Rusya'da HIV Salgını Kontrolden Çıkıyor: 27 Bölgede Alarm Seviyesi İlan Edildi

Rusya Federasyonu, halk sağlığını ciddi şekilde tehdit eden tarihi bir HIV (İnsan Bağışıklık Yetmezliği Virüsü) salgınıyla mücadele ediyor. Rusya'nın yetkili sağlık ve tüketici hakları kurumu Rospotrebnadzor'a bağlı Epidemiyoloji Merkez Araştırma Enstitüsü Direktörü Vasiliy Akimkin'in son açıklamaları, krizin geldiği vahim boyutu gözler önüne serdi.

Resmi verilere göre, ülke genelindeki 27 bölgede HIV salgını, yalnızca yüksek risk barındıran spesifik gruplarla sınırlı kalmaktan çıkarak genelleşmiş salgın aşamasına geçti ve doğrudan genel nüfusa hızla yayılmaya başladı. Uzmanlar, bu genelleşme durumunun en önemli tıbbi kanıtı olarak, söz konusu bölgelerdeki hamile kadınlar arasında HIV pozitiflik oranının yüzde 1 barajını aşmasını gösteriyor.

Salgının demografik yapısında yaşanan keskin değişim, sağlık yetkililerini alarma geçiren bir diğer önemli faktör oldu. Açıklanan güncel raporlara göre, Rusya'daki 40 ile 49 yaş grubundaki erkeklerin yüzde 3'ünden fazlası halihazırda HIV virüsü ile yaşıyor.

Geçmişte daha çok genç nüfusla ve damar içi madde kullanımıyla ilişkilendirilen enfeksiyonun profilinde büyük bir yapısal kayma yaşandı. Son 15 yıllık periyotta HIV teşhisi konulan kişilerin ortalama yaşı 32'den 44'e yükselirken, yeni bulaş vakalarının yaklaşık üçte ikisinin heteroseksüel cinsel temas yoluyla gerçekleşmesi, virüsün sıradan vatandaşlar arasındaki hızlı dolaşımını kanıtlıyor.

Bölgesel bazda incelendiğinde ise salgının merkez üsleri olarak endüstriyel yoğunluğu yüksek olan Kemerovo, İrkutsk ve Sverdlovsk bölgeleri öne çıkıyor. Vaka sayıları ve ölüm oranları mercek altına alındığında tablonun ciddiyeti daha da netleşiyor.

2025 yılı verilerine göre Rusya'da 45 binden fazla yeni HIV vakası tespit edildi. Bu rakam, 2024 yılındaki 52 bin bandına göre kağıt üzerinde bir düşüşe işaret etse de tıbbi otoriteler, virüs yükü ve ölüm oranlarındaki trajik yüksekliğin tüm hızıyla sürdüğüne dikkat çekiyor.

Ülkede her yıl yaklaşık 30 bin ila 34 bin arasında kişi HIV kaynaklı komplikasyonlar nedeniyle yaşamını yitiriyor. Ayrıca, HIV ile yaşayan hastaların sadece yarısında virüs yükünün baskılanabilmiş olması, ülkede kesintisiz antiretroviral tedaviye erişim ve tedaviyi istikrarlı sürdürme konusunda derin yapısal krizler yaşandığını gösteriyor.

Salgının ivme kazanmasındaki en skandal gelişmelerden biri ise doğrudan sağlık kuruluşlarındaki korkunç ihmaller olarak resmi raporlara yansıdı. Rospotrebnadzor kayıtlarına göre, 2025 yılında sağlık hizmetleri alımı sırasında kan yoluyla bulaşan enfeksiyonlarda son 15 yılın en yüksek zirvesi görüldü.

Yapılan derinlemesine soruşturmalarda, birçok devlet hastanesinde ve klinikte temel hijyen kurallarının hiçe sayıldığı, tek kullanımlık tıbbi kateter veya kan şekeri ölçüm cihazlarının defalarca farklı hastalarda ortak kullanıldığı tespit edildi. Bu affedilemez ihmaller zinciri sonucunda, şifa bulmak için sağlık kurumlarına başvuran vatandaşlar arasında kümeler halinde yeni bulaş vakaları patlak verdi.

Sürekli artan vaka yükü ve kamuoyu baskısı karşısında Rusya Sağlık Bakanlığı, 2027 yılı merkezi bütçe taslağına HIV ile yaşayan 30 bin hasta için ek ilaç desteği sağlama maddesini acilen eklemek zorunda kaldı. Ancak, sadece tek bir yıl içerisinde 45 bini aşkın yeni vakanın ortaya çıktığı gerçeği göz önüne alındığında, bu ek bütçe hamlesinin salgının hızını kesmekte son derece yetersiz kalacağı şeklinde sert eleştiriler yapılıyor.

Bağımsız sağlık uzmanları ve epidemiyologlar, hem hastanelerdeki tıbbi ekipman hijyeninde tavizsiz bir sıfır tolerans politikasına geçilmesinin hem de genel toplum düzeyinde acil korunma bilinci kampanyalarının başlatılmasının, bu ölümcül yayılımı durdurabilmek adına hayati bir mecburiyet olduğunu vurguluyor. Aksi takdirde, salgının 27 bölge ile sınırlı kalmayıp tüm ülkenin sağlık sistemini çökertecek bir boyuta ulaşmasından endişe ediliyor.