Habermetrik
← Ana Sayfa
18 Kasım 2026 06:25
✍ Editör: Habermetrik · Editör Politikası

Şenzen'de dünya üçe bölünür mü?

Şenzen'de dünya üçe bölünür mü?
Görsel kaynağı: indyturk.com
⏱️ 5 dk okuma 🛡️ %85 Doğruluk · 1 Kaynak
WhatsApp Paylaş
⚡ 30 Saniyede Özet Habermetrik Yapay Zeka Özeti
  • Üç liderin aynı masaya oturması, dünyanın üç kutuplu olduğunu kanıtlar mı
  • Perşembe günü Çin'in Şenzen kentinde Donald Trump, Şi Cinping ve Vladimir Putin ilk kez üçlü bir formatta bir araya gelecek

Üç liderin aynı masaya oturması, dünyanın üç kutuplu olduğunu kanıtlar mı? Perşembe günü Çin'in Şenzen kentinde Donald Trump, Şi Cinping ve Vladimir Putin ilk kez üçlü bir formatta bir araya gelecek. Fikir Moskova'dan çıktı.

Trump hemen sahiplendi. Pekin ise uzun süre ağırdan aldı ve teyidi son anda verdi. Bu tereddüdün bir nedeni var. Vaşington masanın başına nükleer silahsızlanmayı koymak istiyor. Çin ise cephaneliği diğer ikisinden çok küçükken eşit indirim pazarlığına girmeyi reddediyor.

Trump masaya güçlü oturmuyor. İran'la başlattığı savaş kilitlendi. Hürmüz Boğazı aylardır kapalı ve savaşın bedelini enerji piyasaları üzerinden Pekin de ödüyor. Trump ara seçimlerde Kongre'nin iki kanadını da kaybetti. Yeni Kongre, Moskova'ya yönelik her esnemeyi sorgulayacak.

Trump'ın Şenzen'de vereceği her söz, eve döndüğünde ikinci bir pazarlığa tabi olacak. Bana göre Şenzen'e giden yolun bir ucu Tahran'dan geçiyor. Trump bu masaya yeni bir düzen kurmak için değil, açtığı cepheden çıkış kapısı aramak için oturuyor.

Batı basını toplantıyı hemen "yeni Yalta" diye etiketledi. Moskova bu imgeden memnun. Putin için asıl kazanç bir anlaşma değil, fotoğrafın kendisi. Üç büyük gücün liderleri arasında eşit konumda görünmek, dört yıldır yaptırımlarla kuşatılmış bir lider için başlı başına bir sonuç.

Pekin ise benzetmeye mesafeli. Ev sahibi, dünyayı paylaşan bir üçlünün parçası olarak değil, büyük güçleri aynı masaya getiren aracı olarak görünmek istiyor. Dugin'in haritası imgesini en açık biçimde dile getiren isim Rus düşünür Alexander Dugin oldu.

Dugin zirvenin arifesinde sosyal medya hesabından, internette bulduğunu belirttiği bir dünya haritası paylaştı. Harita dünyayı üçe bölüyor. Amerika kıtaları ve Japonya ABD'ye, Avrupa ve Afrika Rusya'ya, Asya'nın geri kalanı Çin'e kalıyor.

On the eve of the summit of Tripolar World (found on the internet). — Alexander Dugin (@AGDugin) November 16, 2026 Sputnik televizyonuna verdiği söyleşide ise daha ölçülü konuştu. Ona göre Şenzen, zayıflamış bir Trump'ın zaten var olan üç kutuplu düzeni isteksizce tanıması.

Somut sonuç beklemiyor. Toplantının yapılmasını sonuç sayıyor. Tezine dayanak olarak da Amerikalı realist John Mearsheimer'ı gösteriyor. İki metin birbiriyle çelişiyor. Dugin söyleşide Hindistan'ı dördüncü büyük kutup ilan ediyor.

Paylaştığı harita ise Hindistan'ı Çin'in alanına koyuyor. Avrupa'yı ve Afrika'yı Moskova'ya bırakan bir dağılımın güç gerçekleriyle de bir ilgisi yok. Bu harita bir analiz değil, bir arzu beyanı. Yine de haritayı küçümsememek gerekiyor.

Rus seçkinlerinin bir bölümünün dünyayı nasıl hayal ettiğini dürüstçe gösteriyor. Bu hayalde çok kutupluluk, büyük güçlerin kendi bölgelerinde rakipsiz kalması anlamına geliyor. Pekin'in resmî söylemi ise tam tersini, kuralların herkes için geçerli olmasını savunuyor.

Moskova ile Pekin aynı kelimeyi kullanıyor ama aynı dünyayı tarif etmiyor. Üç kutup mümkün mü? Haritanın ideolojik yükünü bir kenara bırakalım. Asıl soru ayakta duruyor: Üç kutuplu bir dünya mümkün mü? İşe Dugin'in kendi dayanağından başlamak gerekiyor.

Mearsheimer gerçekten de tek kutuplu dönemin bittiğini ve üç büyük güç bulunduğunu söylüyor. Ama bu üç gücü eşit saymıyor. ABD birinci, Çin yakın ikinci, Rusya açık farkla üçüncü. Daha önemlisi, geleceğe dair iki ayrı düzen öngörüyor: Biri Vaşington'un, diğeri Pekin'in liderliğinde.

Rusya'ya ayrı bir düzen biçmiyor. Kutup sayısı üç, rekabetin ekseni iki. Dugin bu ayrımı atlıyor. Realist bir kuramcıyı ideolojik bir projenin tanığı yapmak, kuramın kendisini çarpıtmak demek. Fizikteki üç cisim problemi bu ayrımı sezgisel olarak anlatıyor.

İki cismin birbirini nasıl çektiği kesin olarak hesaplanabilir. Üçüncü cisim devreye girince sistem kaosa döner ve uzun vadeli tahmin imkânsızlaşır. Bir istisna var. Üçüncü cismin kütlesi diğer ikisinin yanında küçükse yörüngeyi iki büyük kütle belirler.

Gökbilimciler buna kısıtlanmış üç cisim problemi diyor. Küçük cisim kendi rotasını çizer, ara sıra dengeyi sarsar, ama sistemi yönetemez. Şenzen masası tam olarak bu istisnaya benziyor. Teknoloji, sanayi ve deniz gücündeki yarış Vaşington ile Pekin arasında geçiyor.

Rusya bu alanlarda iki ortağının çok gerisinde. Nükleer alanda ise tablo değişiyor. Moskova burada Vaşington'un dengi ve silah kontrolü artık üç tarafı gerektiriyor. Avrupa güvenliğinde de Rusya'yı yok sayan bir denklem kurulamıyor.

Rusya'nın nükleer denkliği onu tartışmasız bir kutup yapmaz mı? Yapar, ama yalnız bir katmanda. Nükleer güç bir devleti masaya oturtur. Masanın gündemini belirlemeye yetmez. Bugünkü dünya tam anlamıyla üç kutuplu değil. Nükleer katmanda üç, ekonomik ve teknolojik katmanda iki kutuplu, katmanlı bir yapı var.

Üç kutupluluk ancak siyasi bir oyun olarak var olabilir. Rusya iki büyük güç arasında salınabildiği ölçüde kütlesinin üzerinde ağırlık taşır. 1971'de Kissinger'in gizli Pekin ziyaretiyle başlayan açılım, Sovyetler Birliği'ne karşı bu oyunun ilk büyük örneğiydi.

O gün küçük cisim Pekin'di ve iki süper güç arasındaki boşluğu ustalıkla kullandı. Trump bugün aynı üçgeni ters yönden, Moskova üzerinden kurmaya çalışıyor. Bu oyun istikrar getirmez. Üçgenlerde her taraf öteki ikisinin kendi aleyhine birleşmesinden korkar.

Bu korku kalıcı bir tetikte olma hâli üretir. Pekin'in Yalta benzetmesine mesafesi de buradan geliyor. Çin, Rusya ile eşit kutup statüsünü paylaşmak istemiyor. Moskova ise tam olarak bu eşitliği arıyor. Masadaki asıl gerilim Vaşington ile ötekiler arasında değil, aynı tarafta oturduğu sanılan iki ortak arasında.

Bu tablonun bizim açımızdan anlamı ne olabilir onu ayrıca düşünür, yazarız. Çünkü henüz ortada ele alınır bir sonuç yok. Şenzen'de üç sandalye olacak, ama ağırlık iki tarafta. Dugin'in haritası dünyayı üçe bölüyor. Güç gerçekleri ise başka bir şey söylüyor: Üçüncü cisim yörüngeyi bozabilir, belirleyemez.

Perşembe günü çekilecek fotoğraf üç liderin eşitliğini değil, bu asimetrinin ilk resmî kaydını gösterecek. *Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.

ÇİN ABD Rusya Dr. Osman Gazi Kandemir Dr. Osman Gazi Kandemir Independent Türkçe için yazdı Dr.

💬 Habere Tepkinizi Belirtin:
Habermetrik WhatsApp Kanalına Katılın

Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.

Kanalı Takip Et →
Kaynaklar: indyturk.com
Haber metni ve görseller indyturk.com sitesine aittir; tam içerik kaynak sitede yayınlanır.
Haber Künyesi
Kategori: Trafik
Yayın: 18 Kasım 2026 06:25 · Kaynak: indyturk.com
Kaynağı Oku ↗