Geleceğin Havacılık Haritasında Türkiye İmzası

Kayıplar, kısıtlamalar ve küresel ölçekte durma noktasına gelen bir ekonomi… 2020 yılında patlak veren Kovid-19, dünya sivil havacılık tarihinin en ağır krizini beraberinde getirdi. Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği’nin (IATA) “sektörün gördüğü en karanlık dönem” olarak tanımladığı bu süreçte, dünya genelindeki dev havayolu şirketleri filolarını yere indirdi, binlerce çalışanıyla yollarını ayırdı ve devlet yardımlarına sığınarak kabuğuna çekildi.

Ancak tam da bu kriz ortamında Türkiye, ezber bozan bir strateji izledi. Birçok ülkenin “bekle ve gör” politikasıyla durakladığı anlarda Türkiye; risk alan, krizi fırsata dönüştüren ve operasyonel cesaretini sergileyen hamleleriyle küresel havacılık arenasında zirveye tırmandı.

Pandemi döneminde Türk havacılık sektörünün başta bayrak taşıyıcımız Türk Hava Yolları (THY) ve Pegasus olmak üzere sergilediği en temel fark yaratıcı unsur, operasyonel esneklik ve cesaretti. Dünya devi taşıyıcılar uçuş ağlarını dramatik biçimde küçültürken, Türk taşıyıcıları yolcu trafiğindeki düşüşü stratejik bir hamleyle kargo taşımacılığına kaydırdı.

Yolcu uçaklarının kabinleri hızla kargo kapasitesine dönüştürüldü; medikal ekipman, aşı, gıda ve e-ticaret lojistiğinde Türkiye, dünyanın can damarlarından biri hâline geldi.

Bu esneklik yalnızca gelir akışını korumakla kalmadı; filoların ve uçuş ekiplerinin sürekli aktif kalmasını sağladı. Pandeminin etkileri hafifleyip sınırlar yeniden açılmaya başladığında, uçaklarını çölde park pozisyonundan çıkarmaya ve personelini yeniden organize etmeye çalışan Avrupalı rakip şirketler aylarca süren rötar ve kaoslarla boğuşurken; Türkiye filosuyla, uçuş ekibiyle ve tüm altyapısıyla gökyüzüne dönmeye çoktan hazırdı.

Türkiye’nin kriz yönetimindeki en büyük kozlarından biri de şüphesiz pandeminin hemen öncesinde tam kapasiteyle hizmete giren İstanbul Havalimanı oldu. Henüz emekleme aşamasındayken pandeminin ortasında kalan devasa altyapı, birçok çevre tarafından risk olarak görülse de aksine en büyük avantaja dönüştü.

High-Tech havalandırma sistemleri, geniş sosyal mesafe alanları, temassız yolcu deneyimi ve kesintisiz operasyon kabiliyeti sayesinde İGA İstanbul Havalimanı, salgın döneminde dahi Avrupa’nın en çok uçuş gerçekleştirilen ve en çok yolcu ağırlayan havalimanı unvanını rakiplerine kaptırmadı.

Eurocontrol (Avrupa Seyir Güvenliği Teşkilatı) verileri incelendiğinde; pandeminin zirve yaptığı 2020 ve 2021 yıllarından itibaren İstanbul Havalimanı’nın Londra Heathrow, Paris Charles de Gaulle ve Frankfurt gibi köklü merkezleri geride bırakarak Avrupa zirvesine yerleştiği net bir şekilde görüldü.

Küresel havacılıkta Kovid-19 döneminde yaşanan en büyük yıkımlardan biri kitlesel işten çıkarmalar oldu. ABD ve Avrupa merkezli dev taşıyıcılar nitelikli personelini kaybettiği için, pandemi sonrası talep patlamasında ciddi bir “kalifiye eleman ve yer hizmetleri krizi” yaşadı.

Türkiye ise devlet desteği, kısa çalışma ödeneği ve kurum içi dayanışma modelleriyle pilotundan kabin memuruna, teknisyeninden yer hizmetleri personeline kadar yetişmiş insan kaynağını bünyesinde tutmayı başardı.

Sektör çalışanlarının işten çıkarılmaması, talep geri döndüğünde Türk havacılığının rakiplerinden katbekat hızlı ivme kazanmasını sağladı. Rakipler işe alım ve eğitim süreçleriyle zaman kaybederken, Türk taşıyıcıları uçuş ağını genişletmeye ve pazar payı kapmaya devam etti.

Bugün geriye dönüp bakıldığında, Kovid-19 pandemisi dünya havacılığında kartların yeniden dağıtıldığı bir milat niteliğindedir. Türkiye, bu krizde pasif bir izleyici olmak yerine proaktif, cesur ve vizyoner kararlar alarak oyun kurucu bir role bürünmüştür.

Cesaretle atılan adımlar, kriz zamanında kesilmeyen yatırımlar ve stratejik coğrafi konumun getirdiği avantajların birleşimi; Türkiye’yi bugün sadece bölgesel değil, küresel havacılığın en önemli aktörlerinden ve aktarma merkezlerinden biri konumuna getirmiştir. Kovid-19 döneminde sergilenen bu operasyonel direnç ve cesaret, Türk havacılığının gökyüzündeki liderlik vizyonunu uzun yıllar boyunca teminat altına alan en önemli dönüm noktası olarak tarihteki yerini almıştır.

Bu sonuçlardan sonra zirve yapan Türkiye havacılığın merkezi konumuna geldi. Dünyanın havacılık sektöründeki tüm organizasyonlarının düzenlendiği bir ülke haline gelen ülkede uzay, savunma, havacılık alanındaki en önemli organizasyonlar düzenlenmeye başlandı.

Özellikle havacılık sektörünün kural belirleyicileri İstanbul’u üs yaptı ve en önemli çalışmalarını ve toplantılarını burada yapmaya başladı.

İGA İstanbul Havalimanı CEO’su Selahattin Bilgen’in; “İstanbul Havalimanı dünya genelinde ‘güvenli liman’ olma özelliğini sürdürüyor.” Sözü de ülkemizin havacılık sektöründe geldiği konumu özetleyen ve geleceğe umutla bakmamızı sağlayan önemli bir cümle olarak kayıtlarda yer alıyor.

Asıl soru bundan sonra sektör geleceği için neler yapmamız gerektiği. Çünkü çok yüksek dinamiklere dayanan havacılık sektöründe boşluk vermeye gelmez. Liderliğimizi devam ettirmek için havayolu, havalimanı ve tüm paydaşlar birbirini engellemeden tatlı bir rekabet içerisinde sürdürülebilir şekilde çalışmaya devam etmek gerekiyor.

Ancak bu durumu çok fazla açılmadan veya tempo düşürmeden yapmak ise sağlam temellerle devam edebilmenin anahtarını oluşturuyor.