Ötüken’den Bolu’ya: Togu Balık’ı Bulan İrade, Köroğlu’nun Şehri İçin Ne Yapabilir?

Geçtiğimiz günlerde Türk Ocakları Bolu Şubesi Konferans Salonu’nda sıradan bir akademik etkinliğin çok ötesinde, tarihin tozlu sayfalarını bugüne taşıyan bir heyecan vardı.

Türk Ocakları Bolu Şubesi'nin davetlisi olarak şehrimize gelen İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Fakültesi Dekanı ve aynı zamanda Gaziantep’te tarihi bir kiliseden dönüştürülerek kurulan Türk Arkeoloji ve Kültürel Miras Enstitüsü Başkanı Prof. Dr.

Şaban Doğan, bizleri binlerce kilometre öteye, ata yurdumuz Moğolistan bozkırlarına götürdü.

Şaban Hoca’yı dinlerken insanın tüyleri diken diken oluyor. Neden mi? Çünkü yıllarca tarih kitaplarında bize ezberletilen " Türkler sadece at sırtında göçebe yaşadı, şehir kurmadı " algısını bizzat kazma kürekle yerle bir eden bir bilim insanı duruyordu karşımızda.

Bilge Kağan ve Kül Tigin yazıtlarında adı geçen, Dokuz Oğuzlar’ın yaşadığı ve Göktürklerle savaştığı o meşhur kayıp kent Togu Balık …

TİKA, İKÇÜ ve Moğolistan Bilimler Akademisi iş birliğiyle Tuul Vadisi’nde, Mayhan, Tömst ve Agit dağlarının çevrelediği 100 kilometrekarelik devasa bir alanda yürütülen kazılarda nihayet gün yüzüne çıkarıldı.

Bulunan Uygur seramikleri, Türklerin yerleşik hayata ve şehirciliğe geçiş tarihini en az 100 yıl geriye çekiyor.

Üstelik Şaban Hoca sadece toprağı kazmakla kalmamış; bu büyük keşfin belgeselini çekip yapımcılığını da üstlenerek tarihi ekranlara taşımış.

Kırgızistan’dan Kazakistan’a, Azerbaycan’dan Macaristan’a uzanan geniş bir coğrafyada Türk dünyası projelerini ilmek ilmek işliyorlar.

Konferansın sonunda dayanamadım, söz alıp zihnimi kurcalayan güncel bir meseleyi kendisine sordum.

Malum, sosyal medyada ve çeşitli YouTube kanallarında sıkça dillendirilen bir iddia var: " Moğol gençliği K-Pop ve popüler kültür etkisiyle hızla değişiyor, Moğolistan 30 yıl içinde kültürel olarak Koreleşecek mi? " Sahayı en iyi bilen isim olarak ne düşündüğünü merak ettim.

Şaban Hoca’nın cevabı, bozkırın rüzgârı kadar net ve kesindi: " Hayır, Moğollar geleneklerinden asla vazgeçmez. "

İşte bu cevap, konferans salonundan çıkıp Bolu’nun serin havasına karıştığımda beynimde şimşekler çaktırdı.

Moğollar, dünyanın en sert popüler kültür rüzgârlarına rağmen köklerine, kurganlarına ve geleneklerine sımsıkı sarılıyor. Peki ya biz? Biz kendi bastığımız toprağın altındaki hafızaya ne kadar hâkimiz?

Gelin aynayı biraz da kendimize, Bolu’ya tutalım.

Şaban Doğan Hoca ve 30 kişilik ekibi, binlerce kilometre uzakta Ötüken’in izini sürüp Türk tarihini yeniden yazarken, biz Bolu’da kendi kültürel mirasımızın neresindeyiz?

Bolu sadece tabiat parklarından, göllerinden ya da hafta sonu turizminden ibaret bir şehir değildir.

Seben’in kaya evlerinden Göynük ve Mudurnu’nun asırlık Türk-İslam mühürlerine, Gerede’nin kadim ticaret yollarından Köroğlu Dağları’nın eteklerine sinmiş Oğuz boylarının izlerine kadar bu topraklar adeta açık hava müzesidir.

Bolu’nun köylerinin isimlerine bir bakın; neredeyse tamamı Oğuz boylarının, Türkmen aşiretlerinin damgasını taşır!

Gaziantep, tarihi bir yapıyı ihya edip Türk Arkeoloji ve Kültürel Miras Enstitüsü’ne ev sahipliği yapıyor.

İzmir’deki bir üniversite kalkıp Moğolistan’da kayıp Türk şehrini buluyor.

Peki, adını büyük hayırsever İzzet Baysal’dan alan üniversitemiz, Bolu Valiliğimiz, belediyemiz ve kültür müdürlüğümüz neden bir araya gelip " Bolu’daki Türk Kültür Varlıkları ve Yerleşim Tarihi " üzerine kapsamlı bir yüzey araştırması ve arkeolojik seferberlik başlatmasın?

Köroğlu’nun kalesini, yaylalarımızdaki eski Türk mezar taşlarını, unutulmaya yüz tutmuş köy odası geleneklerimizi ve Bolu’daki erken dönem Türk-Oğuz yerleşimlerini bilimsel kazılarla, belgesellerle gün yüzüne çıkarmak için daha neyi bekliyoruz?

Türk dünyası ile kurulan o büyük iş birliği köprülerinin bir ayağı neden Köroğlu’nun diyarı Bolu olmasın?

Prof. Dr. Şaban Doğan’ın konferansı bize çok önemli bir gerçeği hatırlattı: Toprağın altındaki köklerinize sahip çıkmazsanız, toprağın üstündeki rüzgârlarda savrulmaya mahkûmsunuz.

Togu Balık’ta yanan o tarih meşalesinin, en kısa zamanda Bolu’nun dağlarını ve vadilerini de aydınlatması dileğiyle…