Düzce kitap okumada Türkiye’de 6’ncı mı? Resmi veriler gerçeği ortaya koydu

Düzce, güncel haberlerde Türkiye’nin en çok kitap okuyan 6’ncı ili olarak gösteriliyor. Peki bu sıralama gerçekten 2026’ya mı ait? Resmi verileri inceledik.

Tercih Edilen Kaynaklar'a Ekle A − A + Türkiye’de en çok kitap okuyan illerin sıralandığı bir liste yeniden gündeme geldi. Çok sayıda internet sitesi ve sosyal medya hesabında paylaşılan sıralamada Düzce, Türkiye’nin en çok kitap okuyan 6’ncı ili olarak gösterildi.

Ancak Düzce Hür Haber olarak listenin kaynağını, tarihini ve güncel resmî verileri incelediğimizde önemli bir ayrıntı ortaya çıktı.

Düzce’nin 6’ncı sırada gösterildiği liste bugün yeniden dolaşımda olsa da bunun 2026 yılına ait yeni bir TÜİK veya Kültür ve Turizm Bakanlığı kitap okuma sıralaması olduğunu doğrulayan güncel resmî bir çalışma bulunmuyor.

Son günlerde farklı medya kuruluşlarında yeniden yayımlanan listede sıralama şöyle veriliyor:

1. Erzurum 2. Erzincan 3. Yalova 4. Kocaeli 5. Sakarya 6. Düzce 7. Bolu 8. Ankara 9. Eskişehir 10. Bilecik

Peki bu liste gerçekten 2026 yılında yapılan yeni bir araştırmanın sonucu mu?

Düzce Hür Haber’in yaptığı kaynak taramasında, bu sıralamayı 2026 yılına ait yeni ve resmî bir Türkiye geneli kitap okuma araştırması olarak doğrulayacak güncel bir TÜİK veya Kültür ve Turizm Bakanlığı açıklamasına ulaşılamadı.

Türkiye’de okuma alışkanlıklarını kapsamlı şekilde inceleyen önemli resmî çalışmalardan biri, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan Türkiye Okuma Kültürü Haritası.

Bakanlığın resmî kayıtlarına göre proje; Türkiye’deki okur profilinin ve okuma eğilimlerinin belirlenmesi, toplumdaki kütüphane algısının ortaya çıkarılması ve okuma alışkanlıklarının farklı değişkenlerle ilişkisinin incelenmesi amacıyla gerçekleştirildi.

Araştırmada yaş, eğitim düzeyi, meslek, coğrafi konum, gelir durumu, anne ve babanın eğitim seviyesi ile kütüphane kullanım oranı gibi birçok değişken ele alındı.

Çalışma, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından belirlenen 6 bin 200 kişiyle yüz yüze anket yöntemiyle gerçekleştirildi.

Araştırmanın sonuçları 19 Nisan 2011 tarihinde Ankara’da düzenlenen basın toplantısıyla kamuoyuna açıklandı. Dolayısıyla söz konusu çalışma 2026 yılında yapılmış yeni bir araştırma değil.

Listenin güncel resmî bir “2026 sıralaması” olmaması başka, Düzce’deki okuma ve kütüphane kültürünün durumu başka.

Daha yakın tarihli resmî veriler incelendiğinde Düzce açısından dikkat çekici sonuçlar ortaya çıkıyor.

Doğu Marmara Kalkınma Ajansı tarafından hazırlanan 2024-2028 Doğu Marmara Bölge Planı Mevcut Durum Analizi içerisinde TÜİK’in 2023 yılı halk kütüphanesi verilerine yer verildi.

72 bin 75 ödünç verilen materyal bulunuyordu.

Ancak Düzce açısından tablodaki asıl dikkat çekici gösterge, nüfusa göre halk kütüphanelerinden yararlanma oranında ortaya çıkıyor.

TÜİK 2023 verilerine göre halk kütüphanelerinden bin kişi başına yararlanma sayısı Düzce’de 348 olarak kayıtlara geçti.

Aynı göstergede Türkiye ortalaması 314 oldu.

Doğu Marmara’daki iller karşılaştırıldığında Kocaeli’de bu sayı 116, Sakarya’da 176, Bolu’da 210 ve Yalova’da 206 olarak kaydedilirken, Düzce’de 348 oldu.

Bölge ortalaması ise 167 olarak hesaplandı.

Buna göre Düzce, halk kütüphanelerinden bin kişi başına yararlanma göstergesinde hem Türkiye ortalamasının üzerinde bulunuyor hem de aynı tabloda karşılaştırılan Kocaeli, Sakarya, Bolu ve Yalova’nın önünde yer alıyor.

Bu sonuç önemli olmakla birlikte doğru yorumlanması gerekiyor.

Düzce’nin kütüphane kullanımındaki güçlü konumu, kentin 2026 yılında Türkiye’nin kesin olarak 6’ncı en çok kitap okuyan ili olduğu anlamına gelmiyor.

Ancak güncel sıralama tartışmasından bağımsız olarak Düzce’de halk kütüphanelerinden yararlanmanın güçlü olduğuna ilişkin somut bir gösterge sunuyor.

“Türkiye’nin en çok kitap okuyan ili” kavramının nasıl ölçüldüğü de tartışmanın önemli noktalarından biri.

Halk kütüphanesinden yararlanan kişi sayısının yüksek olması, şehirde kitap, eğitim ve öğrenme kültürünün güçlü olduğuna ilişkin önemli göstergelerden biri olabilir.

Ancak yalnızca kütüphane kullanımına bakarak bir şehrin Türkiye’de en fazla kitap okuyan şehir olduğunu söylemek yeterli değil.

Çünkü insanların evlerinde okudukları kitaplar, satın aldıkları yayınlar, dijital kitaplar, kişisel kitaplıklar, ödünç aldıkları materyaller ve okuma sıklıkları gibi birçok farklı gösterge bulunuyor.

Bu nedenle “halk kütüphanesinden en fazla yararlanan şehir” ile “en fazla kitap okuyan şehir” aynı istatistik değildir.

TÜİK verilerine göre 2025 yılında Türkiye’de Cumhurbaşkanlığı Millet Kütüphanesi ve Milli Kütüphane’nin yanı sıra 1.302 halk kütüphanesi, 557 üniversite kütüphanesi ve 43 bin 466 örgün ve yaygın eğitim kurumu kütüphanesi hizmet verdi.

Halk kütüphanelerindeki kitap sayısı bir önceki yıla göre yüzde 3,8 artarak 26 milyon 41 bin 29’a ulaştı.

Halk kütüphanelerine kayıtlı üye sayısı yüzde 6,4 artarak 7 milyon 160 bin 225 olurken, halk kütüphanelerinden yararlanan kişi sayısı yüzde 1,2 artışla 39 milyon 194 bin 669 olarak kaydedildi.

TÜİK ayrıca halk kütüphanelerine ilişkin il düzeyinde çeşitli istatistikler sunuyor. Ancak kurumun güncel bülteninde “Türkiye’nin en çok kitap okuyan 81 ili” şeklinde bir sıralama açıklanmıyor.

Dolayısıyla TÜİK’in kütüphane istatistiklerinden hareketle Düzce’yi doğrudan “Türkiye’nin 6’ncı en çok kitap okuyan ili” ilan etmek doğru değil.

Resmî istatistiklerin yanında Düzce’de son dönemde yaşanan gelişmeler de kentte kütüphanelere yönelik ilginin sürdüğünü gösteriyor.