İnsan bedeninden IBAN’a dijital pazarda yok yok!

Son yıllarda sıkça bahsedilen “yeni nesil suçlar” kavramına her gün bir yenisi ekleniyor. Dijital donör ağları, kiralık banka hesapları, manipülasyon amaçlı satılan sosyal medya hesapları ve dijital çeteler gibi birçok kavramın ortak özelliği siber dünyada yayılmaları.

Adli Bilişim Uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık “Burada en önemli değişimlerden biri, insanın ve insana ait verilerin metalaştırılması” dedi. Kırık, şunları söyledi: Bugün kişisel bilgiler, fotoğraflar, kimlik verileri ve sağlık geçmişleri yasa dışı pazarlarda ekonomik değer taşıyabiliyor.

Biyolojik materyallerin ticaretine ilişkin iddialar da insan bedeninin hangi şartlarda ticari bir nesneye dönüştürülebildiği sorusunu gündeme getiriyor. Dijital kataloglar, çevrim içi iletişim ağları ve veri tabanları üzerinden kişilere ait bilgilerin sınıflandırılması ve paylaşılması, bu tür faaliyetlerin sınır ötesine taşınmasını kolaylaştırabiliyor.

Kişisel verilerin izinsiz kullanılması, insanların istismar edilmesi ya da yasa dışı ticaretin dijital araçlarla yürütülmesi söz konusu olduğunda, mesele doğrudan güvenlik ve insan hakları boyutuna taşınıyor. Dijital delillerin korunması, para hareketlerinin izlenmesi, bağlantılı hesapların analiz edilmesi ve farklı ülkelerdeki kurumlar arasında iş birliği kurulmasının büyük önem taşıdığını anlatan Kırık “Bugün karşımızdaki mesele sadece suçun dijital ortama taşınması değil, suç ekonomisinin dijital dünyanın sunduğu hız, erişim ve ölçek avantajlarıyla yeniden yapılanması.

Bu dönüşümü doğru okuyamazsak, suçun yalnızca görünen kısmıyla mücadele eder, onu ayakta tutan ağları gözden kaçırırız” ifadelerini kullandı. Geleneksel suç örgütlerinin değişimine dikkat çeken Kırık şunları söyledi: Bugün, bir suç ağının kurulması, müşteri bulunması ve farklı ülkelerdeki kişilerle iletişim kurulması için fiziksel olarak bir araya gelmek gerekmiyor.

Sosyal medya hesapları, mesajlaşma uygulamaları, internet siteleri ve çevrim içi ödeme sistemleri bu sürecin bir parçası hâline gelebiliyor. Örneğin, yasa dışı bir ticaret ağı, dijital ortamda kendisini yasal bir danışmanlık hizmeti gibi tanıtarak insanlara ulaşabiliyor.

İlk temas internet üzerinden kuruluyor, güven ilişkisi dijital kanallarda oluşturuluyor ve para trafiği farklı hesaplar üzerinden yürütülebiliyor. Böylece suçun görünen yüzü ile arkasındaki gerçek organizasyon birbirinden ayrılabiliyor.