Avusturya’da FPÖ’nün Türklere bakışı

Avusturya’da göçmenler, Müslüman ve Türkler konusunda siyaset denilince ilk akla gelen parti Avusturya Özgürlükçü Partisi (FPÖ) ve onun genel başkanı Herbert Kickl’dir. FPÖ, özellikle göç, iltica, entegrasyon ve İslamcılık konularındaki sert tutumuyla hem ülkede hem de Avrupa’da dikkat çekiyor. Ancak Kickl’in politikalarını değerlendirirken “Müslüman”, “Türk”, “göçmen” ve “düzensiz göçmen” kavramlarını birbirinden ayırmak önemli. Zira Kickl’in siyasi söyleminde bu grupların hiçbiri aynı kategori içerisinde değerlendirilmiyor. Kickl, Müslümanların tamamı ile radikal İslamcılık veya “politik İslam” arasında ayrım yaptığını savunuyor. Bununla birlikte, İslamcılık, göç ve güvenlik meselelerini sıklıkla aynı siyasi çerçevede ele alması, özellikle Müslüman göçmenlere yönelik politikalarının tartışılmasına neden oluyor. MÜSLÜMANLAR VE İSLAM POLİTİKASIKickl’in İslam konusundaki en sert tutumu “politik İslam” ve İslamcılık alanında görülüyor. Kickl, Avusturya’da “politik İslam”a karşı özel bir yasaklama yasasının çıkarılmasını savunuyor. Ayrıca ‘İslamcı terörizm’ ile göç arasında güçlü bir bağlantı kuruyor ve özellikle 2015 sonrasında uygulanan göç politikalarının güvenlik açısından ciddi sorunlar yarattığını ileri sürüyor. Başörtüsü de Kickl’in siyasi söyleminde önemli bir konu. Kickl, geçmişte anaokulu, okul ve üniversitelerde başörtüsünün yeri olmadığını savunmuştu. Bu yaklaşım, FPÖ’nün entegrasyon politikasının kültürel ve toplumsal uyum konusundaki katı anlayışının bir parçası olarak değerlendirilebilir. 2026 yılı Eylül ayından geçerli olmak kaydıyla 14 yaş altı kız çocukların okula başörtüsü ile gitmelerini yasaklayan bir kanun ülkede yürürlüğe konuldu. Bununla birlikte, FPÖ’nün bütün Müslümanları otomatik olarak “radikal” veya “terörist” olarak gördüğünü söylemek doğru olmaz. Özellikle son yıllarda parti tarafından iyi entegre olmuş göçmenlere, -Müslüman göçmenler de dahil olmak üzere- ulaşma çabaları görülüyor. Dolayısıyla Kickl’in siyasi yaklaşımında temel ayrımın, doğrudan “Müslüman olup olmamak” üzerinden değil, kişinin Avusturya toplumuna entegrasyonu, hukuk düzenine bağlılığı ve radikal İslamcılıkla ilişkisinin bulunup bulunmaması üzerinden kurulduğu söylenebilir. TÜRKLER VE ENTEGRASYON MESELESİKickl’in Türk kökenli göçmenlere yönelik yaklaşımı da büyük ölçüde entegrasyon ve kültürel kimlik üzerinden şekilleniyor. Kickl, geçmişte Avusturya’daki Türklerin “Volksgruppe”, yani tanınmış etnik azınlık statüsü kazanmasına karşı çıkıyor. Bu tutumunu, Avusturya’ya gelen göçmenlerin Avusturya toplumuna entegre olması gerektiği düşüncesiyle gerekçelendiriyor. Dil konusu da bu yaklaşımın önemli unsurlarından biri. Kickl’e göre Avusturya’ya gelen kişilerin Almanca öğrenmesi, toplumsal uyumun temel şartlarından biri. Bu nedenle Türkçenin Avusturya’da resmi bir dil haline getirilmesi gibi taleplere karşı çıkıyor. Bu çerçevede Kickl’in yaklaşımı özetle şu anlayışa dayanıyor: Avusturya’ya gelen kişi, Avusturya toplumuna ve Almanca diline uyum sağlamalı; toplum içerisinde kalıcı ve birbirinden kopuk “paralel toplumların” oluşmasına izin verilmemeli. Burada da vatandaşlık ile göçmenlik statüsü arasında önemli bir ayrım bulunuyor. Türk kökenli, Müslüman ve Avusturya vatandaşı olan, Almanca konuşan, çalışan ve Avusturya hukukuna uyan bir kişinin sırf etnik kökeni veya dini nedeniyle ülkeden çıkarılmasını savunan açık bir politika bulunmuyor. DÜZENSİZ GÖÇ VE İLTİCA POLİTİKASIKickl ve FPÖ’nün en sert politikaları düzensiz göç ve iltica konularıdır. Kickl, Avusturya’nın göç ve iltica politikasının önemli ölçüde daha da sertleştirilmesini savunuyor. Bu yaklaşım kapsamında sınırların daha sıkı korunması, iltica başvurularının ciddi biçimde sınırlandırılması, reddedilen sığınmacıların geri gönderilmesi ve oturum hakkı bulunmayan kişilerin sınır dışı edilmesi gibi politikalar öne çıkıyor. Ayrıca sosyal yardımların Avusturya’ya göç açısından bir “çekim merkezi” oluşturmasının engellenmesini ve aile birleşiminin sınırlandırılmasını istiyor. Kickl’in bu politikayı tanımlamak için kullandığı en dikkat çekici ifadelerden biri “Festung Österreich”, yani “Kale Avusturya” kavramıdır. Bu ifade, Avusturya’nın dış sınırlarını daha güçlü biçimde koruyan ve ülkeye yönelik düzensiz göçü mümkün olduğunca engelleyen bir politika anlayışını ifade ediyor. Kickl aynı zamanda “Remigration” kavramını da kullanıyor. Bu kavram, özellikle Avrupa’daki sağ ve aşırı sağ siyasi hareketler bağlamında tartışmalı bir terimdir. Kickl’in kullandığı biçimiyle “konsequente Remigration”, özellikle Avusturya’da kalma hakkı bulunmayan veya iltica başvurusu reddedilen kişilerin “kararlı geri gönderilmesini” ifade ediyor. Ancak kavramın kapsamının yalnızca düzensiz göçmenlerle sınırlı olup olmadığı konusundaki tartışmalar, Kickl’in göç politikalarının en tartışmalı noktalarından biri. VATANDAŞLIK VE UYUMKickl’in söyleminde entegrasyon yalnızca dil öğrenmekten ibaret değil. Avusturya hukuk düzenine ve toplumsal değerlerine bağlılık da önemli bir unsur olarak görülüyor. Özellikle radikal İslamcı örgütleri destekleyen, şiddeti savunan veya Avusturya’nın anayasal düzenini reddeden kişiler Kickl’in politikalarının doğrudan hedefinde. Kickl, belirli koşullarda Avusturya vatandaşlığının geri alınmasını mümkün kılacak hukuki düzenlemelerin oluşturulabileceğini de savunmuştu. Bununla birlikte, doğuştan Avusturya vatandaşı olan kişilerin bu şekilde vatandaşlıktan çıkarılmasına karşı olduğunu belirtmişti. Bu nedenle Kickl’in söyleminde bir kişinin Müslüman olması tek başına onun hedef grup olduğu anlamına gelmiyor. Asıl hedef, Kickl’in tanımladığı biçimde radikalizm, anayasal düzene karşı çıkış ve uyumu reddetmedir. MÜSLÜMAN TÜRK VATANDAŞA YAKLAŞIMBu ayrım, Kickl’in politikalarının anlaşılması açısından özellikle önemlidir. Örneğin Türk kökenli, Müslüman, Avusturya vatandaşı olan, Almanca konuşan, çalışan, topluma entegre olmuş ve Avusturya hukukuna uyan bir kişinin yalnızca dini veya etnik kökeni nedeniyle ülkeden gönderilmesi, Kickl’in açıkça ortaya koyduğu genel politika değildir. Buna karşılık Avusturya’da yaşayan, radikal İslamcı bir örgütü destekleyen, şiddeti savunan veya Avusturya’nın anayasal düzenini reddeden bir kişi Kickl’in güvenlik politikalarının doğrudan hedefinde olacaktır. Dolayısıyla Kickl’in söyleminde “Müslüman olmak” ile “radikal İslamcılık” arasında teorik bir ayrım bulunuyor. Ancak bu ayrımın pratikte nasıl uygulanacağı ve “entegrasyon”, “Avusturya değerleri” veya “politik İslam” gibi kavramların ne kadar geniş yorumlanacağı siyasi tartışmanın önemli bir bölümünü oluşturuyor. ELEŞTİRİLER VE TARTIŞMALI NOKTALARKickl ve FPÖ, politikalarının Müslümanlara yönelik olmadığını; hedeflerinin radikal İslamcılık, kontrolsüz göç, düzensiz göç ve Avusturya’nın güvenliğine yönelik tehditler olduğunu belirtiyor. Eleştirmenleri ise İslam, göç ve güvenlik konularının siyasi söylemde sık sık aynı çerçevede ele alınmasının, Müslüman göçmenlerin tamamına yönelik olumsuz bir algının oluşmasına yol açabileceğini ileri sürüyor. Benzer şekilde “Remigration” kavramı da tartışmalı. Kavramın yalnızca Avusturya’da kalma hakkı bulunmayan kişilerin geri gönderilmesini mi yoksa daha geniş bir göçmen grubunu mu kapsayacağı konusunda farklı yorumlar yapılıyor. Bu nedenle Kickl’in göç politikasını değerlendirirken yalnızca kullandığı kavramlara değil, bu kavramların hangi hukuki ve siyasi kapsamda uygulanmasının öngörüldüğüne de bakmak gerekir. GÖÇ VE İLTİCA KONUSUNDA SON DERECE SERTHerbert Kickl ve FPÖ’nün Müslümanlar, Türkler ve göç konusundaki politikalarının tek bir “Müslüman karşıtlığı” veya “göçmen karşıtlığı” başlığı altında değerlendirilmesi, politikalarının farklı boyutlarının gözden kaçırılmasına yol açabilir. Kickl’in söyleminde Müslüman olmak ile radikal İslamcı olmak arasında bir ayrım bulunuyor. Topluma uyum sağlamış, Almanca konuşan, Avusturya hukukuna uyan ve topluma katkı sağlayan Müslümanların yalnızca dinleri nedeniyle ülkeden gönderilmesini öngören genel bir politika ortaya konulmuş değildir. Buna karşılık Kickl, yeni göç ve iltica konusunda son derece sert bir politika savunuyor. Düzensiz göçün engellenmesi, sınırların güçlendirilmesi, iltica sisteminin sınırlandırıl ması, reddedilen sığınmacıların geri gönderilmesi ve oturum hakkı bulunmayan yabancıların sınır dışı edilmesi bu politikanın temel unsurları. Türk kökenli göçmenler açısından ise temel vurgu entegrasyona, Almanca öğrenmeye ve Avusturya toplumuyla bütünleşmeye yapılıyor. Kickl’in yaklaşımında “paralel toplumların” oluşmasına karşı güçlü bir tutum görülüyor. Sonuç olarak Kickl’in siyasi çizgisi, bütün Müslümanları hedef alan tek boyutlu bir politika olarak tanımlanamayacağı gibi, yalnızca düzensiz göçle mücadeleden ibaret bir politika olarak da değerlendirilemez. Özellikle İslamcılık, entegrasyon, göç ve güvenlik konularını birbirine bağlayan sert siyasi söylemi, bu politikanın hem destekçileri hem de eleştirmenleri açısından Avusturya’daki en önemli siyasi tartışma alanlarından biri olmayı sürdürüyor.