İş yerinde boş bırakıldı, sağlığı bozuldu: İşverene tazminat cezası

Fransa'da bir şirkette çalışırken uzun süre görev verilmediğini ve bu nedenle psikolojik ve fiziksel sağlığının bozulduğunu öne süren çalışan, hukuk mücadelesini kazandı. Paris İstinaf Mahkemesi, çalışanın yaşadığı can sıkıntısı ve faaliyet eksikliğinin sağlık durumunun kötüleşmesine yol açtığını kabul ederek eski işverenin 40 bin euro (2.234.416,40 Türk Lirası) tazminat ödemesine hükmetti.

İş hayatında aşırı iş yükü kadar, çalışana yeterli görev verilmemesi ve uzun süre atıl bırakılması da ciddi sorunlara yol açabiliyor. İngilizcede “bore-out” olarak adlandırılan bu durum, iş yerinde sürekli can sıkıntısı ve mesleki tatminsizlik yaşanmasıyla ilişkilendiriliyor.

Fransa'da gündeme gelen Frédéric Desnard davası da bu konuyu yeniden tartışmaya açtı. 2006 yılında parfüm tasarımı ve pazarlaması yapan Interparfums şirketinde işe başlayan Desnard, genel hizmetlerden sorumlu yönetici olarak çalışıyordu.

Başlangıçta şirket etkinliklerini koordine etmesi beklenen çalışan, iddiasına göre zamanla kendisine özel bir görev verilmemesi nedeniyle iş yerinde ciddi bir boşluğa düştü.

Franceinfo'nun aktardığına göre Desnard, yöneticisinin tabletini yapılandırmak ve evindeki ütüyle ilgili işlerle ilgilenmek gibi görevler yapmak zorunda kaldı. Taleplerine rağmen kendisine düzenli ve anlamlı işler verilmediğini savunan çalışan, bu süreçte depresyona sürüklendiğini ileri sürdü.

'MESLEKİ ZOMBİ' OLARAK TANIMLANDI

Desnard, 2014 yılında işten çıkarıldı. İşveren, fesih gerekçeleri arasında çalışanın sık sık sağlık raporu almasını da gösterdi. Desnard ise bir epilepsi nöbetinin ardından geçirdiği trafik kazası nedeniyle yedi aydır raporlu olduğunu belirtti.

Avukatı Montasser Charni, epilepsi nöbetinin iş yerindeki yoğun can sıkıntısıyla bağlantılı olduğunu savundu.

2016 yılında İş Mahkemesi'ne başvuran Desnard'ın avukatı, müvekkilinin 2009'dan itibaren çalışma koşullarının kötüleştiğini ve yöneticilerin kişisel işlerini yapan bir çalışana dönüştürüldüğünü ileri sürdü. Avukat, müvekkilinin yaşadığı süreci “mesleki zombi” haline gelmek olarak tanımladı.

Şirketin avukatı Jean-Philippe Benissan ise Desnard'ın yıllık 80 bin euronun üzerinde maaş aldığını, buna rağmen yıllar boyunca yönetimle durumuna ilişkin herhangi bir e-posta paylaşmadığını ve iş sağlığı ve güvenliği kuruluna başvurmadığını savundu. Şirket tarafı, eski çalışanın iddialarının tutarsız olduğunu da öne sürdü.

İlk aşamada İş Mahkemesi, çalışan lehine karar verdi. İşverenin itirazı üzerine dosya Paris İstinaf Mahkemesi'ne taşındı.

Franceinfo'nun incelediği karara göre mahkeme, Desnard'ın iş yerinde faaliyet eksikliği ve can sıkıntısı yaşadığını, bunun da sağlık durumunun kötüleşmesine yol açtığını kabul etti. Şirketin eski çalışanına 40 bin euro tazminat ödemesine karar verildi.

'BORE-OUT' HUKUKEN AYRI BİR HASTALIK DEĞİL

İş hukuku uzmanlarına göre bore-out, kendi başına hukuki bir kavram veya meslek hastalığı olarak tanımlanmıyor. Bunun yerine çalışanın kasıtlı biçimde iş verilmeden bırakılması, dışlanması ve çalışma koşullarının sistematik şekilde kötüleştirilmesi gibi davranışlar, koşulları oluştuğunda psikolojik taciz kapsamında değerlendirilebiliyor.

Fransa İş Kanunu'nun L 1152-1 maddesi de çalışanların, çalışma koşullarını kötüleştirerek fiziksel veya ruhsal sağlıklarına, onurlarına ya da mesleki geleceklerine zarar verebilecek tekrarlanan psikolojik taciz davranışlarına maruz bırakılamayacağını düzenliyor.

Bununla birlikte iş yerinde görev verilmemesi tek başına otomatik olarak psikolojik taciz anlamına gelmiyor. Hukuki değerlendirmede işverenin niyetinin, çalışanın gerçekten faaliyetlerden uzaklaştırılıp uzaklaştırılmadığının ve bu durumun çalışma koşulları üzerindeki etkilerinin ortaya konulması gerekiyor.

Uzmanlara göre bore-out olarak adlandırılan durum, iş yerinde psikolojik tacizin farklı biçimlerinden biri olarak değerlendirilebiliyor. Aşırı iş yüküyle ortaya çıkan tükenmişlik (burn-out) kadar, çalışanın sistematik biçimde işsiz bırakılması da çalışma hayatında ciddi sonuçlar doğurabiliyor.