Prof. Tağıl, Akdeniz'deki ısınmanın aşırı hava olaylarını desteklediğini söyledi

İzmir Bakırçay Üniversitesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şermin Tağıl, Akdeniz Havzası'nda yükselen deniz yüzeyi sıcaklıklarının ve deniz-atmosfer etkileşiminin, şiddetli yağış, sel ve fırtına gibi ekstrem hava olaylarının gelişimini desteklediğini söyledi.

Tağıl, yaptığı açıklamada, denizlerdeki ısınmanın aşırı hava olaylarındaki rolünü anlamak amacıyla 40 yılı kapsayan bir araştırma yürüttüklerini belirterek, Doğu Akdeniz, Ege Denizi ve Karadeniz'de belirgin sıcaklık artışları tespit ettiklerini aktardı. Isınmanın her alanda aynı ölçüde gerçekleşmediğini vurgulayan Tağıl, Doğu Akdeniz'de Antalya açıklarını kapsayan deniz alanlarındaki yükseliş eğiliminin dikkati çektiğini dile getirdi.

Tağıl, araştırmanın 2033 yılına yönelik projeksiyonlarının, mevcut eğilimlerin sürmesi halinde deniz yüzeyi sıcaklıklarındaki artışın bazı bölgelerde daha da belirginleşebileceğine işaret ettiğini bildirdi. Risklere karşı hazırlıklı olunması önemliMeteoroloji Genel Müdürlüğü verilerine değinen Tağıl, 2000'li yılların başında Türkiye'de yılda 400'ün altında gerçekleşen ekstrem meteorolojik olay sayısının 2023'te 1475'e, 2024'te 1257'ye ve 2025'te 1011'e ulaştığı bilgisini verdi.

Tağıl, son dönemde aşırı hava olaylarının yol açabileceği risklere karşı hazırlıklı olunması gerekliliğini dile getirerek, şunları kaydetti: "2026 yılının ilk sekiz ayında 1263 ekstrem olay kaydedildi. Bu yılki olayların yüzde 33'ünü şiddetli yağış ve seller, yüzde 20'sini fırtınalar, yüzde 17'sini dolu, yüzde 10'unu toprak kaymaları oluşturdu.

Yoğun kar yağışı, yıldırım ve çığ da kaydedilen diğer olaylar arasında yer aldı. Deniz yüzeyi sıcaklıklarındaki artış Akdeniz Havzası'nda şiddetli yağış, sel ve fırtına gibi aşırı hava olaylarını besliyor. Yıllık sayılar düzenli bir artış göstermese de uzun dönemli değişim ve 2026'nın ilk sekiz ayındaki yüksek sayı, ekstrem meteorolojik olayların yakından izlenmesinin ve yol açabilecekleri risklere karşı hazırlıklı olunmasının önemini ortaya koyuyor."Avrupa-Akdeniz İklim Değişikliği Merkezinin (CMCC) Akdeniz Tahmin Sistemi ile Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezinin (ECMWF) verilerinin, 2026 yazında Akdeniz'de deniz suyu sıcaklıklarının yükseldiğini ve geniş alanlarda denizel ısı dalgalarının görüldüğünü ortaya koyduğunu vurgulayan Tağıl, Akdeniz'in küresel okyanus ortalamasından daha hızlı ısındığına dikkati çekti.

Erken uyarı sistemlerinin geliştirilmesi büyük önem taşıyorTağıl, 2026 yazında Akdeniz'de yaşanan denizel ısı dalgalarının sonbahardaki hava olayları açısından önem taşıdığını vurguladı. Denizlerdeki uzun dönemli ısınmanın ve yaz aylarında deniz yüzeylerinde biriken ısının, deniz ile atmosfer arasındaki etkileşimi değiştirerek uygun atmosferik dolaşım ve diğer meteorolojik koşullarla birlikte sonbaharda yaşanan şiddetli yağış ve fırtınaların gelişimini destekleyen etkenlerden biri olabileceğini belirten Tağıl, deniz yüzeylerindeki yüksek sıcaklıkların benzer koşulların oluşması halinde kışın başlangıcında yaşanabilecek şiddetli hava olaylarını da destekleyebileceğini ifade etti.

Antalya'nın Kepez ilçesinde yaşanan hortum olayına da değinen Tağıl, üst atmosferdeki soğuk hava girişinin atmosferik kararsızlığı artırdığını, deniz üzerinde sıcak ve nemli hava kütlelerinin soğuk ve nemli havayla karşılaşmasının şiddetli fırtına ile hortum oluşumunu desteklediğini kaydetti. Türkiye'de kaydedilen ekstrem meteorolojik olayların yaklaşık yüzde 2'sini oluşturan hortumların ciddi can ve mal kayıplarına neden olabildiğini aktaran Tağıl, erken uyarı sistemlerinin geliştirilmesi, meteorolojik verilerin yerel ölçekte değerlendirilmesi ve altyapının şiddetli hava olaylarına dayanıklı hale getirilmesinin önem taşıdığını sözlerine ekledi.