Dünya genelinde ergenler hâlâ hareketsiz: fiziksel aktivite 15 yıldır artmıyor

Yeni bir küresel araştırmaya göre, 2025 yılında dünyadaki ergenlerin dörtte biri, yaklaşık 240 milyon genç, haftanın hiçbir gününde fiziksel olarak aktif olmadığını bildirdi. Küresel ortalama, haftada 2,7 aktif gündü ve 2010 ile 2025 arasında değişmedi; her gün aktif olanların oranı ise yalnızca yüzde 14, yani yedi kişiden biri.

The Lancet Global Health (kaynak İngilizce) dergisinde yayımlanan çalışma, 140 ülkede 11 ile 17 yaş arasındaki 3,2 milyon ergene ait verileri içeren 389 anketten yararlandı ve küresel ergen nüfusunun yüzde 59’unu kapsadı. Araştırmacılar aktif günü, bir ergenin okulda, gidip gelirken ya da boş zamanında, Dünya Sağlık Örgütü (kaynak İngilizce) (DSÖ) tarafından önerildiği üzere, en az 60 dakika orta ile yüksek şiddette fiziksel etkinlik yaptığını bildirdiği gün olarak tanımladı.

DSÖ’nün amacı, 2010 ile 2030 arasında, haftanın yedi gününde de 60 dakika hareket etmeyi başaramayan ergenlerin yüzdesini yüzde 15 azaltmak. Ancak rapor, hiçbir ülke ya da bölgenin bu hedefe ulaşma yolunda olmadığını ortaya koydu.

Rapor, farklı ülkeler ve cinsiyetler arasında da eşitsizlikler bulunduğunu belirledi. Küresel ölçekte, 2025’te erkekler haftada ortalama üç aktif gün bildirdi, kızlar için bu rakam 2,4’tü. Kızların fiziksel etkinlik düzeyi yaşları ilerledikçe düşüyor, bu da erkeklerle aralarındaki farkı büyütüyor.

Geniş coğrafi farklılıklar Rapor ayrıca, her ülke hedefin gerisinde kalsa da bazı bölgelerin diğerlerinden daha iyi durumda olduğunu gösterdi. Daha varlıklı bölgelerdeki ergenler, yani Orta ve Doğu Avrupa ile Orta Asya, Doğu Asya ve Pasifik ve Yüksek Gelirli Batı ülkelerinde, haftada ortalama dört aktif gün bildirdi; hiçbir etkinlik yapmadığını söyleyenlerin oranı ise yüzde 6,9 ile 7,7 arasında değişti.

Buna karşılık, ağırlıklı olarak düşük ve orta gelirli bölgelerde, örneğin Latin Amerika ve Karayipler, Orta Doğu ve Kuzey Afrika, Okyanusya, Güney ve Güneydoğu Asya ile Sahra Altı Afrika’da, haftada ortalama iki aktif gün kaydedildi; ergenlerin yüzde 22,7’si ile 33,1’i ise tamamen hareketsiz olduğunu belirtti. En aktif ergenler Finlandiya, Kanada ve Sırbistan’daydı; haftada ortalama 4,5 ile 4,8 aktif gün bildirirken, en az aktif olanlar Kamboçya, Ürdün ve Madagaskar’daydı ve haftada 1,7 ile 1,9 gün arasında aktif olduklarını söyledi.

Yazarlar, bu coğrafi ve gelire dayalı farklılıkların başlıca olarak yapısal etkenlerden kaynaklandığını belirtti; daha zengin ülkelerin, fiziksel aktivite politikalarını finanse etme ve kamusal açık alanlar ile güvenli yürüme veya bisiklet ağları gibi destekleyici altyapılar kurma kapasitesi genellikle daha yüksek. Yazarlar, hareketsiz gençlerin yaygınlığının, mevcut müdahalelerin nüfusun önemli bir bölümüne ulaşamadığını gösterdiğini de kaydetti.

Ergenlik, yaşam boyu sürecek sağlığın şekillenmesi açısından kritik bir dönem. Bu yıllarda düzenli hareket, hem bedeni hem zihni destekliyor ve yararları yetişkinlikte de sürüyor. Hükümetlerin daha hızlı harekete geçmesi gerektiğini belirten yazarlar, yerel bağlamlara uyarlanmış, tüm nüfusa ulaşan ve en az aktif ergenleri önceliklendiren politikalar öneriyor; örneğin okulları ve mahalleleri hareket etmek için daha elverişli yerler haline getirerek.

Ayrıca programların, kızların daha düşük düzeyde fiziksel olarak aktif olmasının arkasındaki engelleri de ele alması gerektiğini eklediler; buna kısıtlayıcı toplumsal cinsiyet normları, güvenlik kaygıları ve uygun etkinliklerin yokluğu da dahil.