Sosyal medya yasası nedir?

Sosyal medya yasası çıktı.1 Kasım itibarıyla 15 yaş altı çocuklar artık yeni bir sosyal medya hesabı açamıyor. Mevcut kullanıcılar için 31 Mart 2027’ye kadar bir geçiş süresi var. Sosyal medya platformuna giriş yapmak istediğinizde karşınıza bir yaş doğrulama ekranı çıkacak.

Bu ekran kullanıcıyı doğrudan e-Devlet kapısına yönlendiriyor. Sistem bir yaş doğrulama belirteci üretiyor yani dijital token. Bu kod sosyal medya platformuna yapıştırılıyor ama süresi sadece 30 dakika. Bu kısıtlama sosyal medyada sonsuz kaydırma özelliğine de kısıtlama getiriyor.

Ebeveynlere de çocuğun kiminle mesajlaşacağını kısıtlayan bir denetim paneli zorunluluğu getiriyor. Platform gerçekte kullanıcının kim olduğuna ve tüm gizli bilgilerine ulaşamıyor yani bilgiler platform ile paylaşılmıyor.

Devletin hangi sosyal medya platformunda saat kaçta bulunduğumuzu takip edip etmeyeceği henüz tam olarak açıklığa kavuşturulmuş değil. Bu bilgiyi girdikten sonra da sistemlerin yaş tahmin sistemlerini çalıştırabileceği söyleniyor.

Yani izlenen içeriklere göre yaş tahmin sistemini devreye sokabileceğinden bahsediyor. Cihaz kamerasından mikro yüz analizi, klavyeye basış hızından yaş tahmin etmeye ve hatta ses tonu analizine başvurabilir.

Sosyal medya platformları zaten ‘uygulama beni takip etmesin’ deseniz bile davranışsal gözlemlerinizi yapıyor. Hangi videoda kaç saniye kalmışsınız, ne tür içerikler ilginizi çekiyor zaten takip ediyor. Şirketler izleme yaparken müşteri olarak, devletler izleme yaparken vatandaş olarak değerlendirme yapıyor. Fark burada.

Birleşmiş Milletler çocukların dijital ortamdan koparılmasına karşı duran bir tutum içinde, güvenlik ve katılım birbirinin alternatifi olamaz derken; Avrupa Birliği Kids Act tasarısı ise bu dengeyi bulmaya çalışıyor. 13 yaş altına sosyal medyayı tamamen yasaklarken, 13-14 yaş arasına ebeveyn gözetimli erişim hakkı tanıyor, 15 yaşındaki kullanıcılara ise bağımsızısın diyor.

Türkiye’de yeni kanunla 15-17 yaş arası kullanıcıların hesabı gizli olmak zorunda. Bu durum kullanıcıların yardım kampanyası, çevre hareketi başlatma hallerini engelliyor. Ama tabii bir yanda siber zorbalık almış başını gidiyor ve devlet bunu engellemeye çalışıyor.

Yurtdışında bu uygulamalar başladıktan sonra çevrim içi oyunlarda artış olmuş. Çocukların%70’i zaten bu çevrim içi platformlarında zorbalık ve akran istismarına maruz kalmakta. Aynı zamanda lot box denen kumar benzeri oyunların alışkanlığına da çevrimiçi platformlarda çekiliyor oldukları bir gerçek.

Türkiye’de 7578 sayılı kanunla dijital oyunların derecelendirilmesi zorunlu hale getirildi ama yönetmelik hala yok.

Uzun lafın kısası çocuk kendine, ebeveyn çocuğa sınır koymadığı sürece, sınırlar ceza sistemiyle konulduğu sürece çocuklar sınırı aşmayı/ delmeyi marifet olarak görüyor. Zaten teknoloji kullanımı konusunda ailelerden çok daha becerikliler.

Durumun bir diğer boyutu da çocukların platforma başkasının/ ailesinin kimliği ile girmesi durumu. Bu durumda yetişkine uygun tüm içerikler çocuğa boca ediliyor. En basiti makyaj videoları ve filtresiz yayınlanan kaza videoları…

Çocuğuna üzülmesin diye VPN kuran ailelerin sayısı da hiç azımsanacak sayıda değil.

Ez cümle; Cem Karaca’nın Bindik Bir Alamete şarkısı eşliğinde gökten 3 elma düşüyor. Birincisi, sınır koyma konusunda kendimize. ikincisi, çocuklarınızın doğruyu yanlışı ayırt edebilmesine, medya okur yazarlığı konusunda gelişmesine katkıda bulunmanız için anne babalara. Üçüncüsü ise; sanal alem dışında yaşanabilir bir dünya yaratmamız için hepimize…