Otomobil pazarında tehlike çanları: Kötü senaryo için hazırlıklar başladı

Türkiye otomotiv pazarında satışların son aylarda hızla gerilemesi, sektörün yıl sonu ve 2027 beklentilerini değiştirmeye başladı.

Toyota Türkiye CEO'su Ali Haydar Bozkurt, CNBC-e'de yaptığı açıklamada, ekim ayında yüzde 30'u aşan daralmanın ardından kasım ayının ilk günlerinde de beklenen hareketliliğin görülmediğini söyledi. Bozkurt, satışlardaki yavaşlamanın devam etmesi halinde gelecek yıl için daha düşük pazar senaryolarının gündeme gelebileceğini belirtti.

Yılın ikinci yarısında otomotiv sektöründe yaşanan daralmayı değerlendiren Bozkurt, İran'daki savaşın ardından yükselen petrol fiyatları, enflasyon baskısı ve finansman koşullarının piyasayı olumsuz etkilediğini ifade etti.

"1,1 milyonluk pazar bile zor görünüyor"

Otomotiv sektöründe yılın son üç ayının geleneksel olarak satışların hızlandığı dönem olduğunu hatırlatan Bozkurt, ekim ayındaki sonuçların beklentilerin altında kaldığını söyledi.

Bozkurt, "Bizim için Ekim, Kasım, Aralık biliyorsunuz çok önemlidir. Son çeyrek hep çok hareketli geçer fakat beklediğimiz gibi olmadı, 80 bin adetle kapandı" dedi.

Perakende müşterilerinin talebinde ciddi bir gerileme yaşandığını belirten Bozkurt, son dönemde pazarı büyük ölçüde filo satışlarının desteklediğini, bireysel tüketicilerin ise otomobil alımında daha isteksiz hale geldiğini anlattı.

Bozkurt, "Showroom trafiği düşüyor, telefon trafiği düşüyor. Tabii son çeyrek hep bir umuttur. Yani son çeyreğe girerken'Ya bir toparlanır, bir hareketlenir' beklentisiyle girilir. Ancak Ekim ayı hiç öyle işaretle başlamadı" ifadelerini kullandı.

Gelecek yılın otomotiv pazarı beklentilerine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Bozkurt, satışlardaki mevcut hızın devam etmesi halinde 2027'de 1 milyon adetlik seviyenin dahi yakalanamayabileceğini söyledi.

Bozkurt, "Bu yılın ilk çeyreğinde gene fena olmayan adetlerle başlamıştı, ilk 6 ay hayatta tuttu. Ama bu hızla, Ekim hızıyla, Kasım'da içinden geçtiğimiz süreçteki hızla devam ederse ve 2027'de bu hız böyle devam ederse, momentum değişmezse kesinlikle görüşünüze katılıyorum ki 1 milyonu gelecek sene konuşmak çok mümkün olmaz" dedi.

Toyota'nın gelecek yıla ilişkin bütçe çalışmalarında daha düşük satış senaryolarını dikkate almaya başladığını açıklayan Bozkurt, "Bizim en azından şu anda yaptığımız değerlendirmelerde, bütün bütçe hazırlıklarında biz artık bunu çok ciddi bir senaryo olarak 1 milyonun altına göre çalışmaya başladık" ifadelerini kullandı.

Bu tahminin mevcut satış eğilimine dayandığını vurgulayan Bozkurt, yıl boyunca yaşanabilecek ekonomik ve jeopolitik gelişmelerin pazarın seyrini değiştirebileceğini de belirtti.

"Artık kampanyalarda da yer kalmadı"

Otomobil satışlarındaki yavaşlamanın şirketlerin kârlılıklarını da etkilediğini belirten Bozkurt, talep düşüşünün ilk aşamada satış adetlerinden önce fiyatlara ve kampanyalara yansıdığını anlattı.

Üretim ve sipariş planlamalarının önceden yapılması nedeniyle araç stoklarının kısa sürede azaltılamadığını söyleyen Bozkurt, yüksek finansman maliyetleri karşısında distribütörlerin ve bayilerin satışları korumak amacıyla indirimlere yöneldiğini ifade etti.

Bozkurt, "Önce kârlılık düşer, kampanya yaparsınız, satışları aynı tempoda götürmeye çalışırsınız çünkü stok çok maliyetli, faizler yüksek. Bu nedenle son yaklaşık bir yıldır aslında sektör bu uzatmaları böyle oynadı ve fiyatlar reel olarak da düşüyor aslında artık" dedi.

İndirimlerin satışları desteklemekte yetersiz kalmaya başladığını vurgulayan Bozkurt, "Bugün geldiğimiz noktada artık o kampanyalarda da yer kalmadı, gerçekten adetler düşmeye başladı" ifadelerini kullandı.

Otomobil satışlarını canlandırmak için iki öneri

Pazardaki daralmanın önüne geçilebilmesi için kısa vadede atılabilecek adımlara değinen Bozkurt, Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) matrahlarının güncellenmesi ve taşıt kredilerine ilişkin sınırların yeniden değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Bozkurt, "Bunlardan bir tanesi bence ÖTV baremlerinin bir güncellenmesi iyi olurdu. Bence bugünlerde keşke böyle bir gelişme olsa, bir miktar otomobil almayı düşünen vatandaşın ulaşabileceği bir seviye gelse baremlerin güncellenmesiyle" dedi.

Taşıt kredilerindeki sınırlamaların da otomobile erişimi zorlaştırdığını belirten Bozkurt, "Bizim yaklaşık 4 yılı geçti, BDDK'nın bu kredi limitleri güncellenmedi" ifadelerini kullandı.

Kredi koşullarının yeniden ele alınmasının otomobil satışlarına katkı sağlayabileceğini belirten Bozkurt, bu adımların pazarda tek başına büyük bir sıçrama yaratmasını beklemediğini ancak talebi destekleyebileceğini söyledi.

"850-900 bin adedin altı sistemi zorlar"

Satışlardaki düşüşün otomotiv bayileri üzerindeki etkilerine de dikkat çeken Bozkurt, sektörün son yıllarda büyüyen pazar beklentilerine göre önemli yatırımlar gerçekleştirdiğini belirtti.

Bayilerin altyapı, bilgi teknolojileri ve yapay zekâ alanlarında yatırım yaptığını anlatan Bozkurt, pazar hacminin belirli bir seviyenin altına gerilemesinin mevcut satış ve hizmet ağının sürdürülebilirliğini zorlaştırabileceğini söyledi.

ÖTV ve kredi düzenlemelerinin sektör açısından önem taşıdığını yineleyen Bozkurt, "Hem vatandaşı, eskiyen araçları değişim zamanı gelmiş olanları ve sıfırdan araç alacakları düşünerek hem BDDK tarafındaki kredi baremlerinin hem de ÖTV tarafındaki baremlerin bir gözden geçirilmesi can suyu, moral ve hareket getirir diye düşünüyoruz" ifadelerini kullandı.