Taşın Genetiğini Çözen: Ahmet Çelebi’nin (Çirkin Usta) Ardından
- 282,20 BIST 11.841,81 Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari
282,20 BIST 11.841,81 Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak Trabzon Çok Bulutlu 14 °C Trabzon 14 °C Çok Bulutlu Salı Çok Bulutlu 16 °C Çarşamba Az Bulutlu 16 °C Perşembe Hafif Yağmurlu 18 °C Cuma Az Bulutlu 19 °C ANASAYFA ÇAYKARA DERNEKPAZARI MAHALLELER YAYLALAR TARİHİMİZ TANINMIŞ KİŞİLER YAZARLAR DİĞER DÜĞÜNLER VEFATLAR KÜLTÜR EKONOMİ EĞİTİM SPOR SİYASET SAĞLIK GURBET TEKNOLOJİ DUYURULAR RÖPÖRTAJLAR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE ÇAYKARA BELEDİYESİ YURT HABERLERİ Giriş Yap / Üye Ol SON DAKİKA Taşın Genetiğini Çözen: Ahmet Çelebi’nin (Çirkin Usta) Ardından Çaykaraspor Yönetiminden Başkan Genç’e Ziyaret Çaykara Soğanlı Mahallesi’den Yusuf Ziya Sağır Vefat Etti Çaykara Çambaşı Mahallesi’nden Dursun Ali Özcan Vefat Etti Çaykara Eğridere Mahallesi’nden Hayrettin Şen Vefat Etti ÇAYKARA HABERLERİ DERNEKPAZARI HABERLERİ YURT HABERLERİ KATEGORİLER Güncel Siyaset Eğitim Gurbet Kültür Sanat Spor VEFAT HABERLERİ DÜĞÜN HABERLERİ ÇAYKARA MAHALLELERİ ÇAYKARA YAYLALARI TANINMIŞ KİŞİLER VİDEO GALERİ KÖŞE YAZARLARI ARŞİV BİZE ULAŞIN Fahrettin Kurşun Taşın Genetiğini Çözen: Ahmet Çelebi’nin (Çirkin Usta) Ardından Anasayfa Köşe Yazıları Taşın Genetiğini Çözen: Ahmet Çelebi’nin (Çirkin Usta) Ardından 17.11.2026 09:32 0 5 A + A - Paylaş Tweetle Gönder Taşın Genetiğini Çözen: Ahmet Çelebi’nin (Çirkin Usta) Ardından Solaklı Vadisi bir ustasını Rahmeti Rahmân’a yolcu etti verdi. Çaykara-Taşkıran mahallesinden Ahmet Çelebi, kayıtlara göre 84 kendi ifadesiyle 86 yaşında Darul Bekaya irtihal etti.
Geride yalnızca bir aile ve bir mahalle değil; vadinin dört bir yanında ayakta duran sayısız eser, ve en önemlisi, kapanmak üzere olan bir mesleğin sessizliği kaldı. Yıllar önce, 2016’da Çaykara Gazetesi’nde “Yöremizde bitmeye yüz tutmuş mesleklerden biri olan taş ustalığı da son demlerini yaşıyor” diye bir haber hazırlamıştım.
O haberde Ahmet Çelebi’yi, babasından miras kalan bu mesleğin son halkası olarak anlatmıştık. Bu kez de kendisi için kaleme aldığım bir veda yazısının ağırlığıyla yeniden kurmak zorunda kalmak yüreğimizi burkuyor. Eli çekiçte, gözü taşta bir ömür Ahmet Çelebi, çekici ve murcu (keskiyi) bir ömür boyu elinden bırakmayan bir ustaydı.
Hayatı boyunca birçok iş kazası geçirdi. Ama her seferinde iyileşir iyileşmez yine aynı aletleri eline aldı. Çünkü onun için taş işlemek bir geçim kapısından öte, babasından devraldığı bir emanetti. Bu emaneti yarı yolda bırakmayı hiç düşünmedi.
Cami, okul, değirmen, ev, köprü, şomineler, istinatlar… Bir yapının en çok yük taşıyan, en az görünen yeri temeldir. Çelebi gibi ustalar o temeli taşla, sabırla ve gözle ölçerek attı. Demir ve çimentonun yerini aldığı bir çağda, taşı tek tek seçti, yerine oturttu, duvarı nakış nakış işledi.
O duvarlar yıllara, yağmura, heyelana, kara kışa meydan okudu. Bir çocuğun gözünden usta Ben Ahmet Çelebi ustayı yalnızca uzaktan tanıyan bilen biri değilim; kısa bir süre de olsa ona çıraklık yapma şansını buldum. Rahmetli dedem Hacı Nazım Kurşun, mahallemizdeki cami inşaatına başladığında duvarlar için gereken taşların bir kısmını Ahmet Usta kırmıştı.
O zaman 8-9 yaşlarında bir çocuktum. Bir gün yardımcısı gelmedi. Tek başına çalışmaya başladı. Bende ona çay götürdüm. Çayı içti, gülümsedi ve “Gel, seninle biraz çalışalım” dedi. Bende bir işe yarama edasıyla kabul ettim.
Önce taşa yaklaşık 4-6 cm delik açacaktık. Usta murcu tutacak, ben de maladok (6-9 Kg) ya da matrika denilen 3-5 kg lik bir çekiçle ahenkli bir tak-tak-tak sesiyle murcun başına vuracaktım. Maladok ağır gelince daha hafif olan matrika ile murca yukardan aşağıya doğru vurmaya başladım.
Hedefi tutturmak kolay değildi. Bir seferinde çekiç murçtan kayıp doğrudan ustanın elinin üzerine inmek üzere iken tecrübesinin verdiği refleksle elini cekicin altına kalmaktan kurtardı. Ben hem korktum hem de tepkisinin sert olacağını düşündüm.
O yüzünü buruşturmadı bile. Gülerek, “Başkası olsaydı bu murçla ona tepkim farklı olurdu ama sen daha yeni öğreniyorsun”, dedi. Daha dikkatli olmamı tembihledi. Bir çocuğun kalbine bundan sağlam bir güven nasıl yerleşirdi, Yardımcısı gelince bıraktığım yerden devam ettiler.
Ben ise hem onları izliyor hem de söyledikleri basit işleri onları yapıyordum. Delikler açıldıktan sonra sıra nalpara ve çivi yerleştirmeye geldi. Nalpara, taşı ortadan ayırmak için açılan deliklerin içine sağlı sollu yerleştirilen küçük metal parçalardır.
İkisinin tam ortasına bir demir çivi (basal) konur ve ustaca, yine ahenkli bir vuruşla taş bir kaç hamlede ikiye ayrılır. Bunu ilk kez ondan öğrendim. Nalparayı bana gösterirken de şakasını yaptı: “Bu nalpara var ya bu nalpara olmazsa para yok.” demişti.
Doğru söylüyordu; o küçücük metal parçası, bir ustanın ekmeğiydi. Bir yaz tatilinde de, başka bir evin temel duvarlarını örmek için rahmetli Dilaver Kaplan amcayla birlikte çalıştık. Ahmet usta çok konuşmayan ama konuştuğunda özlü konuşan biriydi.
Sözü değil işi öne koyan o neslin insanıydı. O yaz, taş ustalarının bir duvarı yalnızca elleriyle değil, sabırlarıyla ve sessizlikleriyle de ördüğünü öğrendim. Dilaver amcaya değinmeden geçmeye gönlüm razı olmadı. O Ahmet ustanın aksine sohbeti de şakası da bol olan biriydi.
Onunla çalışırken günün nasıl geçtiğini anlamazdım. Ahmet ustaya nazaran Dilaver amca ile daha çok çalıştım. Zira bizim evin duvarlarını onunla beraber yaptık. Farklı inşaatlarda ona çıraklık yaptım. Hatta aile içerisinde espiri konusu bile olmuş.
Taş duvar konusu geçince ‘ben Dilaver amcaya çıraklık yapmış adamın’ dermişim. Allah ikisine de rahmet eylesin... Ahmet ustanın bende bıraktığı iz yalnızca taşla da sınırlı değil. Biz Multad yaylasından Şekersu Yaylası’na taşındıktan sonra satın aldığımız yaylanın onarıma ihtiyacı vardı ve haliyle ahşap malzeme gerekiyordu.
Bu malzemeyi, Ahmet Çelebi’nin yine Şekersu Yaylası’nda kullanmadığı bir yayla evini kalkmaca, yani söküp taşımak üzere ondan alarak karşıladık. O yayla evin ahşabının bir kısmı bugün bizim yaylamızda hâlâ kullanılıyor. Daha da önemlisi, Taşkıran Kurşunlu Mahallesi’ndeki caminin kapılarının serenleri ve uzun yıllardır hizmet veren çerçeveleri de o yayla evinden ayrılan ahşaptan yapıldı.
Bir kısmı hâlâ yerinde duruyor, hâlâ kullanılıyor. Yani hatıralarımda Ahmet Usta, yalnızca taşın değil, ahşabın da bir iz bıraktığı insandır. Vadinin her köşesinde bir imza Solaklı Vadisi’nde yolunuz bir mahalleye düşse, Ahmet Çelebi’nin elinden geçmiş bir şeye mutlaka rastlarsınız.
Bir evin temelinde, bir şöminenin bacasında,bir okulda,bir camide, eğimli arazilerde toprak kaybını önlemek için örülen tarla duvarlarında, yol kenarı istinat duvarlarında… Tarımın yoğun olduğu zamanlarda her mahallede fabrika gibi çalışan değirmen taşlarının seçiminden bakımına, bilenmesine kadar her aşamada onun bilgisi ve emeği vardı. İmzasının bulunduğu yüzlerce eserden biri, bugün Taşkıran Merkez Camii’nin önünde duruyor.
Taşkıran Belediyesi kapanıp büyükşehir belediyesine bağlanmadan önce Ahmet Çelebi’ye yaptırdığı, yaklaşık 2 metrekarelik bir taş masa. Çevresinde yaklaşık 10-15 kişinin oturabildiği bu masa, bölgeye gelen turistlerin ilgisini çektiği gibi Taşkıran ahalisinin de sohbet için vazgeçemediği sanatsal bir yapıt oldu.
Yıllardır çay sohbetlerine bir ustanın emeğinin canlı şahidi olarak hizmet veriyor. Kendisini tanıdıktan yıllar sonra Arpaözü köyünde görev yaparken, bu ustaya duyulan saygıyı bir kez daha gördüm. Dönemin muhtarı Sabahattin Akyüz, köyün hemen alt tarafında yolun üstünde şapka gibi duran ve geçen araçlar için büyük tehlike oluşturan kocaman bir taşı anlatırdı.
Ahmet Usta o taşı, hiçbir makine kullanmadan, yalnızca el emeğiyle ve çok kısa sürede adeta eritmiş, yolun üzerindeki o tehlikeyi ortadan kaldırmıştı. Ardından yine köyün alt kısmındaki değirmenin yapımını da tamamlamıştı.
Muhtar bunları anlatırken sesindeki hayranlık hiç eksilmezdi. Bir gün bana, “Sen Ahmet Çelebi ustayı, lakabıyla Çirkin Usta’yı tanıyor musun?” diye sordu. Tanımaz olur muyum? “Kısa da olsa ona çıraklık yaptım” dedim. Ustanın adı anılırken lakabı da sevgiyle anılırdı; çünkü ona olan takdir ve saygıyı yüzü değil, eserleri kazandırmıştı.
Arpaözü’nde ustanın izi yalnızca değirmenle de sınırlı değildi. Köyün ilkokulunu ve lojmanını da Ahmet Usta yapmıştı. Ben köyde görev yaparken onun taştan yaptığı lojmanda kaldım. Taşımalı eğitim sistemine geçildiği için okul kapanmıştı.
Yeni cami inşaatı tamamlanana kadar da o okulu hem cami hem de kurs olarak kullandık. Yani onun taşını koyduğu duvarlar arasında hem namaz kıldık hem de Yaz Kur’an kursları yaptık. Buna benzer sayısız eseri Solaklı Vadisi’nin birçok köyünde görmek mümkün.
Çaykara boğazı’nda ise çok sayıda cami, ev, değirmen ve okula onun eli değmişti.. Değirmen taşı konusunda da son derece yetenekli bir ustaydı; hangi taşın nasıl seçileceğini, nasıl bilenip işleneceğini en iyi bilenlerden biriydi.
Belki imzasını hiçbir duvara atmadı. Ama bu vadide taşa bakan herkes, farkında olmadan onun imzasını okudu. Son halka, kapanan bir defter Bir ustanın ölümü, yalnızca bir insanın kaybı değildir. Bir ustayla birlikte taşıdığı bilgi de tecrübe de göçer: Hangi taşın hangi duvara yattığını, bir taşın damarına nereden vurulacağını, bir değirmen taşının nasıl bilendiğini bilen kuşak birer birer azalıyor.
Bu bilgi kitapta yazmaz. Usta ile çırak arasında, el ile göz arasında, yıllar içinde aktarılır. Çırak yetişmezse, bilgi de usta ile birlikte toprağa girer. Ahmet Çelebi bunu çok iyi biliyordu. Sanatının kendisiyle birlikte biteceğini bile bile, kendisine gelen istekleri geri çevirmedi.
Bu, bir ustanın kendi mesleğine son hizmetiydi; belki de en büyüğü. 2016’daki haberimizi hazırladığımız günlerde üzerinde çalıştığı eser, yine Taşkıran Mahallesi sakinlerinden Mevlüt Şahin’in yeni yaptığı evindeki şömineydi.
Eski usul kesme-kilit taş sistemiyle yapılan o şömine, ustanın bu sanatı son güne kadar yaşatmaya çalıştığının bir başka kanıtıydı. Ömrünü kimsenin biçemeyeceği taşları şekillendirerek zamanın ve mekânın hizmetine sundu.
Haklı bir soru sormanın zamanı geldi: Bir sonraki fırtınada, bir sonraki heyelanda, bir eski duvar yıkıldığında onu aslına uygun olarak kim onaracak? Eski bir köprünün, bir değirmenin, bir cami temelinin yeniden ayağa kaldırılması gerektiğinde taşı konuşturacak elleri nerede bulacağız?
Bir vefa borcu Bu yazı bir veda olduğu kadar bir çağrıdır da. Taş ustalığı gibi, yöremizin ortak hafızasını taşıyan meslekler hızla silinirken, onları belgelemek, yaşayan son ustalardan öğrenmek ve genç kuşaklara aktarmak hepimizin ortak sorumluluğudur.
Belediyelerimizin, yerel yönetimlerimizin, kültür ve sanat çevrelerimizin, STK larımızın dolayısıyla hepimizin sorumluluğudur. Çaykara Gazetesi olarak 2016’daki haberimizin sonunda yaptığımız çağrıyı bugün bir kez daha yineliyoruz: Başta belgesel yapımcılarına, yerel ve ulusal kanallara, yerel kültür elçilerine sesleniyoruz.
Solaklı Vadisi’nde, özellikle Çaykara Boğazı’nda taşı ve taş eserlerinin yanında marangozluk vb. gibi konu alabilecekleri muhteşem bir birikim var. Ustalar göçüp giderken o birikim de her geçen yıl biraz daha sessizleşiyor.
Bu noktada bir teşekkür de Çaykara Gazetesi yöneticilerinden Sami Ayan’ın ağabeye. 2024 tarihinde yaptığı video çekim sayesinde Ahmet Usta’nın görüntüsü bugün dijital hafızamızda duruyor. Yaklaşık 40 dakikalık bu çekim, bir insan hikâyesi niteliğinde.
Ustayı artık aktif çalışamaz durumdayken görüyoruz: Eşine bakıyor, hayvanlarıyla ilgileniyor, yaşadığı bazı sağlık sorunlarını anlatıyor, mesleğiyle ilgili ilginç bilgileri paylaşıyor. Bu görüntüler, ustanın ardından geriye kalan en kıymetli belgelerden biri.
Bu değerli kayıt için Sami Ayan hocama teşekkür ediyorum. Bu mesleğin son ustalarından biri daha aramızdan ayrıldı. Elde kalanların bilgi ve tecrübelerini kaybetmemek için hâlâ vaktimiz var; ama o vakit, taşın değil ustaların ömrü kadar.
Ahmet Ustanın oğlu Mustafa Çelebi ise okul sınıf arkadaşımdır. Bu vesileyle başta kendisi olmak üzere tüm Çelebi ailesine başsağlığı diliyor, Hacı Ahmet Çelebi ustaya Allah’tan rahmet, ailesine, yakınlarına başsağlığı diliyorum.
Elleri taş kokan, yüreği dağ gibi bu ustayı; her taş duvarın önünden geçerken, her eski değirmenin sesini duyduğumuzda gittiğimiz bir camide saygıyla ve rahmetle anacağız. Mekânı Cennet Olsun … ETİKETLER: manşet Yazarın Diğer Yazıları Geride Hoş Bir Seda Bırakan Halkın Kaymakamı 13.10.2026 15:31 Hayatımızın Her Anında Var Olan Din Gönüllülerimiz 07.10.2026 16:58 Medeniyetin Kalbi, Ruhun Rehberi: Camiler ve Din Görevlileri 01.10.2026 19:30 Gölgelerinde Huzur Bulduğumuz Çınarlarımız Yok Artık 22.09.2026 09:41 KIRKLAR TEPESİ SADECE KARA KAYA DAN MI İBARET?
22.08.2026 17:33 SİSLİ BİR HAVADA KAYBETTİĞİMİZ YOL (CULUĞUMUZ) 30.06.2026 16:29 Yorumlar × YASAL UYARI! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen kişiye aittir. [Yoruma cevap yazmaktan vazgeç]
Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.
Kategori: Kaza · Bölge: Trabzon/çaykara
Yayın: 17 Kasım 2026 06:40 · Kaynak: caykaragazetesi.com