Kanser hastasına destek olurken bu sözlere dikkat: “Güçlü ol” baskı yaratabiliyor

Kanser tanısı alan yakınlarına destek olmak isteyenler, bazen iyi niyetle kurdukları cümlelerle hastanın üzerindeki baskıyı artırabiliyor. Medicana International İzmir Hastanesi Klinik Psikoloğu Ilgaz Topgül, “Kesinlikle yeneceksin” ve “Güçlü ol” gibi telkinler yerine dinlemenin, duygulara alan açmanın ve hastaya eşlik etmenin önemini anlattı.

Kanser tanısı almak, yalnızca tıbbi tedavi sürecini değil, kişinin duygusal dünyasını ve yakınlarıyla ilişkilerini de etkileyebiliyor. Bu süreçte hastaya destek olmak isteyen aile üyeleri ve arkadaşları, ne söyleyeceklerini bilemeyebiliyor.

İyi niyetle kurulan “Kesinlikle yeneceksin”, “Güçlü ol” ya da “Moralini yüksek tut” gibi cümleler ise bazı hastalarda rahatlatıcı olmak yerine baskı hissi oluşturabiliyor.

Medicana Sağlık Grubu Psikoloji Bölümü’nden Klinik Psikolog Ilgaz Topgül, kanser tanısı alan kişilerle iletişimde önemli olanın onları belirli duyguları yaşamaya zorlamak değil, yaşadıklarına alan açmak olduğunu belirtti. Topgül'e göre hastanın korkusunu, üzüntüsünü veya öfkesini tamamen anlamak mümkün olmayabilir.

Ancak onu dinlemek, yaşadığı zorluğu kabul etmek ve yanında olduğunu hissettirmek önemli bir destek sağlayabilir.

“KESİNLİKLE YENECEKSİN” SÖZÜ HER ZAMAN RAHATLATMIYOR Kanser hastalarına destek olmak amacıyla kullanılan bazı ifadelerin, hastalığın belirsizliğini göz ardı edebildiğine dikkat çeken Klinik Psikolog Ilgaz Topgül, “Kesinlikle yeneceksin” cümlesinin kimsenin garanti edemeyeceği bir sonucu vaat ettiğini söyledi.

Topgül, hastanın yaşadığı deneyimin kişiye özgü olduğunu vurgulayarak, kanserle yaşayan bir insanın psikolojisini hastalığı deneyimlemeden bütünüyle anlamanın zor olduğunu ifade etti. Bu nedenle yakınların, hastanın ne hissettiğini bildiklerini varsaymak yerine onu dinlemeye ve yaşadığı güçlüğü kabul etmeye odaklanmaları gerektiğini belirtti.

Hastanın acısını veya korkusunu tamamen paylaşmak mümkün olmasa da zorlandığı anlarda yanında olmak, konuşmasına fırsat tanımak ve yargılamadan dinlemek destekleyici bir yaklaşım olarak öne çıkıyor.

“GÜÇLÜ OL” DEMEK HASTA ÜZERİNDE BASKI OLUŞTURABİLİYOR Kanser tanısı alan kişilerin yakınlarından duyduğu ifadeler arasında “Güçlü olmalısın” sözünün de bulunduğunu belirten Topgül, bu yaklaşımın hastanın duygularını saklamasına neden olabileceğine işaret etti.

Güçlü olmanın her zaman soğukkanlı görünmek anlamına gelmediğini söyleyen Topgül, ağlamanın, öfkelenmenin veya zorlandığını göstermenin de insanın yaşayabileceği doğal tepkiler olduğunu kaydetti. Hiç kimsenin sürekli güçlü görünmek zorunda olmadığını vurgulayan Topgül, hasta ve yakınlarının birbirlerini üzmemek adına duygularını gizleyebildiğini belirtti.

Topgül, olumsuz olarak nitelendirilen duyguları bastırmak yerine bunların paylaşılmasına alan açılması gerektiğini ifade ederek, hastaların ve yakınlarının yaşadıkları süreci anlamlandırmak için onkoloji ekibinden ve ruh sağlığı çalışanlarından destek isteyebileceğini söyledi.

MORALİNİ YÜKSEK TUTMAK ZORUNDA DEĞİL Hastalar üzerinde baskı oluşturabilen bir başka yaklaşımın da “Moralini yüksek tut ki kanseri yenebilesin” düşüncesi olduğunu belirten Topgül, kişinin zaten zorlandığı bir dönemde sürekli olumlu hissetmeye zorlanmasının doğru olmayabileceğini dile getirdi.

Moralin yüksek olmasının hastalık deneyimini kolaylaştırabileceğini ancak kişinin her zaman iyi hissetmesinin beklenemeyeceğini söyleyen Topgül, kanser sürecinin hayatın geri kalanından bağımsız yaşanmadığını hatırlattı. Hastalar, tedavi sürecinin yanı sıra günlük yaşamın diğer sorunlarıyla da karşılaşabiliyor.

Bu nedenle hasta yakınlarının, kişinin moralini sürekli yüksek tutmaya çalışmak yerine farklı duygular yaşayabileceğini kabul etmesi ve ihtiyaç duyduğunda yanında olması önem taşıyor.

HASTA YAKINLARININ DA DESTEĞE İHTİYACI VAR Kanser sürecinin yalnızca hastayı değil, yakın çevresini de etkilediğine dikkat çeken Klinik Psikolog Ilgaz Topgül, hasta yakınlarının da en az hastalar kadar zorlanabileceğini belirtti.

Duyguların paylaşılmasının hasta ile yakını arasında daha güçlü bir bağ kurulmasına yardımcı olabileceğini ifade eden Topgül, gözyaşlarını ve korkuları saklamanın her zaman gerekli olmadığını söyledi. Bununla birlikte hastaya, sanki her an kötü bir sonuç yaşanacakmış gibi davranmanın da destekleyici olmadığını vurguladı.

Topgül, kanserle geçen hayatın yalnızca acıdan ibaret olmadığını belirterek, yaşanan zorlukların konuşulmasının birlikte geçirilen güzel anları değersizleştirmeyeceğini kaydetti. Hastaların ve yakınlarının bu süreci psikolojik açıdan farklı deneyimleyebileceğini hatırlatan Topgül, konusunda kararsız kalındığında bir uzmandan destek alınabileceğini ifade etti.

BAZEN HİÇBİR ŞEY SÖYLEMEDEN YANINDA OLMAK YETERLİ Kanser tanısı alan bir yakına destek olmanın her zaman doğru kelimeleri bulmak anlamına gelmediğini belirten Topgül, bazen sessizce yan yana durmanın, elini tutmanın veya yalnızca dinlemenin söylenebilecek pek çok sözden daha değerli olabileceğini söyledi.

Hastanın yanında birinin olduğunu hissetmesinin önemli olduğunu vurgulayan Topgül, destek olmak için mutlaka konuşmak gerekmediğini dile getirdi. Hasta yakınlarının “Nasıl yardım edebilirim?” diye sormak yerine kişinin ihtiyaçlarını takip etmesinin de faydalı olabileceğini belirtti.

Topgül'ün değerlendirmesine göre kanser hastasıyla iletişimde temel yaklaşım, onun ne hissetmesi gerektiğini söylemek değil; yaşadığı duyguları kabul etmek, ihtiyaçlarını gözetmek ve bu zorlu süreçte yanında olmaya devam etmek.