Eğitimde merkezi sınav kıskacı: Öğretmenin sözü azalıyor

MEB, okullardaki yazılı sınavları ortak soru havuzunda birleştiriyor. Öğretmenlerin sınav hazırlama yetkisinin sınırlandırılmasına tepki gösteren eğitim uzmanı Alaattin Dinçer, “Sürecin eşit olmadığı bir durumda ölçmenin standardize edilmesi eşitsizliği uçuruma dönüştürür” dedi.

Cumhuriyet'ten Figen Atalay'ın haberine göre; ortak sınav uygulamasına karşı çıkan eğitim uzmanları, “Sürecin eşit olmadığı bir durumda ölçmenin standardize edilmesi eşitsizliği uçuruma dönüştürür. Eşitlik iddiası büyük bir illüzyondur’’ dedi.

Milli Eğitim Bakanlığı’nın, “okullardaki yazılı sınavların hazırlanması ve değerlendirilmesine ortak standart getirilmesi’’ amacıyla başlatacağı “Ortak Yazılı Sınav Sistemi” (OYSS) kapsamındaki ilk sınavlar 11 Kasım’da yapılacak. Yabancı okul veli ve öğrencileri başta olmak üzere uygulamaya karşı çıkanlar, “Tüm okullar vasatta mı buluşacak’’ sorusunu soruyor.

eğitim uzmanı Alaattin Dinçer, OYSS’nin paydaşlarla tartışılmadan, öğretmenlerin bilgilendirilmesi gibi gerekli hazırlıklar yapılmadan apar topar uygulamaya konulmuş izlenimi verdiğini belirterek şu değerlendirmede bulundu:

“Mevcut ölçme değerlendirme uygulamalarına ilişkin hangi bilimsel çalışma sonuçlarının, hangi verilerin böylesi bir ortak sınav uygulamasına gerekçe oluşturup zemin hazırladığı anlaşılamamaktadır. Böylesi bir kararın açıklıkla bilimsel çalışmalar ışığında gerekçelendirilmesi gerekir.

ÖĞRETMEN SOYUTLANIYOR

Ölçme ve değerlendirme, eğitim-öğretim sürecinin ve öğretmenlik mesleki formasyonunun ayrılmaz bir parçasıdır. Öğretmenlerin kendi derslerinin ölçme araçlarını hazırlamasını fiilen engellemek mesleki formasyon ve pedagojik özerklik ile çelişmektedir.

Bu sistemde öğretmen sınıfındaki değerlendirme sürecinden soyutlanarak yalnızca merkezi soruları dağıtan bir ‘sınav görevlisine’ indirgemektedir.

Öğretmenlerin kendi sınavlarını hazırlamalarını engellemek öğretmen pratiklerinin önemli bir ayağına sekte vurur. Sınavlar sınıfın sosyoekonomik gerçekliğini, öğrencilerin bilişsel gelişim düzeyini, dersin özgün sürecini ve öğretim programını en iyi bilen öğretmenin pedagojik kararıyla hazırlanmalı ve uygulanmalıdır.”

STANDART VE NİTELİK

Her konuda olduğu gibi eğitimde de nitelik sınırlandırılmasının gereken bir özellik olmadığını vurgulayan Dinçer, “Tam tersine, niteliğin bir üst sınırı olmamalıdır. Herhangi bir uygulamanın niteliğinin arttırılması isteniyorsa bir iyileştirme yapıldıktan sonra “tamam oldu burada duralım; her kurum şimdi bu uygulamayı yapsın” denmez.

Beklenen standardı yakalayıp geçenlere izin verilir, diğer kurumlara örnek gösterilir. Nitelik bu şekilde artar; ilerleme bu şekilde sağlanır. Uygulama birliğinin güçlendirilmesi adına her kurumun özelliklerine, erişi düzeyine, standartları sağlayıp sağlamadığına bakmaksızın aynı talimat doğrultusunda zapturapt altına alınması ile niteliğin yükseltilebileceğine ilişkin bilimsel bir bilgi bulunmamaktadır.” diye konuştu.

Öğretmeni araçsallaştıran, mesleğini etkili bir şekilde yapmasına engeller çıkaran ve okulları standartlara sıkıştıran OYSS sisteminin bilimsel olmadığını söyleyen Dinçer, “Sürecin eşit olmadığı bir durumda ölçmenin standardize edilmesi eşitsizliği yarar, uçuruma dönüştürür. Bakanlığın eşitlik iddiası büyük bir illüzyondur’’ dedi.

CİMER’E DİLEKÇE YAĞDI

Yabancı özel okulların velileri karardan dönülmesi için Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi’ne (CİMER) gönderdikleri dilekçelerde, “Pedagojik farklı öğretim dili, akademik takvim ve program kazanımlarına tabi öğrencilerin, yabancı dilde işledikleri sayısal derslerde henüz öğrenmedikleri veya farklı bir takvimde işleyecekleri konulardan merkezi ortak sınava tabi tutulmaları pedagojik açıdan gerçekçi olmayıp telafisi güç mağduriyetlere, yıl sonu başarı ortalamalarının düşmesine ve yükseköğretim olanaklarının zedelenmesine yol açacaktır” dendi. Verilen dilekçelerden birinde şu ifadeler yer aldı:

“Amacımız öğrencilerin ölçme ve değerlendirme yükümlülüklerinden muaf tutulması değil; fiilen aldıkları eğitime, takip ettikleri öğretim programlarına ve yürürlükteki mevzuata uygun, adil ve pedagojik açıdan sağlıklı bir değerlendirme sisteminin sürdürülmesidir. İlk sınavların hemen öncesinde duyurulan değişiklik nedeniyle doğabilecek akademik mağduriyetlerin önlenmesi amacıyla, fırsat eşitliğini sağlayacak gerekli geçiş süresi, özel uygulama ve koruyucu tedbirlerin belirlenmesini talep ediyoruz.”

ÖĞRETMENE 2 SORU HAKKI

OYSS bu öğretim yılında şu derslerde uygulanacak:

Ortaokul 5, 6 ve 7. sınıflar: Türkçe, matematik, fen bilimleri, sosyal bilgiler, din kültürü ve ahlak bilgisi, İngilizce.

Lise 9, 10 ve 11. sınıflar: Türk dili ve edebiyatı, matematik, fizik, kimya, biyoloji, tarih, coğrafya, din kültürü ve ahlak bilgisi, felsefe, İngilizce.

Sınavda öğrencilere ortalama 6-8 adet açık uçlu soru yöneltilecek. Bu sorulardan ikisini öğretmenler hazırlayabilecek, soru havuzundan çekilecek iki soruyu da değiştirebilecek.