İklim-RAD' projesi COP31'de tanıtıldı
- Bitlis Eren Üniversitesi ve Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi işbirliğiyle yürütülen proje ile akademisyenler kirleticilerin topraktan hayvana ve hayvansal gıdalarla insana uzanan yolculuğunu'tek sağlık' yaklaşımıyla inceliyor
Bitlis Eren Üniversitesi ve Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi işbirliğiyle yürütülen proje ile akademisyenler kirleticilerin topraktan hayvana ve hayvansal gıdalarla insana uzanan yolculuğunu'tek sağlık' yaklaşımıyla inceliyor.
Çalışmanın, sel suları, kuraklık ve toz taşınımının topraktaki radyoaktif maddeler ile ağır metallerin hareketliliğini mevsimsel olarak hangi ölçüde değiştirdiğini ve hayvancılık faaliyetleri ile bu kirleticilerin süt ve et yoluyla insana ulaşmasındaki kritik rolünü ortaya koyması hedefleniyor.
Saha çalışmalarında karasal iklime sahip Erzurum, yaz kuraklığı belirgin olan Elazığ ve nemli iklime sahip Samsun'da belirlenen toplam 12 hayvancılık işletmesinden 3 yıl boyunca numune alınacak.
Yapılacak incelemelerde iklim sistemine bağlı yem küflenmesinin bağırsak bariyerini bozarak süte ve ete kirletici geçişini artırma etkisi de bu projeyle belirlenecek.
'İklim-RAD' projesinin, iklim değişikliğine bağlı radyolojik ve ağır metal risklerini erken uyarı modelleriyle önceden tespit ederek tüketicilere güvenilir gıda, üreticilere bilinçli yem ve mera yönetimi, karar vericilere ise Türkiye ve dünyaya uyarlanabilecek bilimsel önlem mekanizmaları kazandırması amaçlanıyor.
Proje, Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında düzenlenen panelde 15 Kasım'da tanıtıldı.
'PROJE İKLİM DEĞİŞİRKEN TOPRAKTAN SOFRAYA NE TAŞINDIĞINI BİLİMSEL OLARAK ORTAYA KOYACAK' Projenin yürütücüsü Fırat Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Mahmut Doğru, projenin tüketicileri bilinçlendirmenin yanı sıra üreticilerin yem ve meraları daha verimli kullanmasını sağlayacağını, karar vericilere ise nerede ve ne zaman müdahale etmeleri gerektiği konusunda yol göstereceğini söyledi.
Bu kapsamda Erzurum'un soğuk iklimi ve karma beslenme modelleri, Elazığ'ın belirgin yaz kuraklığı ve Samsun'daki geçmiş radyoaktif serpintinin güncel etkileri dikkate alınarak bu illerin çalışma alanı olarak seçildiğini ifade eden Doğru, bu üç ilde belirlenen 12 işletmeden ve 6 sahadan 3 yıl boyunca toplanan 500'ün üzerindeki örnekle, mevsimsel döngüler üç kez tekrarlanarak kapsamlı bir veri seti oluşturulmasının hedeflendiğini belirtti.
Doğru,'Proje iklim değişirken topraktan sofraya ne taşındığını bilimsel olarak ortaya koyacak. İklim değişikliğinin radyoaktif maddelerin, ağır metallerin, küf toksinlerinin topraktan yeme, hayvana, süte ve ete geçişi nasıl etkilediğini ortaya koymayı amaçlıyoruz.
Toprakta, suda, merada, yemde, hayvanda, et ve sütte her bir değişikliği, kirleticilerin, yapay ve doğal radyoaktivitenin nasıl hareket ettiğini de izlemiş olacağız.' dedi.
'BİR RİSK HARİTASI OLUŞTURACAĞIZ' Doğru, sahadan topladıkları numuneleri, Fırat Üniversitesi Veteriner Fakültesi bünyesindeki 4 farklı laboratuvarda bilimsel yöntemlerle incelediklerini belirtti.
Bu numunelerde yapay ve doğal radyoaktif elementler, kirleticiler, yem ve sütteki küf kaynaklı aflatoksinler ile gübredeki kimyasal değişimlerin ölçüldüğünü anlatan Doğru, elde edilen parametrelerin'Tek Sağlık' çerçevesindeki süreci ortaya koyacağını kaydetti.
'Tek sağlık' yaklaşımının çevre sağlığını, hayvan sağlığını ve insan sağlığını nasıl, nerede, ne gibi müdahalelerle korumanın mümkün olduğunu göstereceğini dile getiren Doğru,'Buradaki minerallerin ve mevsimsel değişimin etkilerini, bunun önleme, aktarma, transfer etme şekillerini ve parametrelerini belirleyeceğiz. Proje sonunda mevsime göre ayrılmış veri setleri oluşturacağız.
Transfer katsayıları ki bu çok önemli. Topraktan hayvana, hayvandan insana geçişlerin hangi derecede ve ne nispette olduğunu görmek için bunların doz hesaplarını yapacağız, tahminler yapacağız ve bir risk haritası oluşturacağız.
Özellikle risk haritası ile kuracağımız modellerde erken uyarı sistemlerini dahi bunun içerisine koyma imkanımız olacak.' diye konuştu.
Prof. Dr. Doğru,'İklim-RAD' projesiyle Türkiye'ye güçlü bir laboratuvar altyapısı, bilimsel veri tabanı ve risklere karşı önceden önlem alma şansı kazandıracaklarını belirterek, şunları kaydetti:
'Farklı kirleticilerin mevsimsel değişim sonucunda bir yerden bir yere taşınmaları rüzgarla, yağmurla, su taşkınlarıyla ya da başka şekillerde olabilir. Bu kirleticiler bir yerden bir yere gerek nehirlerle, rüzgarla vesaire taşındığında bulunduğu kaynaktaki özelliklerini bu taşındıkları yerde olmayan özelliklere taşıması ve oraya bulaştırması söz konusu.
Bu projemizle bu bulaşın ne kadar olabileceğini, ayrıca bu bulaştan dolayı da oradaki canlıların hangi nispette etkilenebileceğini önceden tahmin edebileceğiz. Bu bulaştırma selden olabilir, bölgesel bir yerde bir kirletici varsa bunu başka bir yere taşıyabilir, dolayısıyla temizlediğimiz yer bu taşınımla beraber kirlenmiş olur.
Bunları bir bütün olarak ve farklı bölgelerden, tipik bölgelerden örnekler seçerek 3 yıl boyunca bunu döngüleyerek daha mükemmel bir modelle bunun önceden hangi önlemlerle azaltılabileceği hakkında da bilgi edinmiş olacağız.'
Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.

Kategori: Hava
Yayın: 19 Kasım 2026 11:23 · Kaynak: sondakika23.com