GS - Amedspor maçı: "Sarı torba" tartışmasının perde arkası ne?

GS Store'un Galatasaray-Amedspor maçı sonrası yaptığı "sarı torba" tartışmasını başlattı. Barolar tepki gösterdi. Peki "sarı torba" neyi simgeliyor?

Google'da DW'yi tercih edin GS Store'un tartışmaya neden olan videosundaki sarı ambalaj görseli Fotoğraf: Galatasaray/youtube Reklam Galatasaray'ın Amed Sportif Faaliyetler'i (Amedspor) 4-3 mağlup ettiği karşılaşmanın ardından GS Store'un sosyal medya hesabından yapılan maç sonrası tansiyonu yükseltti. Amedspor taraftarları, paylaşımda kullanılan görselin Kürtlerin toplumsal hafızasında ölüm ve şiddeti çağrıştıran "sarı torba" sembolüne gönderme yaptığını savundu, ardından tepkiler büyüdü.

Gerginlik, Galatasaray'ın lisanslı ürün mağazası GS Store'un X hesabında futbolcu Barış Alper Yılmaz için hazırlanan özel formanın tanıtım videosunu paylaşmasıyla başladı. Videoda kullanılan altın renkli ambalaj görseli, bazı kullanıcılar tarafından "sarı torba"ya benzetildi.

Paylaşımda yer alan "invincible" (yenilmez) ifadesi de tepkiye yol açtı. Galatasaray'ın resmî X hesabı da söz konusu paylaşımı bir insan figürüyle alıntıladı.

GS Store ise açıklamasında "Futbolcumuz Barış Alper Yılmaz’a özel olarak hazırlanan formanın tanıtım videosunda kullanılan altın renkli pelur kâğıt görselinin farklı şekillerde yorumlanmasını üzüntüyle takip etmekteyiz. Söz konusu görsel, yalnızca ürünün özel ambalaj tasarımının bir parçası olup bunun dışında herhangi bir anlam veya mesaj taşımamaktadır" iadelerine yer verdi.

Paylaşımın silinmesinin yeterli olmadığını kaydeden Amedspor Başkanı Nahit Eren de Galatasaray yönetimini sorumlular hakkında işlem başlatmaya ve özür dilemeye çağırdı. Eren, "Bu paylaşımın hangi amaçla ve kimlerin sorumluluğunda yapıldığını kamuoyuna açıklamaya, sorumlular hakkında gerekli işlemleri başlatmaya ve özür dilemeye davet ediyoruz. Bu vahim tutumun üzeri'forma tanıtımı' gerekçesiyle örtülemez" dedi.

Amedspor, 24 Ağustos'ta Kocaelispor ile oynadığı maçta da benzer bir olayla karşılaşmıştı. Kocaelisporlu bazı taraftarlar, Amedspor taraftarlarının bulunduğu tribüne doğru sarı torbalar sallamıştı. Olayla ilgili gözaltına alınan beş taraftar hakkında ev hapsi kararı verilmişti.

Benzer bir olay 5 Mart 2023'te oynanan Bursaspor-Amedspor karşılaşmasında da yaşanmıştı. Ev sahibi takımın tribünlerinde "Beyaz Toros" ve kamuoyunda "Yeşil" kod adıyla bilinen Mahmut Yıldırım'ın görsellerinin yer aldığı pankartlar açılmıştı.

"Sarı torba", güvenlik operasyonlarında öldürülen PKK üyelerinin cenazelerinin taşınmasında kullanılan ceset torbalarıyla ilişkilendiriliyor. Kürt toplumsal hafızasında ise kavram, yalnızca bir cenaze torbasını değil, ölüm, kayıplar ve şiddet deneyimlerini de simgeliyor.

Bu nedenle "sarı torba" imgesi, Kürtler arasında 1990'lı yıllarda yaşanan zorla kaybetmeler ve faili meçhul cinayetlerle ilişkilendirilen "Beyaz Toros" sembolüyle birlikte anılıyor.

Diyarbakır Barosu'nun da aralarında bulunduğu 15 baro yönetimi, Galatasaray'ın paylaşımına tepki gösteren ortak bir açıklama yaptı.

Açıklamada, "Sarı torba imgesi, taşıdığı tarihsel ve toplumsal anlam itibarıyla sıradan bir görsel olarak değerlendirilemez" denildi. Söz konusu sembolün spor rekabeti içerisinde kullanılmasının geçmişte yaşanan acıların ve toplumsal travmaların hafife alınması sonucunu doğurabileceği ifade edildi.

Sporun ayrıştırmanın değil bir arada yaşamanın, düşmanlığın değil dostluğun ve nefretin değil karşılıklı saygının alanı olması gerektiği vurgulanan açıklamada, kınandı.

Barolar, paylaşımın hazırlanması ve yayımlanmasında sorumluluğu bulunanlar hakkında hukuki girişimlerde bulunacaklarını ve sürecin takipçisi olacaklarını duyurdu.

DW Türkçe'ye konuşan Kürt Çalışmaları Merkezi (KSC) Direktörü Reha Ruhavioğlu, yaşanan tartışmanın arka planında Kürt karşıtı tutumların bulunduğunu söyledi.

Ruhavioğlu, "Süreç karşıtı olarak görünen ama süreç olmasa da Kürt karşıtı olan gruplar var" diyerek Kürtlükle bağlantılı, görünür, başarılı ve kendisini iyi temsil eden aktörlere yönelik ırkçı saldırılar yaşandığını belirtti.

Amedspor'un başarısının da bu tutumları tetiklediğini ifade eden Ruhavioğlu, "Bugün de Amedspor'un başarısına karşı bu tetikleniyor. Diğer taraf da bu saldırıya karşı tepki gösteriyor" dedi.

"Sarı torba" sembolünün Kürt toplumu açısından taşıdığı anlama da değinen Ruhavioğlu, bunun sıradan bir görsel olarak değerlendirilemeyeceğini söyledi. Ruhavioğlu, geçmişte öldürülen PKK üyelerinin cenazelerinin sarı torbalara konularak sergilenmesine dikkat çekerek bu uygulamanın cenazeye ve insan onuruna saygıyı ortadan kaldırdığını belirtti.

Ruhavioğlu, "Normalde bir insanı öldürürsünüz, kimliği ortadan kalkar ve cenazeye hürmet etmek gerekir. Sarı torba, cesede saygıyı da ortadan kaldırıyor. Sonuçta o kişi birinin akrabası" diye konuştu. Söz konusu sembolün farklı olaylarda yeniden dolaşıma sokulmasının toplumsal tepkileri artırdığını belirten Ruhavioğlu, Galatasaray'ın açıklamasının da dikkate alınması gerektiğini söyledi.

Ruhavioğlu'na göre bir grubun paylaşımı "sarı torba" bağlamında yorumlaması ve Kürtlerin buna tepki göstermesi, olayın politik bir sorumluluk doğurmasına yol açtı. Galatasaray'ın paylaşımında yeterli hassasiyetin gösterilmediğini belirten Ruhavioğlu, Amedspor'un Kürtleri ve Diyarbakır'ı temsil eden, sportif başarısıyla öne çıkan bir kulüp olmasının da tartışmanın arka planında değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Amedspor'un başarısından duyulan rahatsızlığın, Kürt kamuoyunda da buna karşı bir tepki yarattığını söyleyen Ruhavioğlu, bu tür olayların normalleşme sürecine zarar verebileceği uyarısında bulundu. Ruhavioğlu, "Amedspor'un normalleşmesinin birçok şeyi yerine oturtması beklenirken normalleşmesinin önüne geçiliyor" dedi.

Bu tür tartışmaların tekrarlanmaması gerektiğini vurgulayan Ruhavioğlu, sporun Amedspor'un başarısının ve temsilinin olağan karşılandığı bir alan haline gelmesinin önemine işaret etti.

İstanbul Barosu Başkanlığı da 15 baronun ortak açıklamasına ilişkin bir karşı bir açıklama yayımladı. Açıklamada, "sarı torba" imgesinin toplumun bütün kesimlerince üzerinde uzlaşılmış, ortak acıyı temsil eden bir sembol olarak sunulmasına karşı çıkıldı.

Sarı renkli her torbaya bu anlamın yüklenmesinin ve konunun bir güç gösterisine dönüştürülmesinin kabul edilemeyeceği belirtilen açıklamada, Galatasaray'ın gerekli açıklamayı yaptığı da hatırlatıldı.

İstanbul Barosu, ortak açıklamadaki etnik ve bölgesel kimlik vurgularını da eleştirdi. Baroların belirli bir etnik, kültürel veya bölgesel kimliğin temsil makamı olmadığını savunan Baro, "Esas olan bölgesel zeminde değil, ulusal zeminde baroların birlikte hareket etmeleridir" ifadelerini kullandı.

Açıklamada ayrıca şehitlerin, gazilerin, terör mağdurlarının ve ailelerinin acılarının da toplumsal hafızada dikkate alınması gerektiği belirtildi. İstanbul Barosu, Türkiye Cumhuriyeti'nin üniter yapısına ve Anayasa'nın değiştirilemez ilkelerine vurgu yaparak toplumsal hassasiyetlerin istismar edilmemesi çağrısında bulundu.