Sağlıklı yetişkinlerde de görülüyor! Akciğerde gizli tehlike

Akciğere yabancı cisim kaçması, sanıldığının aksine yalnızca çocuklarda veya ileri yaştaki kişilerde görülmüyor. Sağlıklı yetişkinlerde de ortaya çıkabilen bu durum, başlangıçta basit bir öksürük ya da hırıltı olarak değerlendirilebiliyor. Uzmanlar ise özellikle açıklanamayan ve uzun süre devam eden solunum şikayetlerinin dikkate alınması gerektiğine dikkat çekiyor.

Yabancı cisim akciğere nasıl kaçıyor?

Akciğerler dış ortamdan yoğun miktarda hava aldığı için vücudun yabancı maddelere karşı çeşitli koruyucu mekanizmaları bulunuyor. Solunum yollarının girişinde bulunan epiglot ve ses telleri, yiyecek veya yabancı maddelerin soluk borusuna ulaşmasını önleyen önemli bariyerler arasında yer alıyor.

Bu mekanizmaların herhangi bir nedenle devre dışı kalması durumunda ise yabancı cisimler solunum yollarına ilerleyebiliyor. Solunum yollarında bulunan silyalı hücreler de yabancı maddelerin dışarı atılmasına yardımcı oluyor.

Prof. Dr. Muhammed Emin Akkoyunlu, özellikle çocuklarda, yaşlılarda ve nörolojik rahatsızlıkları bulunan kişilerde yutma ve öğürme reflekslerinin bozulması nedeniyle riskin arttığını belirtiyor. Ancak yabancı cisim aspirasyonunun yalnızca bu gruplarla sınırlı olmadığına da dikkat çekiyor.

Yemek yerken konuşmak riski artırabiliyor

Sağlıklı yetişkinlerde de yabancı cisimlerin solunum yollarına kaçabileceğini belirten Akkoyunlu, özellikle yemek sırasında konuşmanın veya yutma refleksinin kısa süreli bozulmasının bu tür olaylara neden olabileceğini ifade ediyor.

Ağıza alınan bazı küçük cisimlerin de yanlışlıkla soluk borusuna kaçabileceği belirtiliyor. Uzman, başörtüsü kullanımı sırasında ağıza alınan iğneler nedeniyle akciğere yabancı cisim kaçması vakalarıyla da karşılaşıldığını aktarıyor.

Yabancı cismin akciğere ulaşması halinde ortaya çıkabilecek tablo, cismin yapısına ve bulunduğu bölgeye göre değişebiliyor. Bazı vakalarda ciddi akciğer enfeksiyonları ve zatürre gelişebilirken, daha ağır durumlarda yaşamı tehdit eden komplikasyonlar ortaya çıkabiliyor.

İlk belirtiler hafifleyince tehlike bitmiyor

Yabancı cisim solunum yoluna kaçtığında en sık görülebilen belirtiler arasında ani öksürük ve hırıltılı solunum bulunuyor. Ancak zaman içerisinde vücudun geliştirdiği uyum mekanizmaları nedeniyle bu belirtiler azalabiliyor.

Bu durum, yabancı cismin tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmeyebiliyor. Cisim akciğerde kalmaya devam ettiğinde uzun süreli öksürük, nefes darlığı, ateş veya tekrarlayan enfeksiyonlar görülebiliyor.

Akkoyunlu, bazı hastaların uzun süre nedeninin belirlenemediği enfeksiyon veya astım benzeri şikayetlerle takip edilebildiğini belirterek, özellikle açıklanamayan kronik öksürüklerde yabancı cisim ihtimalinin de değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.

Bazı durumlarda hayati tehlike ortaya çıkabiliyor

Akciğere kaçan cismin bulunduğu bölge, hastanın yaşayabileceği sorunların boyutunda belirleyici olabiliyor. Uzman, daha önce karşılaştığı vakalardan birinde yabancı cismin ana damara ulaştığını ve hastanın yoğun bakıma alınmak zorunda kaldığını aktarıyor.

Bu nedenle belirtilerin yalnızca hafif öksürük şeklinde görülmesi, durumun önemsiz olduğu anlamına gelmiyor. Yabancı cismin konumu ve oluşturduğu hasara bağlı olarak tablo basit bir solunum şikayetinden ciddi ve hayati risk taşıyan komplikasyonlara kadar ilerleyebiliyor.

Çocuklarda ve yaşlılarda dikkat edilmesi gerekenler

Çocuklar ve yaşlılar, yabancı cisim aspirasyonu açısından daha dikkatli takip edilmesi gereken gruplar arasında bulunuyor. Özellikle beslenme sırasında ortaya çıkan olaylarda kişinin yaşadığı durumu ifade edememesi, teşhisin gecikmesine neden olabiliyor.

Bu kişilerde nedeni açıklanamayan enfeksiyonların tekrarlaması, sürekli balgam çıkarma, öksürüğün artması veya solunumla ilgili yeni şikayetlerin ortaya çıkması durumunda yabancı cisim ihtimalinin de göz önünde bulundurulması gerekiyor.

Tanıda akciğer filmi ve bronkoskopi kullanılıyor

Akciğere yabancı cisim kaçtığından şüphelenildiğinde doktor değerlendirmesinin ardından öncelikle akciğer filmi kullanılabiliyor. Gerekli görülmesi halinde bilgisayarlı tomografiyle daha ayrıntılı görüntüleme yapılabiliyor.

Tanı ve tedavide bronkoskopi de önemli bir yöntem olarak öne çıkıyor. Bu işlemle solunum yolları doğrudan görüntülenerek uygun durumlarda yabancı cismin çıkarılması mümkün olabiliyor.

Uzmanlar, özellikle hırıltılı solunum, nefes darlığı, açıklanamayan uzun süreli öksürük ve tekrarlayan akciğer enfeksiyonlarının ihmal edilmemesi gerektiğini belirtiyor.