İsrail'de seçim bitti, kriz başladı! Netanyahu hükümet kurabilecek mi?

İsrail'de 27 Ekim'de gerçekleştirilen parlamento seçimlerinin ardından siyasi tablo büyük bir açmaza sürüklendi. Uzun süredir devam eden savaşın ve bölgesel gerilimlerin gölgesinde sandık başına giden seçmen, hiçbir siyasi bloka tek başına hükümet kurma yetkisi vermedi.

Açıklanan ilk verilere göre, mevcut Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğindeki blok, 120 sandalyeli Knesset'te (İsrail Parlamentosu) 52 sandalyede kalarak hükümet kurmak için gereken 61 sayısının çok uzağına düştü. Gadi Eisenkot öncülüğündeki muhalefet bloku 48 sandalye elde ederken, Arap partileri toplam 20 sandalye ile meclisin kilit aktörü konumuna yükseldi.

Parti bazında bakıldığında Likud 26 sandalye ile birinci parti konumunu koruyor. Onu 21 sandalye ile Eisenkot'un partisi, 12'şer sandalye ile Naftali Bennett'in partisi (Beyachad) ve Ortak Arap Listesi ile 8 sandalyeye sahip Ra'am takip ediyor.%77,7 gibi oldukça yüksek bir katılım oranının kaydedildiği seçimlerde, koalisyon hesapları şimdiden Ankara dahil tüm bölge başkentleri tarafından yakından izleniyor.

ÜÇ FARKLI KOALİSYON SENARYOSU MASADANetanyahu'nun 2022'de elde ettiği 64 sandalyelik çoğunluğu kaybetmesi, İsrail siyasetinde yeni bir sayfa açsa da muhalefetin önünde ortak bir vizyon eksikliği bulunuyor. Siyasi analistlere göre mevcut aritmetikte üç temel senaryo öne çıkıyor.

İlk seçenek, muhalefetin Arap partilerinin dışarıdan veya içeriden desteğiyle bir hükümet kurması. Muhalefetin 48 sandalyesine Ra'am (8) ve Ortak Arap Listesi (12) eklendiğinde 68 sandalyeye ulaşılıyor. Ancak devletin yapısal gerçekleri ve İsrail sağının ideolojik sınırları, bu seçeneğin hayata geçmesini oldukça zorlaştırıyor.

İkinci seçenek ise bloklar arası vekil transferleri. Netanyahu'nun sağ eğilimli Beyachad lideri Bennett veya Avigdor Lieberman ile anlaşıp aşırı sağ bir blok kurma çabası masada duruyor. Eisenkot cephesinin ise Haredi (Ultra-Ortodoks) partileri yanına çekme ihtimali bulunuyor.

Ancak Haredilerin zorunlu askerlikten muaf tutulması talebi, laik muhalefetin kırmızı çizgileriyle çatışıyor. Üçüncü seçenek ise Cumhurbaşkanı Isaac Herzog'un da çağrısını yaptığı geniş tabanlı bir "birlik hükümeti". Fakat başbakanlık koltuğunun nasıl paylaşılacağı bu formülün önündeki en büyük engel.

ARAP SEÇMENİN BELİRLEYİCİ GÜCÜ VE MEŞRUİYET TARTIŞMASI27 Ekim seçimlerinin en çarpıcı sonuçlarından biri, Arap partilerinin 20 sandalye gibi tarihi bir temsile ulaşması oldu. İki milyonluk nüfusa sahip İsrailli Filistinlilerin sandıkta gösterdiği bu mobilizasyon, Ortak Arap Listesi'ni meclisin üçüncü büyük siyasi gücü haline getirdi.

Ancak bu sayısal başarı, İsrail'in siyasi dinamiklerinde doğrudan hükümet ortaklığı anlamına gelmiyor. Likud partisinin, Arap partilerinin yükselişini seçim usulsüzlükleriyle ilişkilendirmeye çalışması ve konuyu Seçim Komisyonu'na taşıması, bu oyların meşruiyetini tartışmaya açma stratejisi olarak değerlendiriliyor.

Netanyahu'nun kampanya boyunca yaptığı "Siyonist çoğunluk" vurgusu, Arap partilerinin koalisyon denklemlerinin dışında tutulmak istendiğini açıkça gösteriyor. SAVAŞIN EKONOMİK FATURASI VE ASKERLİK KRİZİSeçim sonuçlarının şekillenmesinde 7 Ekim 2023 sonrasında Gazze, Lübnan ve Suriye hattında yürütülen askeri operasyonların faturası etkili oldu.

Uzayan savaş süreci, yedek askerlik sistemine dayanan İsrail ekonomisinde ciddi iş gücü kayıplarına yol açtı. Özellikle dindar Haredi kesimin askerlikten muaf tutulması, yükü omuzlayan laik kesimde büyük bir tepki yaratarak seçim kampanyasının ana omurgasını oluşturdu.

İsrail Merkez Bankası'nın da ekonomik sürdürülebilirlik için Haredilerin askere alınmasını önermesi, tartışmayı yalnızca bir güvenlik meselesi olmaktan çıkarıp "toplumsal adalet" krizine dönüştürdü. Gelinen noktada, partilerin kendi kırmızı çizgilerinden ne kadar taviz vereceği İsrail'in yeni hükümetini belirleyecek.

Koalisyon görüşmelerinin sonuçsuz kalması halinde ülkenin kısa süre içinde yeniden erken seçime gitmesi güçlü bir ihtimal olarak masada duruyor.