Esra Öğüt Beyaz'ın elinde bir pergel, bir cetvel ve Karaman’ın taşlara işlenmiş geometrisi

Bilgisayarın analitik dünyasından geleneksel sanatların sabır isteyen çizgilerine uzanan bir yolculuk… Esra Öğüt Beyaz, Karaman’ın tarihi cami ve medreselerindeki geometrik desenleri araştırıyor. Yüksek lisans çalışmasında bu desenlerin çizim mantığını çözmeye çalışan Beyaz, şimdi bilgisini LANDA’da açacağı atölyelerle paylaşmaya hazırlanıyor.

Bazı yolculuklar insanın karşısına hiç beklemediği bir yerde çıkar. Bir bilgisayar ekranından başlayan yolculuğun, yüzyıllar öncesinden taşlara işlenmiş geometrik desenlere ulaşması da böyle bir hikâye.

Sarıkamış doğumlu, Karamanlı Esra Öğüt Beyaz'ın eğitim hayatı Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri ile Türk Dili ve Edebiyatı alanlarından geçmiş. Eski metinler, ekranlar ve mantıksal sistemlerle iç içe olan Beyaz'ın yolu bir süre sonra geleneksel sanatlarla kesişmiş. Özellikle İslami geometrik desenlerle tanışması, onun için yeni bir başlangıç olmuş.

Bir pergel ve cetvelle kâğıt üzerinde ortaya çıkan o sonsuz düzenin kendisini büyülediğini anlatan Beyaz, bilgisayarın kazandırdığı analitik düşünceyi kadim sanatların sabrıyla birleştirmek istediğini söylüyor.

Taşın üzerindeki desenin izini sürüyor Esra Öğüt Beyaz'ın bugün akademik çalışmalarının merkezinde İslami geometrik desenler bulunuyor. Tezhip, ebru ve hüsn-i hat alanlarıyla da ilgilenen Esra, geleneksel sanatlar üzerine yüksek lisans eğitimini sürdürüyor.

Araştırmasının konusu ise Karaman açısından ayrıca önem taşıyor: Karaman'ın tarihi cami ve medreselerindeki taç kapılarda yer alan taş desenleri…

Bu desenlerin pergel ve cetvelle nasıl oluşturulduğunu, hangi geometrik kurallara dayandığını çözmeye çalışıyor. Bir başka ifadeyle, bugün çoğumuzun önünden geçip gittiği taş işlemelerin arkasındaki matematiği ve tasarım anlayışını anlamaya çalışıyor.

Hatuniye Medresesi'nin kapısına bakmanın bile başlı başına bir geometri hazinesiyle karşılaşmak olduğunu söyleyen Esra Öğüt Beyaz, bu zenginliğin çoğu zaman fark edilmeden geçilip gidilen bir kültürel miras olduğuna dikkat çekiyor.

Onun isteği, araştırmalarını yalnızca tez sayfalarında bırakmamak. Öğrendiği ve çözümlediği desenleri daha fazla insanla buluşturmak.

Geometri yalnızca matematik değil, aynı zamanda bir sabır meselesi Geleneksel sanatlarla uğraşmanın kendisine nefes aldırdığını, zihnini toparlamasına yardımcı olduğunu anlatan Beyaz'a göre geometrik desenler aceleye gelmiyor. Her çizginin bir sırası, her aşamanın kendine ait bir zamanı var.

Bu yönüyle geleneksel sanatların insana kendi hızını yavaşlatmayı ve sabretmeyi öğrettiğini düşünüyor.

Bugün geleneksel sanatlara duyulan ilginin güzel olduğunu ancak bu sanatların bazen yalnızca geçmişe ait bir uğraş gibi algılandığını belirtiyor. Oysa ona göre geometrik desenlerin arkasında son derece güçlü ve günümüz tasarım anlayışıyla da buluşabilecek bir mantık var.

Genç kuşaklara bu sanatları sevdirmek için katı kurallardan önce çizginin, harfin ve ebru damlasının mantığını göstermek gerektiğini söylüyor. Geleneksel sanatların özündeki ahenk korunarak modern mekânlarda, günlük tasarımlarda ve dijital dünyada da kendilerine yer bulabileceklerini düşünüyor.

Kadın emeği üretime, üretim ekonomik özgürlüğe dönüşebilir Esra'ın üzerinde durduğu konulardan biri de geleneksel sanatların kadınların üretim hayatına katılımına sağlayabileceği katkı.

Kendi emeğiyle bir şey üretmenin ve bunu kazanca dönüştürebilmenin kadınlar için kıymetli olduğunu vurguluyor. Geleneksel sanatların evde ya da küçük bir çalışma masasında bile yapılabilecek nitelikte olmasını önemli bir fırsat olarak görüyor.

Ancak bunun için kadınların kendi emeklerinin değerini bilmesi, ürettiklerini göstermekten ve satmaktan çekinmemesi gerektiğini söylüyor. Birbirine destek olan, üretime alan açan ortamların çoğalmasının önemine dikkat çekiyor.

LANDA'da pergeller, cetveller ve ortak bir üretim masası

Esra Öğüt Beyaz'ın LANDA ile yollarının kesişmesi de bu üretim anlayışının bir sonucu. LANDA'nın sıcak, samimi ve üretime alan açan ortamından heyecan duyduğunu belirten Esra, burada katılımcılarla birlikte İslami geometrik desenler üzerine çalışmalar yapmayı hedefliyor.

Hayalindeki atölye ortamını ise oldukça yalın anlatıyor: Bir çay eşliğinde pergellerin ve cetvellerin masaya konulması, desenlerin sıfırdan çizilmesi, sohbet edilmesi ve birlikte üretilmesi…

En önemlisi de katılımcıların atölyeden “Ben de yapabiliyormuşum!” diyerek ayrılması.

Bu yaklaşım, LANDA'nın üretimi yalnızca bir ürün ortaya çıkarmak olarak değil, bilgi ve beceriyi paylaşmak olarak da ele alan anlayışıyla örtüşüyor.

Hatuniye Medresesi'nin taç kapısındaki geometrik zenginlik bunun en güzel örneklerinden biri.

Burada önemli olan yalnızca geçmişte yapılmış güzel eserleri görmek değil; o eserleri meydana getiren düşünceyi, tekniği ve estetik anlayışı da anlayabilmek.

Esra Öğüt Beyaz'ın akademik araştırmalarını, sanatsal üretimini ve LANDA'daki atölyelerini bir arada yürütme isteğinin temelinde de bu düşünce var: Karaman'ın kendi kültürel mirasıyla yeniden bağ kurmasına katkıda bulunmak.

Sanatla henüz tanışmamış, içinde üretme isteği taşıyan kadınlara ise çok basit bir çağrısı var:

“Hiç ben yetenekli değilim diye düşünmeyin. Geometri, ebru ya da tezhip... Bunlar sihirli bir yetenek istemiyor, sadece merak ve niyet istiyor.”

Belki de bir sanatla tanışmak için gereken tek şey, bir gün kendine biraz zaman ayırıp pergeli kâğıda koymak.

Esra Öğüt Beyaz, LANDA'da tam da bu ilk çizginin atılabileceği bir alan oluşturmak istiyor.

O zaman cetvelinizi, pergelinizi alın gelin!

Detaylı bilgi için: sosyal medya adresimiz @landakadinkooperatifi

Yorumunuz için teşekkürler, en kısa sürede gözden geçirilip yayınlanacaktır

Karamandan.com, Karaman ile özdeşleşen markaları ağırlıyor.