Ortadoğu’da fırtına öncesi sesizlik

Ortadoğu’da başta Hürmüz boğazı yüzünden yaşanan gerilimler ve Yemen’de İran destekli Husiler’in S.Arabistan’a saldırması petrol güvenliği ve sevkiyatında yaşanan sorunlar nedeniyle artan benzin ve mazot fiyatları dolaylı olarak her şeye zam olarak vatandaşlara yansıyor. Başta Ortadoğu’da yaşanan savaşlar ve gerilim olmak üzere Rusya ile Ukrayna arasındaki savaş piyasalarda güven sorunu ve dalgalanma nedeniyle altın ile döviz kurlarında hareketliliğe sebep olabiliyor.

ABD Başkanı Trump, İran konusunda bir karar aşamasında olduğunu ve Kasım ayında ABD’de ara seçimler ardından bu kararı vereceğini açıklamıştı. Yemen’de İran destekli Husiler’in S.Arabistan’a yönelik saldırıları ve Mekke ittifakı ülkeleri Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan ortak bir açıklama ile Husiler’e karşı harekete geçeceklerinin sinyalini verdiler. Son gelişmeler” Ortadoğu’da fırtına öncesi sessizlik” denebilecek bir durum oluşmaya başladı. Ortaduğu bölgesinde jeopolitik gerilimleri, İsrail’in Gazze ve Lübnan’daki operasyonlarının, İran ile yaşanan bölgesel misilleme döngülerinin ve diplomatik çıkmazların yarattığı belirsizlik ortamı bu bölgede siyasi ve askeri bir fırtına öncesi sessiz bir beklenti oluşmaya başladı. Bölgedeki bu kırılgan ve sessizlik ortamı akaryakıt benzin, altın ve döviz piyasalarında dalgalanmalara yol açmaktadır.

Ortadoğu’daki yaşanan jeopolitik belirsizlikler ve çatışma ortamı, bölge genelinde ekonomik istikrarsızlığa, enerji sevkiyatında maliyet artışlarına ve küresel piyasalarda risk iştahının kısıtlanmasına neden olmaktadır. İran ile ABD arasındaki gerilimlerin odağındaki Hürmüz Boğazı’nda güvenlik risklerinin sürmesi, petrol ve sevkiyat maliyetlerini yukarıda tutmaktadır. Sevkiyat rotalarının uzaması ve alternatif güzergâhların kullanılmak zorunda kalınması, ham petrol ile dizel fiyatlarında keskin artışlara yol açmaktadır. Bölgedeki gerilimler küresel yatırımcıların kaygılarını artırmakta ve piyasalardaki fiyatlamaları doğrudan etkilediği görülmektedir.

İran destekli Husiler’e karşı Mekke irtifakı harekete geçiyor. Türkiye, Suudi arabistan ve Pakistan üzerinde mutabık kalınan askeri kuvvet ve yeteneklerin belirlenen düzenlemeler çerçevesinde Suudi Arabistan’a sağlanması ve hızla konuşlandırılması için gerekli tedbirlerin alınmasını kararlaştırdı. İran’ın ve bölgesel müttefiklerinin tavrı, piyasalarda ve uluslararası diplomasi de büyük bir gerilim unsuru olarak takip edilmektedir. Ayrıca İsrail kaynaklı gerilimlerde devam ediyor. Gazze ve Lübnan başta olmak üzere devam eden çatışmalar ve ateşkes müzakerelerindeki tıkanıklıklar, krizin daha geniş bir coğrafyaya yayılma riskini malesef canlı tutmaktadır.

ABD’nin son günlerde Ortadoğu’daki askerî hareketliliği, İran’a yönelik hesapların kapanmadığını gösteriyor. Uçak gemileriyle birlikte amfibi kuvvetlerin de artırılması, içinde İsrail’in de olacağı çok cepheli, uzun süreli ve yüksek yoğunluklu bir savaş ihtimalini gündeme getiriyor. ABD ordusu, İran’a yönelik olası yeni askerî operasyonların sinyalini verirken, Körfez’deki müttefiklerini korumak için stratejik hamlelerini hızlandırdı. ABD, müttefikleri Suudi Arabistan ve Katar’daki kritik petrol ile doğal gaz tesislerini güvenceye almak amacıyla bölgeye yeni Patriot füze savunma bataryaları yerleştirdiği öğrenildi.