Yargıtay içtihatları doğrultusunda dava tarihinden geriye doğru beş yıllık zamanaşımı süresi uygulanıyor.

Ancak tazminatın ödenip ödenmeyeceği ve miktarı; işgalin niteliğine, kullanım süresine ve dosyadaki delillere göre belirlendiğinden her sınır anlaşmazlığında otomatik olarak tazminat ödenmesi söz konusu olmuyor.

TARLANIN GERÇEK SINIRI NASIL BELİRLENİYOR?

Komşu tarlalar arasında yaşanan anlaşmazlıklarda en önemli konulardan biri de arazinin tapu ve kadastro kayıtlarındaki gerçek sınırının belirlenmesi. Vatandaşların yalnızca mevcut taşlara, çitlere veya geçmişten beri kullanılan sınır işaretlerine dayanarak işlem yapması her zaman yeterli olmayabiliyor.

Bu noktada önem kazanan aplikasyon işlemiyle, taşınmazın kadastro kayıtlarındaki sınırları teknik ölçümler kullanılarak arazi üzerinde işaretleniyor ve iki komşu parsel arasındaki sınırın nereden geçtiği teknik belgelerle ortaya konuluyor. İşlem, yetkili Lisanslı Harita Kadastro Mühendislik Büroları (LİHKAB) aracılığıyla; yetkili büro bulunmayan yerlerde ise kadastro müdürlüğü üzerinden gerçekleştirilebiliyor.

Aplikasyon yaptırılması sınır uyuşmazlığının değerlendirilmesinde önemli bir delil sağlayabilse de her başvuru için zorunlu bir ön şart olmadığından, vatandaşların ölçüm işlemlerini beklerken 3091 sayılı Kanun kapsamındaki başvuru sürelerini kaçırmaması gerekiyor.

ŞANLIURFA'DA TARLA SINIRI VE GEÇİT HAKKI İÇİN NEREYE BAŞVURULACAK?

Şanlıurfa'da tarla sınırlarının ihlal edilmesi veya genel yola ulaşım imkânının bulunmaması durumunda başvurulacak kurum, talep edilen işleme göre değişiyor:

Sınır işgali ve haksız müdahale: 3091 sayılı Kanun kapsamında müdahalenin önlenmesini isteyen vatandaşlar, taşınmazın bulunduğu ilçenin kaymakamlığına dilekçeyle başvurabiliyor.

Geçit hakkı talebi: Komşu arazi üzerinden geçit hakkı kurulmasını isteyen vatandaşların öncelikle arabuluculuk bürosuna başvurması gerekiyor. Anlaşma sağlanamaması halinde görevli Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açılabiliyor.

El atmanın önlenmesi ve ecrimisil: Mülkiyet hakkına dayanan haksız işgalin sona erdirilmesi ve tazminat taleplerinde görevli Asliye Hukuk Mahkemesine başvurulabiliyor. Dava öncesinde arabuluculuk gerekip gerekmediği, uyuşmazlığın hukuki niteliğine göre değerlendiriliyor.

Resmî sınır tespiti: Tapu ve kadastro kayıtlarına göre sınırların belirlenmesi için yetkili LİHKAB bürolarından veya ilgili kadastro müdürlüğünden bilgi alınabiliyor.

Şanlıurfa'da başvuru yapılabilecek kurumlardan bazıları ise şöyle:

Şanlıurfa Adliyesi: Paşabağı Mahallesi, Adalet Caddesi, 775. Sokak No: 28/C, Haliliye/Şanlıurfa.

Şanlıurfa Kadastro Müdürlüğü: Paşabağı Mahallesi, Cumhuriyet Caddesi No: 77, Valilik Binası B Blok, 2. Kat, Haliliye/Şanlıurfa.

Kırsal ilçelerde yaşayan vatandaşlar ise taşınmazlarının bulunduğu yere göre yetkili adliye ve kaymakamlıklara başvurabiliyor.

TARLA SAHİPLERİNE ÖNEMLİ UYARI: KENDİ BAŞINIZA MÜDAHALE ETMEYİN

Şanlıurfa'da tarla sınırları ve arazi yolları konusunda anlaşmazlık yaşayan vatandaşların, komşu parsellere izinsiz müdahale etmekten kaçınması gerekiyor. Sınır taşlarının yerinin değiştirilmesi, komşu arazinin sürülmesi, çitlerin kaldırılması veya izinsiz yol açılması yeni hukuki uyuşmazlıklara neden olabiliyor.

Bu nedenle arazi sahiplerinin öncelikle tapu ve kadastro kayıtlarını kontrol etmesi, gerekiyorsa resmî sınır tespiti yaptırması ve ilgili kurumlara başvurması önem taşıyor. Özellikle sınır ihlallerinde 60 günlük idari başvuru süresinin, geçit hakkı taleplerinde ise dava öncesi arabuluculuk şartının gözden kaçırılmaması gerekiyor.

Şanlıurfa'da tarlasına yolu bulunmayan ya da arazisinin bir bölümü komşusu tarafından işgal edilen vatandaşların başvurabileceği yasal yollar bulunurken, izlenecek yol taşınmazın durumuna ve yaşanan uyuşmazlığın niteliğine göre değişiyor.