Atatürk’ün o sözleri tarihi değiştirdi!

Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün 28 Ekim 1923 akşamı Çankaya Köşkü’nde söylediği söz, ertesi gün Türkiye’nin yönetim biçimini değiştirecek kararın habercisi oldu. İşte Cumhuriyet’in ilanına uzanan tarihi sürecin perde arkası…

Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş sürecinde dönüm noktası olan 28 Ekim 1923 akşamında, Gazi Mustafa Kemal Atatürk, Çankaya Köşkü’nde bir araya geldiği yakın çalışma arkadaşlarına tarihi kararını açıkladı. Atatürk’ün, “Efendiler, yarın Cumhuriyet ilan edeceğiz” sözleriyle duyurduğu karar, 29 Ekim’de Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde kabul edildi.

Millî Mücadele’nin zaferle sonuçlanmasının ardından yeni devletin yönetim yapısının belirlenmesi için önemli adımlar atıldı. Lozan Barış Antlaşması’nın 24 Temmuz 1923’te imzalanması ve Ankara’nın 13 Ekim 1923’te başkent ilan edilmesiyle yeni devletin kuruluş süreci ilerledi.

Ancak hükümetin kurulma biçiminde yaşanan sorunlar, yönetim sisteminde değişiklik ihtiyacını gündeme getirdi. Bakanların Meclis tarafından ayrı ayrı seçilmesi, hükümetin oluşturulmasını güçleştiriyordu. Yaşanan siyasi tıkanıklığın ardından Cumhuriyet’in ilanına yönelik hazırlıklar hız kazandı.

28 Ekim akşamı Çankaya Köşkü’nde düzenlenen yemekte Atatürk, İsmet İnönü ve dönemin önde gelen isimleri bir araya geldi. Görüşmeler sırasında Atatürk, ertesi gün Cumhuriyet’in ilan edileceğini açıkladı.

Yemekten sonra Atatürk ve İsmet Paşa, 1921 Anayasası’nda değişiklik yapılmasını öngören taslak üzerinde çalıştı. Hazırlanan düzenlemeyle devletin yönetim biçiminin anayasal olarak Cumhuriyet şeklinde tanımlanması amaçlandı.

Ertesi gün Meclis’te ele alınan anayasa değişikliği teklifi kabul edildi. Böylece Türkiye Devleti’nin yönetim şeklinin Cumhuriyet olduğu resmen ilan edildi.

Cumhuriyet’in ilanının ardından yapılan Cumhurbaşkanlığı seçiminde Mustafa Kemal Atatürk, Meclis’teki 158 milletvekilinin tamamının oyunu alarak Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk Cumhurbaşkanı seçildi.

Her yıl 29 Ekim’de kutlanan Cumhuriyet Bayramı, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunu simgeliyor. Atatürk’ün 28 Ekim akşamı söylediği tarihi söz ise Cumhuriyet’in ilanına giden sürecin en çok hatırlanan ifadeleri arasında yer alıyor.