Şanlıurfa'da harabeye dönen 4 bin metrekarelik han yeniden ayağa kaldırıldı! Temelleri yerinde korundu

Bozova'daki Çarmelik Kervansarayı, 2013-2016 yılları arasında gerçekleştirilen restorasyonla yeniden ayağa kaldırıldı. Toplam 4 bin 225 metrekarelik alana sahip yapıda, kazılarda ortaya çıkan farklı dönemlere ait temellerin bir bölümü yerinde korunarak sergilendi.

Şanlıurfa'nın Bozova ilçesine bağlı Büyükhan Mahallesi'nde bulunan Çarmelik Kervansarayı, geçmişte harabe durumundayken kapsamlı bir restorasyon çalışmasından geçirildi.

Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı Gaziantep Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğünün kayıtlarına göre yapıdaki restorasyon çalışmaları 2013 ile 2016 yılları arasında tamamlandı.

Kervansarayın alanı 4 bin 225 metrekare

Çarmelik Kervansarayı, toplam 4 bin 225 metrekarelik oturum alanına sahip.

Resmî restorasyon bilgilerine göre yapının kapalı alanı 1.910 metrekare, avlu alanı ise 1.065 metrekare olarak ölçüldü.

Bunun dışında 1.250 metrekarelik bölüm, kazılarda ortaya çıkarılan yapı kalıntılarının yerinde korunmasına ayrıldı.

Bu ölçüler, kervansarayın yalnızca kapalı odalardan oluşmadığını, geniş bir avlu ve arkeolojik koruma alanını da içerdiğini gösteriyor.

Restorasyon sırasında kazı yapıldı

Kervansarayın onarımı, yalnızca mevcut duvarların güçlendirilmesiyle sınırlı kalmadı.

Çalışmalar kapsamında kazı, araştırma ve hafriyat işlemleri gerçekleştirildi. Yapının geçmişine ait mimari izler incelendi.

Kazılar sırasında farklı dönemlere ait yapı temelleri ortaya çıkarıldı. Bu buluntuların ardından restorasyon projesinde değişiklik yapıldı.

Eski temellerin üzeri kapatılmadı

Restorasyonun dikkat çekici bölümlerinden biri, ortaya çıkarılan eski yapı temellerinin korunma yöntemi oldu.

Gaziantep Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğünün açıklamasına göre farklı dönemlere ait temeller, bulundukları yerde dondurularak koruma altına alındı.

Bu yöntemle kalıntıların bulunduğu konumda muhafaza edilmesi amaçlandı.

Böylece kervansarayın yeniden kullanılabilir hâle getirilmesiyle arkeolojik kalıntıların korunması aynı proje içerisinde ele alındı.

Yapı tamamlama yöntemiyle ayağa kaldırıldı

Çarmelik Kervansarayı, restorasyon öncesinde harabe durumundaydı.

Kültür Müdürlüğünün kayıtlarında yapının tamamlama yöntemiyle ayağa kaldırıldığı belirtiliyor. Bu uygulama, eksik mimari bölümlerin hazırlanan proje kapsamında yeniden düzenlenmesini içeriyor.

Çalışmaların ardından yapı içerisinde sergi alanları, kafe, mutfak ve tuvalet bölümleri oluşturuldu.

Bu bilgiler restorasyon projesinin tamamlandığı döneme ait olup, mekânların günümüzdeki işletme durumunu tek başına göstermiyor.

Kırsal yaşam ve tarım müzesi olarak planlandı

Tarım ve Orman Bakanlığının 2019 yılında yayımladığı tanıtımda Çarmelik Kervansarayı'nın Kırsal Yaşam ve Tarım Müzesi'ne dönüştürülmesi ele alındı.

Tanıtımda kara saban, döven, orak ve klasik traktör gibi tarım araçlarının sergilenmesi planından söz edildi.

Bu yaklaşım, tarihî kervansarayın mimari mirasıyla bölgenin tarımsal geçmişini aynı mekânda buluşturmayı amaçlıyordu.

Yapının ilk inşa tarihi bilinmiyor

Çarmelik Kervansarayı'nın üzerinde ilk yapım tarihini kesin biçimde gösteren bir kitabe bulunmuyor.

Bu nedenle yapının hangi yılda inşa edildiği kesin olarak belirlenmiş değil.

Buna karşılık 2013-2016 yılları arasında yürütülen restorasyonun kapsamı, ölçüleri ve koruma yöntemi resmî kayıtlarda ayrıntılı olarak yer alıyor.