Yabani mantar tüketimine dikkat! Ciddi zehirlenmelere yol açabilir

Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi (SUBÜ) Pamukova Meslek Yüksekokulu Gıda İşleme Bölüm Başkanı Prof. Dr. Hamza Bozkır, bilinçsiz yabani mantar tüketiminin ciddi sağlık sorunlarına ve ölüme yol açabileceği konusunda vatandaşlara ikazlarda bulundu.

Halk tarafından geleneksel yöntemlerle yapılan yanlış teşhislerin zehirlenmelere yol açarak ölüme sebep olabileceği konusunda uyarılarda bulunan Bozkır, doğadan mantar toplamak yerine kültür mantarı tüketmenin en sağlıklı yöntem olduğunu vurguladı.

BÖCEKLER VE SALYANGOZLAR YİYOR DİYE ZEHİRSİZ SANMAYIN

Bilinen yanlış inanışlara değinen Prof. Dr. Hamza Bozkır, "Böceklerin ve salyangozların tükettiği mantarlar da insanlar için ölümcül olabilir. Örneğin insanlar için ölümcül toksinler içeren Amanita phalloides gibi mantarları salyangozlar ve böcekler rahatlıkla tüketebilir.

Çünkü bu canlıların fizyolojileri insan metabolizmasından farklıdır. Mantarın gümüş kaşıkla veya soğanla pişirildiğinde kararması da zehirli olduğunu göstermez. Bu durum, mantardaki bazı enzimlerin oksijenle teması sonucu gerçekleşen kimyasal bir reaksiyondur.

Tadı güzel veya kokusu hoş olan mantarlar da zehirli olabilir. Tat veya koku testiyle toksin tespiti yapmak imkânsızdır" diye belirtti.

Zehirli mantar türleri hakkında önemli bilgiler veren Bozkır, "Amanita phalloides (evcikkıran), Türkiye’de mantar zehirlenmelerine bağlı ölümlerin çok büyük bir kısmından sorumludur. Genellikle meşe ve kestane ormanlarında yetişir.

Şapka rengi zeytin yeşilinden sarıya kadar değişebilir ve yenilebilir bazı mantar türleriyle karıştırılabilir. Amanita muscaria (sinek mantarı), kırmızı şapkası üzerindeki beyaz beneklerle tanınır ve halüsinojenik, nörotoksik bileşikler içerir.

Omphalotus olearius (yalancı kızılağaç mantarı) ise ağaç kökleri ve odun kalıntıları çevresinde öbekler hâlinde yetişir. Rengi nedeniyle yenilebilir bazı mantarlarla karıştırılabilen bu tür, tüketildiğinde ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir" ifadelerini kullandı.

Görünüş olarak birbirine benzeyen mantarlar hakkında yapılan yanlış teşhislerin risk oluşturduğunu belirterek geleneksel bilgilere aşırı güvenilmemesi gerektiğini vurgulayan Bozkır, "Mantarların doğru şekilde sınıflandırılması mikroskobik incelemeler, spor renkleri, lamel yapıları ve gerektiğinde kimyasal testler gerektiren uzmanlık alanıdır. Vatandaşların ‘benim dedem de bunu toplardı’ düşüncesiyle hareket etmesi, nesilden nesile aktarılan yanlış bilgilerin devam etmesine neden olabilir.

Ayrıca zehirlenme vakalarında tüketilen mantar türünün bilinmemesi veya ellerinde numune bulunmaması, hastanelerde doğru tedavinin uygulanmasını geciktirebilir" diye konuştu.

Yabani mantar zehirlenmelerinin ağır sonuçlar doğurduğunu belirten Bozkır, "Gıda güvenliği açısından güvenirliği kesin olarak ortaya konulmamış her yabani mantar potansiyel bir toksik risk taşır. Amatör toplayıcılıkta ‘şüpheliyse at’ kuralı yerine ‘kesinlikle dokunma’ kuralı geçerli olmalıdır.

Yabani mantar zehirlenmelerinin telafisi çoğu zaman karaciğer veya böbrek nakli, hatta ölümle sonuçlanmaktadır. Hiçbir lezzet veya doğa aktivitesi insan hayatından daha değerli değildir. Mantar ihtiyacı doğadan toplanan ürünler yerine üretim standardı belli olan güvenilir satış noktalarından karşılanmalıdır" uyarısında bulundu.