“En sinirli iller” listesinde Aydın birinci, Ankara ikinci, İzmir üçüncü

Türkiye’nin “en sinirli illeri” başlığıyla yayımlanan listede ilk sıra Aydın’a verildi. Sözcü’nün aktardığı değerlendirmede, illerde kayda geçen olayların nüfusa oranı dikkate alındı. Haberde Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) verilerine atıf yapılıyor.

İllere “sinirlilik” sırası verilmesi ise bu kayıtları kullandığı belirtilen yapay zekâ analizine dayanıyor. İlk 10 sırada hangi iller var? Sıraİl1Aydın2Ankara3İzmir4Antalya5Denizli6Çorum7Kilis8İstanbul9Aksaray10Uşakİlk 10 sıranın dördü Ege Bölgesi’ndeki illere ait.

Aydın ve İzmir ilk üçte yer alırken Denizli beşinci, Uşak onuncu oldu. Ancak illerin aldığı puanlar yayımlanmadığı için Aydın ile Ankara’nın sonuçlarının birbirine ne kadar yakın olduğu bilinmiyor. Aydın hangi ölçüte göre ilk sırada?

Haberlere göre analizde asayiş olayları, trafik kazaları ve saha araştırmaları birlikte değerlendirildi. İller karşılaştırılırken kayıtlara geçen toplam olay sayısının yanı sıra nüfus başına düşen olay sayısı da hesaba katıldı.

Bu tercih sıralamayı etkileyebilir. Daha küçük bir ilde daha az olay kayda geçse bile kişi başına düşen olay sayısı daha yüksek çıkabilir. Aydın’ı ilk sıraya taşıyan verilerin ayrıntıları ise paylaşılmadı. Trafik kazalarının ve adli vakaların sonuca ne kadar etki ettiği, saha araştırmalarında kimlere hangi soruların yöneltildiği belirsiz.

Dolayısıyla yayımlanan bilgilerle aynı hesabı tekrarlamak veya Aydın’ın hangi göstergede Ankara ile İzmir’in önüne geçtiğini belirlemek mümkün değil. Trafik ve asayiş kayıtları neyi gösteriyor? Bir trafik kazasının kayda geçmesi, olayın yaşandığını gösterir.

Sürücünün kaza öncesinde öfkeli olup olmadığı ayrı bir sorudur. Benzer şekilde, bir ilde tutulan adli kayıtların sayısından o ilde yaşayan insanların günlük hayatta ne sıklıkla öfkelendiği çıkarılamaz. İller arasında böyle bir karşılaştırma yapabilmek için araştırmaya her ilden kaç kişinin katıldığı, bu kişilerin nasıl seçildiği ve yanıtlarının nasıl puanlandığı önem taşır.

Örneğin yayımlanan listede, Aydın’da yaşayanların yüzde kaçının kendisini sık sık öfkeli hissettiğine ilişkin bir bulgu yer almıyor. Önceki listelerde neden Sivas ilk sıradaydı? Geçmişte aynı başlıkla yayımlanan haberlerde ilk sırada Sivas vardı.

O sıralama, basına 22 bin kişinin katıldığı bir internet testinin sonucu olarak yansımıştı. Teste her ilden kaç kişinin katıldığı ve katılımcıların o ilin nüfusunu ne ölçüde temsil ettiği açıklanmamıştı. Bu nedenle iki liste, illerin zaman içindeki değişimini göstermiyor.

Sivas’ın yer aldığı sıralama internet kullanıcılarının yanıtlarına, Aydın’ın yer aldığı sıralama ise olay kayıtlarını yorumladığı belirtilen bir modele dayanıyor. Aydın’ın önceki yıllara göre daha “sinirli” hale geldiği sonucuna varmak için aynı yöntemle farklı dönemlerde yapılmış ölçümler gerekir.