Dr. Emine Asoğlu çocuklarda en çok yapılan yanlışları tek tek anlattı

Şanlıurfa’da sağlık alanındaki konuların ele alındığı Urfanatik TV ekranlarında yayınlanan “Kenan Kaya ile Sağlığın Nabzı” programının konuğu Akçakale Devlet Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Emine Asoğlu oldu.

Programda çocukların sağlıklı büyüme ve gelişim süreçleri, yenidoğan döneminde dikkat edilmesi gerekenler, anne sütü, ek gıdaya geçiş, çocuklarda iştahsızlık, ateş ve antibiyotik kullanımı ele alındı.

Program sunucusu Kenan Kaya’nın sorularını yanıtlayan Dr. Emine Asoğlu, özellikle bebeklik ve çocukluk döneminde ailelerin karşılaştığı sağlık sorunlarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Çocukların gelişimlerinin düzenli takip edilmesinin önemine değinen Asoğlu, ailelerin bazı konularda yanlış uygulamalardan kaçınması gerektiğini ifade etti.

“Yenidoğan döneminde bebeğin emmesi en önemli göstergelerden biri”

Yenidoğan döneminin bebeklerin gelişimi açısından son derece kıymetli olduğunu belirten Dr. Emine Asoğlu, bu süreçte bebeğin emme durumunun en önemli takip kriterlerinden biri olduğunu söyledi.

Asoğlu, konuyla ilgili açıklamasında şu ifadeleri kullandı: “Yenidoğan dönemi öncelikle çok kıymetli bir dönem. Yenidoğanlarda baktığımız en önemli parametre bebeğin emmesi. Polikliniğime gelen hastaların annelerine özellikle bebeğin emmesinin nasıl olduğunu soruyorum.

Emmesi iyiyse bebekle ilgili yol almam daha kolaylaşıyor. Bebeğin emmesi iyiyse beslenmesi ve gelişmesi açısından biraz daha içimiz rahat ediyor. Bunun dışında bebeğin çıkardığı idrar miktarı, dışkı miktarı ve sayısı bizim için çok önemli.

Kilo alması da önemli takip kriterlerinden biri. Yenidoğan bebekler ilk 7-10 gün içerisinde kilo kaybedebilirler ancak bu süreden sonra kilo almaya başlamalarını bekliyoruz. Bu değerlerin takibini yaparak bebeğin sağlıklı gelişimi hakkında fikir sahibi olabiliriz.”

“Anne sütü bebeğin ilk aşısıdır”

Anne sütünün bebeklerin ilk altı aylık dönemindeki bütün besin ihtiyaçlarını karşılayabilecek özellikte olduğunu belirten Asoğlu, ilk altı ay yalnızca anne sütü verilmesini önerdiklerini ifade etti.

Anne sütünün içerdiği antikorlar sayesinde bebekleri hastalıklara karşı koruduğunu söyleyen Asoğlu, şöyle konuştu: “Anne sütü gerçekten ilk 6 ay boyunca bebeğin başka hiçbir desteğe ihtiyacı kalmadan tüm ihtiyaçlarını karşılayabilecek nitelikte ve nicelikte. Hem miktar hem de içerik olarak yeterli.

Anne sütü bebeğin ilk aşısıdır. İçerisinde barındırdığı antikorlar sayesinde bebeği hastalıklardan korur. Bağışıklık sisteminin güçlenmesine, hem bedensel hem de zihinsel gelişimine çok katkıda bulunur. İlk 6 ay bebeklere su dahi verilmesini önermiyoruz.

Dünya Sağlık Örgütü de ilk 6 ay sadece anne sütü verilmesini, daha sonra ek gıdalara geçilerek emzirmenin 2 yaş ve ötesine kadar sürdürülmesini tavsiye ediyor.”

“Emzirme sürecinde annenin çevresinden destek alması gerekiyor”

Emzirmenin yalnızca annenin sorumluluğunda değerlendirilmemesi gerektiğini belirten Asoğlu, babaların ve aile büyüklerinin de bu süreçte anneye destek olması gerektiğini dile getirdi.

Özellikle Şanlıurfa gibi yaz aylarında sıcaklıkların yüksek olduğu bölgelerde annelerin bebeklerine su verme konusunda sık sık soru sorduğunu aktaran Asoğlu, su vermek yerine annenin yeterli sıvı tüketerek bebeğini daha sık emzirmesinin yeterli olduğunu söyledi.

Asoğlu, “Emzirme annenin yaptığı bir şey ancak babanın, teyzelerin, babaannelerin ve anneannelerin de anneye destek olması gereken bir dönem. Annenin çevresinden aldığı destek, emzirmeye olan ilgisinin artmasına yardımcı oluyor.

Ailelerin anneye bu konuda destek vermesi gerekiyor. Özellikle Urfa gibi yazların çok sıcak geçtiği yerlerde annelerden ‘Bebeğimize su verelim mi?’ sorusuyla sık karşılaşıyorum. Ben de hayır, sen su iç ve bebeğini sık sık emzir diyorum. İlk 6 ay su dâhil başka hiçbir şeye gerek yok. Anne sütü yeterli” ifadelerini kullandı.

6'ncı aydan sonra ek gıdaya geçiş nasıl olmalı?

Bebeklerin altıncı ayını tamamlamasının ardından ek gıdayla tanıştırılabileceğini belirten Asoğlu, bu dönemde beslenme çeşitliliğinin aşamalı olarak artırılması gerektiğini söyledi.

Ek gıdaya geçişte sebze, meyve, yumurta, yoğurt ve peynir gibi besinlerin küçük miktarlarda tattırılarak başlanabileceğini ifade eden Asoğlu, bebeklerin yeni besinlerle tanışma sürecinin dikkatli yürütülmesi gerektiğini belirtti.

“Her ateş ve enfeksiyon antibiyotik gerektirmez”

Programın önemli başlıklarından biri de çocuklarda gereksiz antibiyotik kullanımı oldu. Antibiyotiklerin bakteriyel enfeksiyonlara karşı kullanılan ilaçlar olduğunu belirten Dr. Emine Asoğlu, özellikle çocuklarda görülen ateşli hastalıkların önemli bir bölümünün virüslerden kaynaklandığını söyledi.

Virüs kaynaklı enfeksiyonlarda antibiyotik kullanımının fayda sağlamadığını ifade eden Asoğlu, gereksiz antibiyotik kullanımının çocuklarda antibiyotik direncine yol açabileceğini belirterek şu açıklamalarda bulundu: “Antibiyotik dediğimiz şey aslında bakteriyel enfeksiyonlara karşı kullandığımız bir silah. Gerekli durumlarda kullandığımızda gerçekten çok etkili.

Fakat özellikle 3-4-5 yaşlarındaki çocuklarda ve okul çağında ateşe sebep olan şey çoğu zaman bakteri değil, virüsler oluyor.

Virüslerin sebep olduğu bir hastalıkta antibiyotik kullanmanın hiçbir anlamı ve mantığı yok. Gereksiz yere kullandığımız antibiyotikler çocuklarda bir noktadan sonra antibiyotik direnci oluşmasına sebep oluyor. Bu hiç istemediğimiz bir şey.

Bu nedenle çocuk her hastalandığında veya her ateşlendiğinde doktordan antibiyotik talebinde bulunmamak gerekiyor.”

Ailelerin çocuklarda en sık karşılaştığı sorunlardan birinin iştahsızlık olduğunu belirten Asoğlu, bu şikayetle polikliniğe başvuran çocuklarda öncelikle beslenme alışkanlıklarını değerlendirdiğini söyledi.

Özellikle öğün aralarında tüketilen abur cuburların çocukların iştahını olumsuz etkileyebildiğini ifade eden Asoğlu, çocukların ana öğünlerde tüketmesi gereken besinler yerine paketli ve sağlıksız gıdalarla karınlarını doyurabildiğini belirtti.

Asoğlu, iştahsızlık şikayetiyle gelen çocuklarda uyguladığı değerlendirme sürecini şöyle anlattı: “İştahsızlık şikâyetiyle gelen çocuklarda ilk yaptığım şey, gerçekten iştahsızlığı sorgulamak oluyor. Abur cuburlarla aralarının nasıl olduğunu soruyorum.

Yüzde 80 oranında aileler çok iyi olduğunu söylüyor. Bir çocuk abur cubur yiyip yemeğini yemiyorsa aslında iştahını yanlış yere kullanıyor demektir. Öğün aralarında yediği abur cuburlarla karnını doyuruyor ve esas yemesi gereken şeyleri yemiyor. Öncelikle bu yanlış beslenme alışkanlığını düzeltmek gerekiyor.

Bunun yanında çocuğun boyuna ve kilosuna bakıyorum. İştahsızlık gerçekten çocuğun boyuna ve kilosuna yansımış mı, bunu değerlendiriyorum. Daha sonra yüzde 80-90 oranında beslenme önerileriyle çocuğun iştahını toparlayabiliyoruz.”

Vitamin eksikliği olmadan bilinçsiz takviye kullanılmamalı

Çocuklarda iştahsızlığın her zaman vitamin eksikliğinden kaynaklanmadığını belirten Asoğlu, öncelikle sorunun altında yatan nedenin araştırılması gerektiğini ifade etti.

Diş çıkarma döneminde ve üst solunum yolu enfeksiyonları sırasında çocuklarda geçici iştahsızlık görülebildiğini aktaran Asoğlu, vitamin takviyelerinin de eksiklik tespit edilmeden gelişigüzel kullanılmaması gerektiğini söyledi.

Asoğlu, “İştahsızlıkta öncelikle altta yatan nedeni bulmak gerekiyor. Gerçekten bir vitamin eksikliği varsa o zaman gerekli takviyeyi yapalım. Ancak eksiklik yoksa vitaminleri bilmeden, düzensiz şekilde kullanmanın bir anlamı yok.

Beslenmeyi düzeltmek, doğal ve sağlıklı gıdalar tüketmek, paketli gıdalardan uzak durmak gerekiyor. Bunları hayatımıza dâhil ettiğimizde iştahın da yavaş yavaş düzeldiğini görüyoruz” dedi.

“Çocuğunuzu başka çocuklarla kıyaslamayın”

Ailelerin çocuklarının iştahı ve yedikleri yemek miktarı konusunda zaman zaman yüksek beklentilere sahip olabildiğini belirten Asoğlu, her çocuğun gelişim sürecinin kendine özgü olduğunu söyledi.

Çocukların başka çocuklarla kıyaslanması yerine kendi büyüme ve gelişim eğrilerinin takip edilmesi gerektiğini ifade eden Asoğlu, açıklamasında şu sözlere yer verdi: “Ailelerin çocukların iştahıyla ilgili beklentileri çok fazla. Aslında burada önemli olan çocuğun keyfinin yerinde olması ve sağlıklı şekilde büyümesi.

Kendi büyüme eğrisinde boyu ve kilosu artıyor mu, buna bakmak gerekiyor. Çocuğu başkalarıyla değil, kendisiyle kıyaslamak gerekiyor. Çocuk büyüyorsa, keyfi yerindeyse ve zihinsel gelişiminde bir problem yoksa belirli sınırlar içerisinde sayılara çok fazla takılmamak gerekiyor.”

Programda ailelerin en çok merak ettiği konulardan biri de çocuklarda ateşin hangi seviyede tehlikeli kabul edildiği oldu. Ateş ölçümünde 38 derece ve üzerinin dikkat edilmesi gereken bir değer olduğunu belirten doktor Asoğlu, çocuğun genel durumunun da mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

37 ile 38 derece arasındaki değerlerin düşük dereceli ateş olarak değerlendirilebildiğini aktaran Asoğlu, 38 derece ve üzerindeki ateşlerde de çocuğun keyfi ve sıvı alımının takip edilmesinin önemli olduğunu ifade etti.

Asoğlu, ateşli çocuklara evde yapılması gereken müdahaleler konusunda şu açıklamayı yaptı: “38 derece ve üzerindeki ateş bizim için dikkat etmemiz gereken bir durum. Ancak 37 ile 38 derece arasındaki değerlerde subfebril dediğimiz bir ateş söz konusu.

Burada çocuğun durumunu takip edebiliriz. 38 derece ve üzerinde de eğer çocuğun keyfi yerindeyse ve sıvı alımı yeterliyse yine takip edebiliriz. Burada şunu söylemek istiyorum: Sirkeyle yıkama, çocuğu soğuk duşun altına sokma, koştur koştur hastaneye götürerek ateş düşürücü iğne talep etme gibi uygulamalar yanlış.

Evde uygun dozda ve uygun aralıklarla ateş düşürücü verilebilir. Ayrıca serin, ıslatılmış bezlerle koltuk altı, kasık bölgesi ve alın gibi bölgelere uygulama yapılabilir. Ancak çocuğu soğuk suyun altına sokarak şoklama şeklinde bir uygulamadan bahsetmiyorum.”

“Gereksiz antibiyotik çocukların bağırsak florasını bozuyor”

Antibiyotiklerin gerekli durumlarda etkili bir tedavi yöntemi olduğunu ancak bilinçsiz kullanımının çocukların sağlığı üzerinde olumsuz sonuçlar doğurabileceğini belirten Asoğlu, her ilacın olduğu gibi antibiyotiklerin de yan etkileri bulunduğunu söyledi.

Özellikle gelişim çağındaki çocuklarda gereksiz antibiyotik kullanımının bağırsak florasını bozabileceğini ifade eden Asoğlu, sözlerini şöyle tamamladı: “Her kullandığımız antibiyotik bir kere bağırsak florasını bozuyor. Her ilacın etkisi olduğu kadar yan etkisi de vardır.

Biz kaş yapalım derken göz çıkarmak istemiyoruz. Gelişmekte olan bir çocuktan bahsediyoruz. O çocuk ileride erişkin olacak. Çocukluk döneminde ne kadar çok antibiyotik kullanılırsa gereksiz kullanımın oluşturduğu antibiyotik direnci de o kadar önemli bir sorun haline geliyor.

Her ateş, her enfeksiyon ve her hafif hastalanma antibiyotik gerekliliği anlamına gelmiyor. Bu konuda çok dikkatli olmamız gerekiyor.”