Dünya yeni bir gıda şokuyla karşı karşıya: Hürmüz Boğazı krizi ve El Niño alarmı fiyatları tırmandırabilir

Orta Doğu’da tırmanan bölgesel gerilimler petrol ve doğal gaz piyasalarının yanı sıra küresel tarım ve gıda güvenliğini de tehdit etmeye başladı. Financial Times (FT) tarafından aktarılan son analiz ve raporlara göre; Hürmüz Boğazı’ndaki tedarik aksamaları ile iklimsel risklerin bir araya gelmesi, dünya genelinde yeni bir küresel gıda krizi ve enflasyon dalgasını tetikleme riski taşıyor.

Tarımsal girdilerden gübre ve dizel maliyetlerindeki hızlı yükseliş, çiftçileri rekolte düşüşüne yol açacak şekilde daha az gübre kullanmaya ve ekim alanlarını daraltmaya zorluyor. HÜRMÜZ BOĞAZI’NDA GÜBRE SEVKE YAT KİLİTLENDİDünya çapında ticareti yapılan üre gübresinin yaklaşık üçte birinin geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı’ndaki aksamalar, gübre üretiminin ana maddeleri olan doğal gaz ve kükürt sevkiyatını durma noktasına getirdi.

Gübre krizinin ilk ve en ağır darbeyi vurduğu Güney Asya ülkelerinden Bangladeş’te, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tedarikinde yaşanan yetersizlik sebebiyle ülkedeki beş büyük üre gübresi fabrikasından dördünde üretimin tamamen durduğu bildirildi. Bununla birlikte artan dizel fiyatları, çiftçinin tarla ekim maliyetlerinden ürünlerin pazara taşınmasına kadar tüm tedarik zincirinde navlun ve lojistik giderlerini yukarı çekiyor.2027 İÇİN "GÜÇLÜ EL NİÑO" UYARISIGirdi maliyetlerindeki tırmanışa ek olarak, meteoroloji uzmanları ve ekonomi kuruluşları 2027 yılı için şimdiden hava olayı alarmı veriyor.

ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi (NOAA) verilerine göre, Pasifik’teki deniz yüzeyi sıcaklıklarının normalin en az 2 derece üzerine çıkacağı "güçlü bir El Niño" dalgası bekleniyor. S&P Global Institute tarafından yapılan değerlendirmelerde; aşırı El Niño senaryosunun Asya, Afrika ve Latin Amerika hattında şiddetli kuraklık ve düzensiz sel felaketlerine yol açacağı, bunun da küresel tarımsal rekolteyi dip seviyelere çekebileceği uyarısı yapıldı.

DEV TARIM ÜRETİCİLERİNDE REKOLTE KAYBI RİSKİFT'nin aktardığı raporda, dünyanın en büyük tarımsal gıda ihracatçıları olan ülkelerdeki tahmini kayıplar şu şekilde sıralandı: Brezilya: Mısır ve soya fasulyesi üretim rekolte tahminleri aşağı yönlü revize edildi. Avustralya: Buğday üretiminin 28 milyon tondan 22 milyon tona gerileyeceği öngörüldü.

Hindistan: Muson yağışlarındaki yetersizlik nedeniyle buğday ve pirinç rekoltesi risk altına girdi. Endonezya ve Malezya: Olumsuz hava koşullarının palm yağı rekoltesini doğrudan düşürmesi bekleniyor. Girdi maliyetleri ile iklim felaketlerinin birleşmesinin gıda fiyatlarında sert artışlara yol açması; gelişmiş ekonomilerde gıda enflasyonunu yeniden tırmandırırken, gıda ithalatına bağımlı az gelişmiş ülkelerde ise toplumsal ve ekonomik krizleri derinleştirme riski taşıyor.