Fon krizinde üç bilinmez: Kâr kimin cebinde, zarar kimin sırtında?

GAZETE PENCERE - Türkiye'de 455 bin 758 yatırımcıyı doğrudan etkileyen, 131 yatırım fonunun tasfiyesiyle sonuçlanan fon krizinde soruşturma siyaset, bürokrasi ve finans çevrelerine uzandı. Adalet Bakanı Akın Gürlek’in üç ayrı fondan 141 gerçek kişi ve 73 şirketin toplam 187,6 milyar lira kazanç sağladığının açıklanması, eski bakan Fatma Betül Sayan Kaya'nın tutuklanması ve kamu kurumlarının sermaye piyasalarındaki işlemlerinin tartışmaya açılması, yanıt bekleyen üç kritik soruyu gündeme getirdi: Milyarlarca liralık kazanç sağlayanların bulunduğu listede kimler var?

Kamu kaynakları bu süreçten ne kadar zarar gördü? Bu ölçekteki işlemlerin siyasi bağlantıları yalnızca Fatma Betül Sayan Kaya ile mi sınırlı? LİSTE AYLARDIR AÇIKLANMADIAdalet Bakanı Akın Gürlek'in açıkladığı verilere göre, Tera, Pusula ve Hedef fonlarından 141 gerçek kişi ile 73 tüzel kişinin toplam 187 milyar 653 milyon lira kazanç sağladığı tespit edildi.

Söz konusu isimlerin TMSF'ye bildirildiği ve kazançların iadesi için süreç başlatıldığı açıklandı. Ancak yüz milyarlarca liralık işlemlerin taraflarını gösteren listenin tamamı kamuoyuyla paylaşılmadı. Bu kişilerin kimlikleri, şirketlerle ortaklık ilişkileri, fon yöneticileriyle bağlantıları ve hangi tarihlerde ne kadar kazanç sağladıkları yaklaşık üç aydır açıklığa kavuşturulmayı bekliyor.

Özellikle operasyonlar başlamadan, fonlar ödeme krizine girmeden hemen önce gerçekleştirilen hisse satış işlemlerinin hangi bilgiler doğrultusunda yapıldığı sorusu bu noktada önem taşıyor. Operasyondan kimler, ne zaman haberdar oldu?

Kazançlarını kurtarmaları için kimler tarafından uyarıldılar? KAMU ZARARI NE KADAR?Fon krizinin yalnızca bireysel yatırımcıları değil, kamu kaynaklarıyla faaliyet gösteren kurumları da ne ölçüde etkilediği de belirsizliğini koruyor.

Kamu bağlantılı kuruluşların, iştiraklerin ve kamu sermayeli finans kuruluşlarının krizden etkilenen hisseler ve fonlar üzerinden gerçekleştirdiği işlemlerin toplam bilançosu henüz tam anlamıyla ortaya konulmadı. Türkiye Varlık Fonu bünyesindeki Türkiye Sigorta, fon soruşturmasının ardından ortaya çıkan mali risklerin etkisiyle üçüncü çeyrekte 5,48 milyar lira zarar açıkladı.

Şirket ayrıca 15,6 milyar liralık ek karşılık ayırdı. Şirketin eski Genel Müdürü Taha Çakmak ile yardımcısı Gürol Sami Özer de soruşturma kapsamında tutuklandı. Türkiye Diyanet Vakfı'nın fon yatırımları da tartışma yarattı.

Vakfın ağustos sonunda 2,18 milyar liralık fon yatırımı bulunduğu, eylül ayında ise paylarının yüzde 48'ini elden çıkardığı ortaya çıktı. Ardından yayımlanan 21 Ekim tarihli belgelerde, vakfın 380 milyon payla aynı fonun yüzde 73'üne sahip olduğu görüldü.

Vakıf ise tasfiye edilen fonlarda yatırımı bulunmadığını ve zarar etmediğini savundu. Fon işlemlerinden ne kadar kazanç sağlandığı ve yatırımlarda kullanılan kaynakların niteliği ise açıklığa kavuşmadı. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, yatırımcı zararlarının Hazine'den karşılanmayacağını açıklasa da kamu bağlantılı kuruluşların toplam zararının ne kadar olduğu hâlâ bilinmiyor.

SİYASİ AYAK SADECE FATMA BETÜL SAYAN KAYA MI?Fon krizinin siyasi bağlantılarına ilişkin soru işaretleri de büyüyor. Yaklaşık 163 milyon liralık hisse alımına karşılık 2 milyar 170 milyon liralık satış gerçekleştiren eski bakan Fatma Betül Sayan Kaya tutuklanırken, ifadesinde Tera yöneticisi Erdin Özel'in kendisine siyasiler tarafından önerildiğini söyledi.

Ancak bu siyasilerin kim olduğu açıklığa kavuşmadı. Soruşturmada adı geçen bir diğer isim ise AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Hayati Yazıcı'nın oğlu Mustafa Yazıcı oldu. Yazıcı'nın malvarlığına getirilen tedbir aynı gün kaldırılırken, Adil Varlık'taki ortağı Ali Emre Ballı, 6 Ekim'de otomobilinde şüpheli şekilde ölü bulundu.

Ballı'nın öldüğü gün, yönetiminde bulunduğu Adil Varlık'ın borç ödemesini gerçekleştiremediği ortaya çıktı. Ballı'nın 9 milyar, Yazıcı'nın ise 600 milyon liralık işlem yaptığı iddiaları da gündeme geldi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın "Hiç ummadığınız insanlar bu işlerin içerisine girmişler" sözleri ve iktidar kulislerinden başka siyasetçiler ile üst düzey bürokratların da adının geçtiğine ilişkin iddialar, soruşturmanın siyasi boyutuna yönelik soruları artırdı.

Buna karşın 187,6 milyar lira kazanç sağladığı açıklanan 141 gerçek kişinin tam listesi hâlâ kamuoyuyla paylaşılmadı. Kimler milyarlar kazandı, kimler önceden haberdardı, kimler korundu? Ve en önemlisi, bu büyük organizasyonun siyasi ayağı gerçekten yalnızca Fatma Betül Sayan Kaya'dan mı ibaret?