İİT Ülkelerinin Ticaretteki Payını Yüzde 30'a Çıkarmayı Hedefliyoruz

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Türkiye'nin İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) ülkeleriyle ticaret hacminin yılın dokuz ayında yüzde 8,2 artarak 108 milyar dolara ulaştığını açıkladı. Bolat, İİT ülkelerine ihracatın 55 milyar dolara çıktığını belirterek, toplam ticarette bu ülkelerin payını 2028'e kadar yüzde 30'a yükseltmeyi hedeflediklerini söyledi.

"B57+ İş Liderleri Zirvesi"nin ikincisi, İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) Ekonomik ve Ticari İşbirliği Daimi Komitesinin (İSEDAK) 42. Toplantısı ile eş zamanlı olarak İstanbul'da düzenleniyor. Bakanları, üst düzey politika yapıcıları, ulusal kurumları, ticaret odaları, yatırımcıları, çok uluslu şirketleri ve iş dünyası temsilcilerini bir araya getiren zirvede, yatırım, ticaret ve sınır ötesi işbirliği imkanları değerlendiriliyor.

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, zirvenin ikinci gününün açılışında yaptığı konuşmada, küresel ekonomi ve siyasetin geniş kapsamlı bir dönüşümden geçtiğini belirterek, "Jeopolitik gerilimler, savaşlar, iklim değişikliği, gıda ve enerji güvenliğine yönelik zorluklar, tedarik zincirleri ve lojistik hatlarındaki aksaklıklar, finansmana erişimdeki güçlükler, küresel tedarik zincirindeki kırılganlıklar ve artan ticari korumacılık, bunların tamamı İslam dünyasını doğrudan etkilemektedir." ifadelerini kullandı.

Sürdürülebilir kalkınma ve refahın yalnızca ulusal kaynakları harekete geçirerek değil, aynı zamanda bu kaynakları ortak hedefler doğrultusunda bir araya getirerek elde edildiğini söyleyen Bolat, "57 ülkeden oluşan İİT üyesi devletler, genç ve dinamik nüfusları, doğal kaynakları, stratejik coğrafi konumları, genişleyen üretim kapasiteleri ve büyüyen pazarlarıyla küresel ekonomide kayda değer bir potansiyele sahip." diye konuştu.

Bolat, İslam Ülkeleri İstatistik, Ekonomik ve Sosyal Araştırma ve Eğitim Merkezinin (SESRIC) 2026 Ekonomik Görünüm Raporu'na göre, İİT üyesi ülkelerin toplamda 2 milyarı aşan bir nüfusa sahip olduğunu belirterek, şunları kaydetti:

"Dünya nüfusunun yaklaşık 4'te 1'ini oluşturmakta olup, toplam ekonomik büyüklükleri 10 trilyon dolara, toplam ticaret hacimleri ise yaklaşık 5 trilyon dolara ulaşmıştır. 2025 yılında ülkelerimiz, küresel dünya ortalamasını aşarak ortalama yüzde 4,1 gibi rekor bir ekonomik büyüme kaydetmiştir.

Tüm bu rakamlar İİT bölgesinin küresel ekonomideki ağırlığını ve birlikte hareket ettiğimizde ortaya çıkabilecek fırsatları açıkça ortaya koymaktadır. İİT bünyesindeki ekonomik işbirliğini ülkelerimizin küresel değer zincirlerindeki konumlarını güçlendirmeyi, üretim kapasitesini artırmayı ve ekonomik dayanıklılığı yükseltmeyi amaçlayan stratejik bir süreç olarak görmeliyiz."

İslam Ticareti Geliştirme Merkezi (ICDT) verilerine göre, İİT ülkeleri arasındaki toplam ticaretin geçen yıl yaklaşık 979 milyar dolara ulaştığını söyleyen Bolat, İİT içi ticaretin üye ülkelerin yaklaşık 5 trilyon dolarlık toplam dış ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sini oluşturduğunu dile getirdi.

"Son yıllarda Türkiye'nin İİT ülkeleriyle olan ticareti kayda değer ölçüde artmıştır" Bakan Bolat, Türkiye olarak, İİT çatısı altındaki ekonomik ve ticari işbirliğinin güçlendirilmesine büyük önem verdiklerini belirterek, şöyle devam etti:

"Üye ülkeler arasındaki ticaretin teşvik edilmesini, yatırımların özendirilmesini, ticaretin kolaylaştırılmasını ve özel sektörlerimiz arasındaki ilişkilerin derinleştirilmesini temel önceliklerimiz arasında değerlendiriyoruz. Son yıllarda Türkiye'nin İİT ülkeleriyle olan ticareti kayda değer ölçüde artmıştır.

Türkiye'nin İİT ülkeleriyle olan toplam ticaret hacmi 2013 yılında 87,5 milyar dolar seviyesindeyken, geçen yıl neredeyse 120 milyar dolara yükselmiştir.

Yılın dokuz ayında Türkiye'nin İİT ülkeleriyle olan ticaret hacmi 108 milyar dolara ulaşmıştır. Bu, 2025'in aynı dönemine kıyasla yüzde 8,2'lik bir artışa tekabül etmektedir. Aynı dönemde, İİT ülkelerine gerçekleştirdiğimiz ihracat 55 milyar dolara çıkmıştır.

Toplam ticaret hacmimiz içinde İİT ülkelerinin payını 2028 yılına kadar yüzde 27'den yüzde 30'a çıkarmayı hedefliyoruz. Bununla birlikte gayemiz, yalnızca ticaret hacmini artırmak değil, aynı zamanda daha dengeli, çeşitlendirilmiş ve sürdürülebilir ticari ilişkiler tesis etmektir."

İİT Üyesi Devletler Arasında Tercihli Ticaret Sistemi (TPS-OIC) gibi girişimler aracılığıyla İİT üyesi ülkeler arasındaki bölgesel ekonomik entegrasyonu derinleştirdiklerini söyleyen Bolat, sistemin kapsamının daha da genişletilmesinin ülkeler arasındaki ticareti artıracağına, yeni yatırım imkanları oluşturacağına ve bölgesel üretim ağlarını güçlendireceğine inandıklarını ifade etti.

Bolat, 2021-2025 arasında İİT ülkelerine yönelik doğrudan yabancı yatırım girişlerinin arttığını belirterek, "2021'de 148 milyar dolar seviyesinde olan yatırım girişleri, geçen yıl 220 milyar dolara ulaşmıştır. Bununla beraber, doğrudan yabancı yatırımlar geçtiğimiz yıl 2024'e kıyasla yaklaşık yüzde 0,6 artış göstermiştir.

Küresel doğrudan yabancı yatırımlar daha güçlü bir büyüme kaydederken, İİT'nin küresel doğrudan yabancı yatırımlardaki payı yüzde 13,5 seviyesindedir." değerlendirmesini yaptı.

Ülkeler arasındaki yatırımların artması, sınır ötesi sermaye akışlarının kolaylaştırılması ve özel sektörün uzun vadeli kalkınma projelerine daha etkin katılımının sağlanması gerektiğini söyleyen Bolat, şu ifadeleri kullandı:

"Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası verilerine göre, geçtiğimiz yıl İİT üyesi ülkelerden ülkemize 1 milyar 622 milyon dolarlık doğrudan yabancı yatırım gelmiş olup, bu yılın sekiz ayında ise yaklaşık 600 milyon dolar giriş kaydedilmiştir. 1981 tarihli İİT Yatırımların Teşviki, Korunması ve Garanti Edilmesi Anlaşması'nın modernize edilmesinin gerekli olduğuna inanıyoruz, bu doğrultuda müzakereler geçtiğimiz yıl başlamıştır.

Üye ülkelerimiz arasındaki yatırımları korumaya ve teşvik etmeye yönelik bu anlaşmanın yenilenmesi, bu yönde atılmış önemli bir adımı teşkil etmektedir."

"Küresel yatırımların stratejik sektörlerde yoğunlaştığı bir dönemden geçiliyor"

Bakan Bolat, küresel yatırımların giderek daha seçici hale geldiği ve özellikle dijital altyapı, yapay zeka, temiz enerji, yenilenebilir enerji ve ileri üretim sistemleri gibi stratejik sektörlerde yoğunlaştığı bir dönemden geçildiğini söyledi.

Söz konusu dönüşümün ülkeler için hem kayda değer fırsatları hem de yeni sorumlulukları beraberinde getirdiğini ifade eden Bolat, "Başta bu sektörlerin tamamı olmak üzere yenilenebilir enerji, altyapı, tarım, gıda güvenliği, sağlık, imalat ve teknoloji alanlarındaki ortak yatırımlar, ülkelerimizin ekonomik dayanıklılığına uzun vadeli katkılar sağlayacaktır. Ortak girişimler, teknoloji transferi, araştırma ve geliştirme faaliyetleri ile nitelikli beşeri sermayeye yapılacak yatırımlar, üye ülkelerimiz arasındaki kalıcı ekonomik ortaklıkların temellerini atacaktır." diye konuştu.

Bolat, ekonomik işbirliğini güçlendirmede dijital dönüşümün sunduğu imkanlardan daha fazla yararlanılması gerektiğine dikkati çekerek, şu ifadeleri kullandı:

"Gümrük prosedürlerinin basitleştirilmesi, ticaret belgelerinin elektronik ortamda düzenlenmesi, sınır ötesi ticaret süreçlerinin hızlandırılması ve dijital ticaret altyapısının geliştirilmesi, işletmelerimizin uluslararası pazarlara erişimini kolaylaştıracaktır. Özellikle küçük ve orta büyüklükteki işletmelerimizin finansmana ve yeni pazarlara erişiminin desteklenmesi, ekonomik işbirliğimizi daha kapsayıcı kılmak adına zaruridir.

Genç girişimcilerin, kadınların ve yeni girişimlerin ekonomik hayata daha aktif katılımını sağlayacak finansal mekanizmaların ve destek mekanizmalarının geliştirilmesi, ortak kalkınma hedeflerimizin ayrılmaz bir parçası olacaktır."

Türkiye olarak üretim kapasitesini, girişimcilik tecrübesini, gelişen finansal altyapısını ve stratejik bağlantısallığı, karşılıklı faydaya dayalı ortaklıklar için güçlü bir temel olarak gördüklerini söyleyen Bolat, "Sermayemizi, üretim kapasitemizi, teknolojimizi ve beşeri kaynaklarımızı ortak gayelerimiz doğrultusunda bir araya getirebilirsek, İİT bünyesinde kendi ekonomilerimizin dayanıklılığını daha da artırmış olacağız. Türkiye olarak, İİT üyesi devletler arasındaki ekonomik işbirliğinin daha somut, sonuç odaklı ve sürdürülebilir hale gelmesi yönünde çalışmaya devam edeceğiz." diye konuştu.

Bakan Bolat, açılış töreninin ardından gazetecilere yaptığı açıklamada, B57+ İş Liderleri Zirvesi'nin gerçekleştirildiğini belirterek, "İSEDAK toplantılarının yalnızca siyasiler ve kamu yöneticileri düzeyinde kalmaması, özel sektör mensuplarının da toplantılarda bir araya gelip ticaret, yatırım, enerji, ulaştırma gibi birçok alanda görüş alışverişinde bulunmaları ve bir network oluşturmaları için 2 yıl önce İslam Ticaret ve Kalkınma Odası'nın başkanlığında B57 toplantılarının başlaması kararlaştırılmıştı." ifadelerini kullandı.

Geçen yıl yapılan ilk organizasyonun Ticaret Bakanlığı tarafından da desteklendiğini söyleyen Bolat, şu açıklamada bulundu:

"Bu yıl ikincisini yapıyoruz. Açılış toplantısı bitti, şimdi çalışma toplantıları başladı. Muhtelif ülkelerden iş insanları, ticaret, sanayi odası başkanları, üyeler, finansçılar, uzmanlar, akademisyenler gün boyunca özellikle küresel güney bölgesinin daha güçlü ve dayanıklı bir ekonomiye sahip olması konusunda yoğun fikir alışverişinde bulunacaklar, sunumlar yapılacak.

İş insanları arasında B2B görüşmeleri, finans ve reel sektör buluşmaları gerçekleştirilecek. Biz de bu vesileyle ülkemizde yarın başlayacak COMCEC İSEDAK toplantıları için intikal eden kardeş ülke bakanları ile ikili görüşmeler yapacağız.

Ülkelerimiz arasındaki ekonomik ilişkilerde geldiğimiz noktalar ve daha yükseğe nasıl çıkarabiliriz, ticaret hacmimizi, yatırım ilişkilerimizi konuşacağız."

Bolat, Türkiye'nin İİT ile ekonomik ilişkileri geliştirmeye büyük önem verdiğine değinerek, "Dünyada son yıllarda baş gösteren korumacılık rüzgarları ve ticaret savaşları İslam ülkeleri arasında birbirimize daha sıkı bağlanmamızı ve entegrasyonumuzu ilerletmemizi mecburi kılmakta. Çünkü gelişmiş ülkeler pazarlarında daralan pazarlar ve yavaş yavaş kapanan kapılar karşısında bizlerin ekonomik gelişmemizi devam ettirmek ve halkımızın refah gücünü artırmak için mutlak surette İslam dünyasıyla, bölge ülkeleriyle ekonomik işbirliğimizi artırmamız gerekiyor." diye konuştu.

Ticareti ve yatırımları artırmak için çalışmaların devam ettiğini söyleyen Bolat, şunları kaydetti:

"Cumhurbaşkanımızın liderliğindeki dönemde Türkiye'nin İslam dünyası ile dış ticaretinin toplam dış ticaretimizdeki payı yüzde 11'den yüzde 27'ye yükseldi. Hedefimiz 2028'de yüzde 30'a ulaşmak ve daha da ileriki yıllarda yükselmek.

Cumhurbaşkanımızın ticaret diplomasisinde liderliği ve bizlere yol gösterici olması, gerek kamu, bakanlıkta gerekse özel sektörle beraber yaptığı yoğun dış diplomasiler, ticaret diplomasileri dış ticaretimizde ve İslam dünyasıyla dış ticaretimizde büyük aşamalar kaydetmemizi sağladı. Bu sadece ticaret alanında değil, Türkiye'ye çektiğimiz yatırımlar, Türkiye'den yapılan yatırımlar, enerji işbirliği, ulaşım koridorları ve özellikle müteahhitlik hizmetlerinde çok büyük ilerlemeler sağlandı.

Birçoğu İslam ülkesi olmak üzere müteahhitlikte son 24 yılda yaklaşık 520 milyar dolarlık müteahhitlik projeleri kazanıldı. Bu konuda çalışmalar yoğun bir şekilde devam edecek.