Habermetrik
← Ana Sayfa
16 Kasım 2026 06:07
✍ Editör: Habermetrik · Editör Politikası

Ankara’nın her sokağında başka bir tarih saklı

Ankara’nın her sokağında başka bir tarih saklı
Görsel kaynağı: anayurtgazetesi.com
⏱️ 8 dk okuma 🛡️ %85 Doğruluk · 1 Kaynak
WhatsApp Paylaş
⚡ 30 Saniyede Özet Habermetrik Yapay Zeka Özeti
  • Ankara çoğu ziyaretçi için Anıtkabir, birkaç müze ve Kale çevresinde tamamlanan bir gezi rotası
  • Oysa eski bir konağın cephesinde, unutulmuş bir sokak adında, yüzyıllar önce çizilmiş bir şehir manzarasında ya da artık ayakta olmayan bir köprünün izinde başka bir Ankara var

Ankara tarihi üzerine çalışan Erdinç Akgül, gazetemize verdiği röportajda başkentin geçmişinin Hititlerden Galatlara, Roma ve Bizans’tan Selçuklu ve Osmanlı’ya uzanan katmanlarıyla okunması gerektiğini anlattı. Akgül, kentin sokaklarında gezerken yapıların cephelerine ve taşlarına dikkat çekerek, “Ankara’da gezerken başınızı yukarı kaldırın” çağrısında bulundu.

Ankara çoğu ziyaretçi için Anıtkabir, birkaç müze ve Kale çevresinde tamamlanan bir gezi rotası. Oysa eski bir konağın cephesinde, unutulmuş bir sokak adında, yüzyıllar önce çizilmiş bir şehir manzarasında ya da artık ayakta olmayan bir köprünün izinde başka bir Ankara var.

Yaklaşık 15–16 yıldır Ankara tarihi üzerine çalışan ve profesyonel fotoğrafçılık yapan Erdinç Akgül, gazetemize verdiği röportajda kentin farklı dönemlerden kalan izlerini, kaybolan yapılarını ve gündelik hayatın içinde yaşamayı sürdüren tarihî mirasını anlattı.

“ANKARA’NIN TARİHİNİ BİR BÜTÜN OLARAK GÖRMEK GEREKİYOR” Bir kentin tarihini anlamak için yalnızca yapılara değil, belgelerle yerel anlatıların birlikte sunduğu hikâyeye de bakılması gerektiğini vurgulayan Akgül şunları söyledi: “Yazılı belgeleri bir inşaatın iskeleti gibi düşünebilirsiniz. Osmanlıca, Arapça, Farsça metinler ve arşiv belgeleriyle olayları takip edebilirsiniz.

Ama hikâyeyi kurabilmek için somut olmayan kültürel mirasa da hâkim olmanız gerekiyor. Ankara’nın karşısındaki Hıdırlık Tepesi buna bir örnek. Halk buraya Hıdırlık diyor, Hıdırellez’le ilişkilendiriyor. Osmanlı arşivlerinde ise ‘Cebelü’l-Arap’ adı geçiyor.

Neden bu ad verilmiş, buraya neden Arap Dağı denmiş? Böyle soruların peşine düştüğünüzde kentin geçmişine dair yeni bir kapı açılıyor. Ankara’yı anlamak için Hititlerden, Friglerden, Galatlardan başlayıp Roma’ya, Bizans’a, Türk dönemlerine, Selçuklu’ya, Osmanlı’ya ve Cumhuriyet’e kadar uzanan hikâyeyi birlikte bilmek gerekiyor.”

ANKARA MANZARASI TABLOSU 18. YÜZYIL KENTİNİ GÖSTERİYOR Ankara’nın geçmişine ışık tutan görsel kaynaklardan biri, anonim bir Hollandalı ressam tarafından 18. yüzyılda yapılan Ankara Manzarası tablosu. Eserin uzun süre başka bir şehri gösterdiği düşünülürken, 1972 yılında Profesör Doktor Semavi Eyice’nin çalışmaları sonucunda 18. yüzyıl Ankara’sına ait olduğu ortaya kondu.

Tablo geçici izinlerle Türkiye’de de sergileniyor; Ankara’da Rahmi M. Koç Müzesi’nde görülebiliyor.

Tabloda şehrin yalnızca silueti değil, gündelik yaşamı da yer alıyor. İbadethaneler, köprüler, hamamlar, surlar, pazar yerleri ve üretim faaliyetleri aynı görüntüde buluşuyor. Bugün ortadan kalkmış bazı yapıların yerini anlamaya yardımcı olan eser, Ankara’nın tarihî topografyasına dair de ayrıntılar sunuyor.

Akgül, tablonun nasıl okunması gerektiğini anlatırken şöyle konuştu: “Bu tabloyu 1970’li yıllara kadar Halep zannediyorlarmış. Profesör Doktor Semavi Eyice, bunun Ankara olduğunu ortaya çıkardı. Tabloyu okumanız gerekiyor; doğu tipi bir tablo olduğu için sağdan sola doğru okunuyor.

Burada bugün önünden geçtiğimiz ama fark etmediğimiz yapılar var. Namazgâh Tepe’yi, Cenabî Ahmet Paşa Camii’ni, Ahi Şerafettin Camii’ni, Kurşunlu Camii’ni, Yahudi Mahallesi’ndeki İsak Paşa Hamamı’nı görebiliyorsunuz. Bugün olmayan Yeğenbey Camii’nin yerini de bu tablo üzerinden tespit ettim.

Ankara Kalesi’nin surları, akarsular, köprüler ve ibadethaneler de resmedilmiş. Tablo, sadece Ankara’nın görünüşünü değil, o dönemde insanların nasıl yaşadığını da anlatıyor.”

ESKİ CAMİLER, HANLAR VE BEDESTENLER Ankara tarihini anlamak için eski camiler, hanlar, bedestenler ve Ahi geleneğiyle ilişkili eserlerin de kentin önemli durakları arasında olduğuna dikkat çeken Akgül, Suluhan ve Mahmutpaşa Bedesteni gibi yapıların bilinenin ötesinde hikâyeler taşıdığını belirtti.

Bir eserin adını ve geçmişini araştırmanın ziyaretçiye yeni bir bakış kazandırdığını söyleyen Akgül sözlerini şöyle sürdürdü: “Ankara’ya gelen biri şehri bilinçli olarak gezecekse Ahi eserlerini görmeli. Ankara’nın hanları, Ahi dönemi camileri ve Osmanlı eserleri çok kıymetli.

Bir eseri bilerek gezdiğiniz zaman hayatınıza onu yaptıran Ahi giriyor, o dönemin teşkilatlanması giriyor, ustanın ve zanaatkârın hikâyesi giriyor. Suluhan’da çalıştık; bilinenin çok dışında bir öyküsü var. Mahmutpaşa Bedesteni’ne bakıp ‘Mahmut Paşa kim?’ diye sorduğunuzda, altından çıkan hikâyeleri öğrendiğinizde oraya gidip görmek istiyorsunuz.

Anadolu Medeniyetleri Müzesi de iyi bilen biriyle gezildiğinde dünyada pek çok müzede göremeyeceğiniz kadar özel eserler sunuyor. Ama Ankara’nın hikâyesi müzelerle sınırlı değil; eski camileri, hanları ve sokakları da okumak gerekiyor.”

Ankara Kalesi de Akgül’ün üzerinde durduğu önemli alanlardan biri. Kaleyi yalnızca surlardan ve manzaradan ibaret görmeyen Akgül, taşların üzerindeki yazıların ve yapıların farklı dönemlerden taşıdığı izlerin kentin değişimini anlamaya yardım ettiğini belirtti.

Ona göre kale, Ankara’nın geçmişindeki farklı medeniyetleri ve dönüşümleri bir arada görme imkânı veriyor.

Ankara’nın geçmişi, kentte yaşamış farklı dinî ve etnik toplulukların hikâyeleriyle de şekillendiğini ifade eden Akgül, Ermenilerin, Rumların ve Yahudilerin kentteki varlığı; mahalleler, ibadethaneler ve gündelik yaşam izleri üzerinden takip edilebildiğini söyledi. Şehrin çok kültürlü tarihinin anlaşılması için bu toplulukların hikâyelerine de bakılması gerektiğini kaydeden Akgül, “Ankara’yı iyi anlamak istiyorsanız buradaki dinî topluluklara bakmanız gerekir.

Ermenileri, Rumları ve Yahudileri anlamadan Ankara’yı anlayamazsınız. Onların buraya neden yerleştiklerine, nasıl yaşadıklarına bakmak gerekiyor. Romaniyot Yahudilerinin hikâyesiyle Sefarad Yahudilerinin hikâyesi de aynı değil.

Ankara’da her konağın, her binanın, her caddenin ve her sokağın ayrı bir öyküsü var. Cumhuriyet dönemi yapıları, Ulucanlar Cezaevi, meclis binaları ve İstiklâl Mahkemeleri de başlı başına başka konular.”

CUMHURİYET’LE GELEN MİMARİ DÖNÜŞÜM Cumhuriyet dönemi mimarisinin Ankara’nın tarihî dokusuna yeni katmanlar eklediğini anlatan Akgül, kentte yabancı mimarların da katkısıyla farklı üsluplarda yapılar inşa edildiğini belirtti. Ankara sokaklarında Macar, Alman, İtalyan ve Türk mimarisinin izlerinin görülebildiğini ifade eden Akgül, ziyaretçilerin binalara daha dikkatli bakması gerektiğini söyledi: “Ankara’da gezerken başınızı yukarı kaldırın, aşağı bakmayın.

Yukarı baktığınızda eserlerin ne kadar farklı olduğunu göreceksiniz. Macar mimarisi, Alman mimarisi, İtalyan mimarisi ve Türk mimarisine öykünmeler binaların yüzüne yansımış. Bir sokakta bir konak görüyorsunuz, ‘Bu mimari burada ne arıyor?’ diyorsunuz.

Sonra o konağın Millî Mücadele sırasında fırın olarak kullanıldığını, orduya ekmek yaptığını öğreniyorsunuz. Ankara’nın mimarisi de kentin tarihini anlatıyor.”

Akgül, Ankara’nın geçmişini başkent oluşuyla sınırlı düşünmediğini belirterek şehrin farklı dönemlerde üstlendiği rollere dikkat çekti. Selçuklu döneminde ekonomik açıdan güçlenen Ankara’nın, Cumhuriyet’le birlikte de Anadolu’daki lojistik ve siyasi merkezlerden biri hâline geldiğini anlattı. Başkentin mimari yapısının bu tarihî dönüşümle birlikte okunması gerektiğini kaydetti.

KENT BELLEĞİ KAYBOLAN YAPILARLA BİRLİKTE SİLİNİYOR Ankara’nın tarihî dokusunun yangınlar, imar çalışmaları ve yeni yapılaşma nedeniyle önemli ölçüde zarar gördüğünü belirten Akgül, çok sayıda hanın, medresenin ve tarihî yapının ortadan kalktığını söyledi. Ankara Kalesi’nin üçüncü surunun büyük bölümünün kaybolduğunu; bugün yalnızca bazı parçalarının kaldığını anlattı.

Surların eski güzergâhını anlamaya yardımcı olan kaynaklardan birinin de Ankara Manzarası tablosu olduğunu dile getirdi.

Akgül, yeni yapılaşma sırasında eski eserlerin üzerine yeni binalar yapılmasının kent belleğini zayıflattığını savundu. Ona göre bir yapının değeri yalnızca mimarisinden ibaret değil; çevresindeki mahalle, kullanım biçimi ve insanların o yapıyla kurduğu ilişki de kentin hafızasını oluşturuyor: “Ankara’da kayıp eser çok fazla.

Bazı eski hanları, medreseleri ve başka yapıları kaybettik. Kent belleği, yalnızca ayakta kalan binalardan ibaret değil. Akköprü’yü düşünün. Kızılbey’in yaptırdığı söylenen bu köprü, ticaret yollarının birleştiği bir noktadaydı.

Sonra halk için buluşma ve vedalaşma yeri oldu. Hacılar oraya kadar uğurlanır, askere gidenler oraya kadar giderdi. Köprüyle ilgili sözler, türküler ve gelenekler oluştu. Kızılbey’in türbesi yıkıldı, mezarı bugün bir yapının altında kaldı.

Kent belleğini kaybetmek dediğimiz şey tam da bu. Eski eserleri yıkıp üstüne yeni yapılar kurduğunuzda yalnızca binayı değil, o binanın çevresinde oluşmuş hikâyeyi de kaybediyorsunuz.”

Akgül, tarihî alanların tamamen ortadan kaldırılması yerine onları yaşatacak çözümler bulunması gerektiğini belirtti. İtfaiye Meydanı ve Yahudi Mahallesi gibi alanların kentin tarihî belleği açısından önem taşıdığını söyleyen Akgül, imar kararlarının geçmişi de hesaba katması gerektiğini ifade etti.

Ankara tarihinin Millî Mücadele yıllarındaki fedakârlıklar hatırlanmadan da anlatılamayacağını belirten Akgül, halkın ordunun ihtiyaçlarını karşılamak için yaptığı katkıları anlattı. Tekâlif-i Milliye kararları kapsamında halkın elindeki malzemelerin orduya verildiğini; bazı anlatımlara göre cephane ihtiyacını karşılamak için evlerdeki metal eşyaların ve camilerin kurşunlarının da kullanıldığını aktardı.

“HER KONAĞIN, HER SOKAĞIN BİR HİKÂYESİ VAR” Ankara’yı gezmenin Anıtkabir’i, birkaç müzeyi ve kaleyi görüp ayrılmakla tamamlanmadığını belirten Akgül, kentin arka sokaklarının, eski camilerinin, hanlarının, mahallelerinin ve bugün görünmeyen yapılarının da tarih anlatısına dâhil edilmesi gerektiğini söyledi.

Akgül, Ankara’yı gezerken kentin tarihî izlerine dikkatle bakılması gerektiğini vurgulayarak sözlerini şöyle sonlandırdı: “Ankara’da gezerken başınızı yukarı kaldırın. Her konağın, her binanın, her sokağın bir hikâyesi var.

Önünden geçtiğiniz yapıya bakın, ‘Burada ne yaşandı?’ diye sorun. Çünkü Ankara, yalnızca birkaç bilinen yapıyı görerek anlaşılabilecek bir şehir değil. Üç bin yıllık geçmişiyle her adımında başka bir dönemin izini taşıyor.

Bu kenti gerçekten tanımak için sokaklarına, taşlarına ve gündelik hayatın içinde saklı kalan tarihine dikkat ederek gezmek gerekiyor.

💬 Habere Tepkinizi Belirtin:
Habermetrik WhatsApp Kanalına Katılın

Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.

Kanalı Takip Et →
Kaynaklar: anayurtgazetesi.com
Haber metni ve görseller anayurtgazetesi.com sitesine aittir; tam içerik kaynak sitede yayınlanır.
Haber Künyesi
Kategori: Yangın
Yayın: 16 Kasım 2026 06:07 · Kaynak: anayurtgazetesi.com
Kaynağı Oku ↗