Ankara’yı yutan sel: Onlarca insan hayatını kaybetmiş, dereler asfaltın altına alınmıştı

Ankara’da 11 Eylül 1957 Çarşamba günü etkili olan şiddetli yağış, kısa sürede büyük bir afete dönüştü. Elmadağ, Çubuk, Esenboğa, Mamak ve Kayaş çevresinde başlayan sağanak, özellikle Elmadağ ve Çubuk hattında yoğun dolu yağışıyla etkisini gösterdi.

Elmadağ’da yaklaşık yarım metreyi bulan dolu tabakası, erimeye başlamasının ardından dere yataklarına karıştı. Biriken suların Hatip Çayı’na ulaşmasıyla Ankara tarihinin en ağır sel felaketlerinden biri yaşandı.

Kayaş Suyu ve Bent Deresi isimleriyle de bilinen Hatip Çayı’nın taşması, güzergâh üzerindeki yerleşim yerlerini etkiledi. Kayaş, Mamak, Saimekadın, Gülveren, Demirlibahçe, Bent Deresi, Dışkapı ve Akköprü çevresinde evler ve iş yerleri su altında kaldı.

Sel suları yalnızca yerleşim alanlarını değil, ulaşım altyapısını da tahrip etti. İstanbul Caddesi ve Ankara-Yenimahalle yolu zarar görürken demir yolu hattının 325 metrelik bölümü koptu. Mamak ve Kayaş yönündeki tren seferleri durduruldu. Demirlibahçe’de su seviyesinin bazı noktalarda 10 metreye kadar yükseldiği bildirildi.

İhsan Seddar Kaynar’ın Ankara Araştırmaları Dergisi’nde yayımlanan araştırmasına göre selin uzunluğu 60-70 kilometreye, genişliği 30-40 metreye ulaştı. Sel sularının ilerleyişi 22.30 sıralarında sona erdi.

Felaketin ardından Başbakan Adnan Menderes bölgeye giderek yetkililerden bilgi aldı. Kızılay sağlık ekipleri, ambulanslar ve yardım malzemeleriyle çalışmalara katıldı. Cebeci Çayırı’nda 600 çadırlık barınma alanı oluşturuldu.

Gençlik Parkı’ndaki sandal ve kayıklar kurtarma çalışmalarında kullanılırken Türk Silahlı Kuvvetleri de bölgedeki faaliyetlere destek verdi.

Felaketzedelerin barınma ihtiyacını karşılamak amacıyla geçici konut projeleri hazırlandı. İstanbul Caddesi ile Yenimahalle İvedik Caddesi arasındaki bölgede Seylap Konutları'nın temeli 25 Eylül 1957'de atıldı. Proje kapsamında daha sonra 4 apartman tamamlandı.

1957 felaketinin ardından Bent Deresi üzerindeki köprüler kaldırıldı ve dere DSİ tarafından menfez içerisine alındı. 1961 yılında Hatip Çayı’nın yeniden taşması üzerine Ankara genelindeki dere yatakları için yeni taşkın önleme projeleri hazırlandı. Sel kapanları ve beton kanallar inşa edilerek derelerin önemli bölümü yer altına alındı.

Ankara’da bugün cadde ve semt isimlerinde yaşamaya devam eden birçok derenin üzerinin kapatılması, 1957 ve sonrasında yaşanan taşkınların ardından yürütülen çalışmalarla gerçekleşti.