Prof. Dr. Osman Bektaş: Çınarcık-Adalar Fayı'tek parça kilitli' değil, heterojen bir sistem

Bektaş, Adalar güneyindeki deprem sessizliğinin fayın tamamen kilitli olduğunu gösterdiği 2013 iddiasını 2020 verileriyle çürüttü; fayın sürünen ve kilitli kesimlerden oluştuğunu belirtti.

· 1 dk 1 Prof. Dr. Osman Bektaş: Çınarcık-Adalar Fayı'tek parça kilitli' değil, heterojen bir sistem Kozinoğlu davasında 15 yıl sonra karar: Hasan Atilla Uğur dahil 4 şüpheliye gözaltı Prof. Dr. Osman Bektaş, Marmara Denizi'nin en kritik fay segmentlerinden biri olan Çınarcık-Adalar hattı için bilimsel literatürdeki yaygın bir kabullenmeyi sorgulayan değerlendirmelerde bulundu. Bektaş'a göre, Adalar'ın güneyinde gözlenen deprem sessizliği (seismic gap), fayın boyunca tamamen kilitli olduğunu ve büyük bir deprem için gerilim biriktirdiğini varsayan modellerle açıklanamaz hale geldi.

Bohnhoff ve ekibin 2013 yılında yayımladığı çalışma, Adalar güneyindeki yaklaşık 10 kilometre derinliğe kadar uzanan sismik sessizliği, fayın bu bölümünün "kilitli" (locked) olduğu ve bu nedenle büyük bir kırılma potansiyeli taşıdığını işaret ediyordu. Bu yorum uzun süre Marmara deprem senaryolarının temel girdilerinden biri olarak kullanıldı. Ancak Prof. Dr. Bektaş, Tarancıoğlu ve çalışma arkadaşlarının 2020'de yayımladığı araştırmaya atıfta bulunarak, bu tek tip kilitli fay modelinin bölgenin karmaşık jeolojik yapısını yansıtmadığını vurguladı.

Yeni veriler, fay zonunun tek bir homojen blok olmadığını, aksine farklı derinliklerde ve segmentlerde hem sürünme (creep) hem de kilitli davranış sergileyen parçalı (heterojen) bir sistem olduğunu ortaya koyuyor. Bektaş, bu yapının, fay boyunca gerilim birikiminin ve boşalmasının tek bir senaryoya sığmayacağını, risk hesaplamalarının bu çoklu davranışı içermesi gerektiğini kaydetti.

Bektaş, teorik modeli somutlaştırmak için 1963 yılında Adalar çevresinde meydana gelen 6.3 büyüklüğündeki depremi referans gösterdi. Bu depremin mekanizması ve konumu, fayın ilgili segmentinin tamamen kilitli bir blok gibi kırılmak yerine, parçalı yapısıyla uyumlu bir şekilde kırıldığını düşündürüyor. Uzman, bu durumun "Adalar Fayı'ndaki riskin ortadan kalktığı" anlamına gelmediğini, ancak riskin tek bir "büyük bekleyen deprem" senaryosundan ziyade, farklı segmentlerde farklı büyüklükte kırılmalar ihtimaliyle yönetilmesi gerektiğini belirtti.

İşaret edilen coğrafi alan, Marmara Denizi'nde Adalar'ın güneyinden Çınarcık havzasına uzanan deniz içi bölgeyi; İstanbul Anadolu yakasında Kartal, Maltepe, Pendik ve Yalova -Çınarcık kıyılarını kapsıyor.