Rusya'nın dondurulmuş milyarları Ukrayna için çözülecek mi? Şeffaflık ve uzmanlık şart

Dondurulmuş Rus varlıklarının Ukrayna'nın finansmanında kullanılması tartışması sürüyor. Yaklaşık 300 milyar dolarlık varlık masada; hukuki, siyasi ve teknik engeller aşılmayı bekliyor.

· 2 dk 3 Rusya'nın dondurulmuş milyarları Ukrayna için çözülecek mi? Şeffaflık ve uzmanlık şart Kiev dışındaki çatışma Rus dezenformasyon kampanyasını tetikledi Clemenceau'nun "savaş askerlere bırakılamayacak kadar ciddi bir iştir" sözü, bugün finansman tartışmalarında da hatırlanıyor.

Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin ardından dondurulan varlıkların Kiev'in finansmanında kullanılması, politikacıların tek başına çözemeyeceği kadar teknik ve hukuki bir mesele haline geldi.

Rusya Merkez Bankası'na ait rezervlerin büyük bölümü, işgalin başlangıcında Batılı ülkeler tarafından donduruldu. Genel kabul gören tahminlere göre toplam tutar yaklaşık 300 milyar dolar civarında. Bu varlıkların önemli bir kısmı Belçika merkezli Euroclear gibi uluslararası takas ve saklama kurumlarında tutuluyor; bir kısmı da ABD, İngiltere, Kanada ve Japonya gibi ülkelerin yetki alanlarında bulunuyor.

Dondurulmuş varlıkların tek bir merkezde toplanmaması, kullanım kararını karmaşıklaştırıyor. Her ülkenin kendi hukuk sistemi, egemen dokunulmazlık ilkeleri ve mali düzenlemeleri devreye giriyor. Bu nedenle Batılı hükümetler, varlıkların doğrudan müsadere edilmesi yerine, faiz ve getiri gibi "rüzgar geliri" (windfall profits) üzerinden adım atmayı tercih etti.

Avrupa Birliği, bu tür getirilerin Ukrayna'ya aktarılmasını öngören mekanizmaları onayladı; G7 ülkeleri de benzer bir çerçeve üzerinde uzlaştı.

Uzmanların en çok üzerinde durduğu konu, egemen varlıklara dokunulmasının uluslararası hukukta yaratacağı emsal etkisi. Rusya'nın varlıklarına el konulması, gelecekte diğer ülkelerin rezervlerine duyacağı güveni zedeleyebilir ve finansal sistemin istikrarını etkileyebilir.

Bu gerekçeyle bazı Avrupa ülkeleri, doğrudan müsadereye temkinli yaklaşıyor. ABD ve İngiltere gibi ülkeler ise daha ileri adımları destekliyor. Bu farklılık, ortak bir mekanizma kurulmasını zorlaştırıyor.

Varlıkların yönetimi ve kullanımı konusunda bağımsız denetim, şeffaf muhasebe ve teknik uzmanlık kritik önem taşıyor. Fonların nereye, nasıl ve hangi koşullarla aktarılacağı; Ukrayna'nın yeniden inşası, savunması ve makroekonomik istikrarı için önceliklendirme; ayrıca mali suistimal risklerinin önlenmesi, uzman raporlarında sıkça vurgulanan başlıklar.

Toplum nezdinde güvenin korunması için karar süreçlerinin açık ve denetlenebilir olması gerekiyor.

Ukrayna'nın yeniden inşa maliyeti yüz milyarlarca dolarla ifade ediliyor. Dondurulmuş varlıklar, bu ihtiyacın önemli bir kısmını karşılayabilecek potansiyele sahip olsa da tek başına yeterli değil. Batılı ülkelerin mali desteği, özel sektör yatırımları ve Ukrayna'nın kendi kaynakları da devreye girmek zorunda.

Bu nedenle varlıkların kullanımı, daha geniş bir finansman stratejisinin parçası olarak ele alınmalı.

Sonuç olarak, Rusya'nın dondurulmuş varlıklarının Ukrayna için "çözülmesi" siyasi bir karar olmaktan öte, hukuki, teknik ve etik boyutları olan çok katmanlı bir süreç. Şeffaflık ve uzmanlık, bu sürecin meşruiyetini ve etkinliğini belirleyecek temel unsurlar olarak öne çıkıyor.