Muğla’da görme engellilerden erişilebilirlik çağrısı: “Bir lütuf değil, haktır!”

Türkiye Görme Engelliler Derneği Muğla Şubesi, 15 Ekim Dünya Beyaz Baston Görme Engelliler ve Güvenlik Günü kapsamında yaptığı basın açıklamasında, görme engelli bireylerin bağımsız, güvenli ve eşit bir yaşam sürdürebilmelerinin önündeki engellerin kaldırılmasını istedi. Açıklamada, erişilebilirliğin bir lütuf değil, temel bir hak olduğu vurgulanarak başta kamu kurumları ve yerel yönetimler olmak üzere tüm sorumlular göreve çağrıldı.

Dernek tarafından yapılan açıklamada, beyaz bastonun görme engelli bireyler için yalnızca bir hareket aracı olmadığı, bağımsızlığın, özgürlüğün ve toplumsal yaşama eşit katılımın simgesi olduğu belirtildi. Bağımsız yaşam hakkının yalnızca bireysel çabayla sağlanamayacağına dikkat çekilen açıklamada, fiziksel çevrenin ve dijital dünyanın herkes için erişilebilir biçimde düzenlenmesi gerektiği ifade edildi.

Muğla’da erişilebilir sokaklar çağrısı

Görme engelli bireylerin günlük yaşamlarında sokaklarda karşılaştıkları sorunlara dikkat çekilen açıklamada, kaldırımların işgal edilmesi, araçların kaldırımlara park edilmesi, elektrikli scooterların gelişigüzel bırakılması ve hissedilebilir yüzeylerin hatalı uygulanması gibi sorunların bağımsız hareket etmeyi güçleştirdiği kaydedildi.

Güvenli geçiş imkânı sunmayan kavşaklar ile yaya geçitlerindeki sesli uyarı sistemlerinin yetersizliğinin de önemli bir sorun olduğu belirtilerek, görme engelli bireylerin evlerinden çıktıklarında güzergâhlarını güvenle kullanıp kullanamayacaklarını düşünmek zorunda kalmalarının kamusal alanlardaki erişilebilirlik eksikliklerini ortaya koyduğu vurgulandı.

Kaldırımların araçlara park yeri sağlamak için değil, yayaların güvenli ulaşımını mümkün kılmak için kullanılması gerektiğine dikkat çekilen açıklamada, hissedilebilir yüzeylerin de yalnızca zemine farklı dokulu taşlar döşenmesinden ibaret olmadığı belirtildi. Bu yüzeylerin görme engelli bireylere güvenilir yön bulma ve hareket imkânı sunacak şekilde düzenlenmesi gerektiği ifade edildi.

Açıklamada, erişilebilirliğin göstermelik düzenlemelerle sağlanamayacağı, doğru planlama, uygun uygulama, düzenli denetim ve etkili yaptırımların zorunlu olduğu kaydedildi.

Dijital dünyadaki engellere dikkat çekildi

Dernek, fiziksel alanların yanı sıra dijital dünyada yaşanan erişilebilirlik sorunlarına da dikkat çekti. Eğitimden bankacılığa, alışverişten iletişime ve kamu hizmetlerine kadar pek çok işlemin dijital ortamda gerçekleştirildiği belirtilerek, dijital erişilebilirliğin görme engelli bireylerin bağımsız yaşamı ve toplumsal yaşama eşit katılımı açısından vazgeçilmez olduğu vurgulandı.

Ekran okuyucularla uyumlu çalışmayan mobil uygulamalar, erişilebilir olmayan internet siteleri, etiketlenmemiş düğmeler, okunamayan görseller, erişilemeyen doğrulama sistemleri ve kullanılamayan dijital formların görme engelli bireyleri başkalarının yardımına bağımlı bırakabildiği ifade edildi.

Bir uygulamanın görsel açıdan kullanışlı olmasının ekran okuyucularla da erişilebilir olduğu anlamına gelmediği belirtilen açıklamada, kamu hizmetlerinin internet üzerinden sunulmasının da bu hizmetlerin herkes tarafından bağımsız kullanılabildiğini göstermediğine işaret edildi.

Dijital erişilebilirlik eksikliklerinin eğitim, çalışma, iletişim, alışveriş ve temel hizmetlere ulaşma olanaklarını doğrudan etkilediği belirtilerek, fiziksel dünyada olduğu gibi dijital dünyada da kimsenin geride bırakılmadığı bir yaşam istendi.

Yerel yönetimlere ve kamu kurumlarına çağrı

Türkiye Görme Engelliler Derneği Muğla Şubesi, erişilebilirliğin sağlanması için yerel yönetimlerden kaldırımların, yaya yollarının, kavşakların ve toplu taşıma alanlarının erişilebilirlik standartlarına uygun hâle getirilmesini istedi.

Kaldırımları işgal eden araçlara, gelişigüzel bırakılan scooterlara ve yaya geçişini engelleyen diğer unsurlara karşı etkili denetim ve yaptırım uygulanması talep edilirken, hissedilebilir yüzeylerin standartlara uygun biçimde yapılması ve önlerindeki engellerin kaldırılması gerektiği belirtildi. Yaya geçitlerinde sesli sinyalizasyon sistemlerinin yaygınlaştırılması ve mevcut sistemlerin düzenli çalışmasının sağlanması da talepler arasında yer aldı.

Erişilebilirlik düzenlemelerinin görme engelli bireylerin ve engelli örgütlerinin katılımıyla planlanması, uygulanması ve denetlenmesi gerektiği vurgulandı.

Merkezi yönetim ve kamu kurumlarına yönelik taleplerde ise fiziksel ve dijital erişilebilirlik standartlarının etkin biçimde izlenmesi, eksikliklerin giderilmesi ve kamu kurumlarının internet siteleri, mobil uygulamaları ile dijital hizmetlerinin ekran okuyucularla bağımsız kullanılabilir hâle getirilmesi öne çıktı.

Ayrıca kamu hizmetlerinin tasarım, ihale, satın alma ve geliştirme süreçlerinde erişilebilirlik koşullarının gözetilmesi, denetimlerin düzenli yapılması ve tespit edilen eksiklikler için belirli takvimlere dayanan iyileştirme planlarının oluşturulması istendi.

Teknoloji şirketlerine de sorumluluk çağrısı

Açıklamada teknoloji şirketleri ve uygulama geliştiricilerine de çağrıda bulunuldu. Mobil uygulamalar ile internet sitelerinin ekran okuyucularla uyumlu çalışacak şekilde geliştirilmesi, güncellemeler sırasında erişilebilirliğin korunması ve yeni özelliklerin erişilebilirlik testlerinden geçirilmesi gerektiği belirtildi.

Görme engelli kullanıcıların karşılaştıkları sorunları bildirebilecekleri etkili kanallar oluşturulması ve iletilen sorunların giderilmesi talep edilirken, erişilebilirliğin sonradan eklenen bir özellik değil, ürün geliştirme sürecinin temel bir parçası olarak ele alınması gerektiği kaydedildi.

15 Ekim’de dijital farkındalık çalışması yapılacak

Türkiye Görme Engelliler Derneği Muğla Şubesi, erişilebilirlik sorunlarının yalnızca engelli bireylerin ve engelli örgütlerinin sorumluluğunda olmadığını belirterek kamu kurumlarını, yerel yönetimleri, teknoloji şirketlerini, uygulama geliştiricilerini ve toplumun tüm kesimlerini sorumluluk almaya çağırdı.

15 Ekim’in yalnızca bir anma veya farkındalık günü olarak kalmaması gerektiği vurgulanan açıklamada, somut adımlar atılması, mevcut eksikliklerin giderilmesi ve erişilebilirlik alanında kalıcı iyileştirmeler yapılması istendi.

Bu kapsamda, ekran okuyucularla kullanımında sorun yaşanan uygulamalara yönelik uygulama marketlerinde puan düşürme etkinliği gerçekleştirileceği ve 15 Ekim günü saat 21.00’de X platformunda farkındalık çalışması yürütüleceği duyuruldu.

Çalışmanın amacının herhangi bir kişi veya kurumu hedef göstermek olmadığı belirtilerek, erişilebilirlik sorunlarını görünür kılmak, sorumluları çözüm üretmeye çağırmak ve herkes için daha eşit, bağımsız ve erişilebilir bir yaşamın önünü açmak olduğu ifade edildi.

Türkiye Görme Engelliler Derneği Muğla Şubesi Başkanı Mehmet Özdemir imzasıyla yapılan açıklama, “Erişilebilirlik bir lütuf değil, haktır! Sokaklarda da dijital dünyada da engelsiz, bağımsız ve eşit bir yaşam istiyoruz” mesajıyla sona erdi.