HABAŞ patlaması sonrası CHP’li Gümrükçü’den telefon yasağı ve delil karartma iddiası

İzmir'in Aliağa ilçesindeki HABAŞ tesisinde meydana gelen ve çok sayıda işçinin yaşamını yitirdiği patlamanın ardından CHP'li Utku Gümrükçü, fabrikanın geçmiş denetimlerinde belirlenen risklerin giderilmediğini öne sürdü. Gümrükçü, kazanın yaşandığı alanın 2025 yılında hazırlanan denetim raporunda kırmızıyla işaretlendiğini iddia etti; ayrıca 2024 yılında 109, 2025 yılında ise 146 kayıp günlü iş kazası yaşandığını belirterek bu artışın iş güvenliği açısından uyarı niteliğinde olduğunu söyledi.

Rapor iddiası ve çalışan uyarıları

Gümrükçü, kazanın öncesinde hazırlanan denetim raporlarının gereğinin yerine getirilmediğini ve çalışanların uyarılarının dikkate alınmadığını savundu. 2025 yılında fabrikada denetim yapan bir kişinin kendilerine ulaştığını belirten Gümrükçü, kimliğini açıklamadığı bu kişinin, "Biz raporu verdik, tam bir yıl önce bu olayın, bu iş kazasının olduğu yer bizim raporumuzda kırmızı olarak işaretlenmişti" dediğini aktardı.

Gümrükçü, aynı bölgenin önceki yıllarda da denetlendiğini öne sürerek gerekli tedbirlerin alınmadığını vurguladı.

Geçmiş kazalar ve yıllara göre örnekler

CHP tarafından hazırlanan rapordan aktarılan verilere göre fabrikada 2024 yılında 109 kayıp günlü iş kazası meydana geldiği, 2025 yılında ise bu sayının 146'ya yükseldiği ifade edildi. Gümrükçü, kayıp günlü iş kazasının, çalışanın geçirdiği kaza nedeniyle işe devam edemediği olayları ifade ettiğini belirtti ve bu artışın iş güvenliği açısından önemli bir gösterge olduğunu savundu.

Gümrükçü, HABAŞ'ta geçmiş yıllarda yaşandığını belirttiği olayları tarihleriyle birlikte sıraladı: 8 Mayıs 2019'da bir potanın devrilmesiyle sıvı çeliğin saçılması sonucu 11 kişinin yaralandığını, 14 Ağustos 2020'de çelik blokların taşınması sırasında bir işçinin yaşamını yitirdiğini, 8 Ekim 2020'de sac değişimi sırasında yüksekten düşen bir işçinin hayatını kaybettiğini, 6 Kasım 2020'de denize düşen bir işçinin yaşamını yitirdiğini, Ağustos 2022'de vinçten düşen bir işçinin hayatını kaybettiğini, 11 Ocak 2024'te üzerine metal bobin düşen bir işçinin yaşamını yitirdiğini, 7 Mayıs 2025'te çelikhanede meydana gelen patlamada yedi kişinin yaralandığını, 21 Ekim 2026'da yüksekten düşen bir işçinin hayatını kaybettiğini ve 5 Kasım 2026'da iş makinesi lastiğine hava basılırken meydana gelen patlamada bir kişinin öldüğünü, bir kişinin yaralandığını belirtti.

Telefon yasağı ve delil karartma iddiası

Gümrükçü, patlamanın ardından fabrikada çalışanların telefonla içeri girmesinin yasaklandığını ileri sürdü. Bu uygulamanın görüntü alınmasını engellemeyi amaçladığını savunan Gümrükçü, fabrika yönetimini delilleri karartmaya çalışmakla suçladı.

Olay yerinin korunması ve gerekli incelemelerin tamamlanması gerektiğini belirten Gümrükçü, yaşananları ağır ifadelerle eleştirdi. Gümrükçü'nün delil karartmaya ilişkin sözleri, açıklamasında ileri sürdüğü bir suçlama niteliği taşıyor.

Denetim sistemi eleştirisi ve talepler

İş sağlığı ve güvenliği sisteminin yapısına da itiraz eden Gümrükçü, özel denetim firmalarının ücretlerini denetledikleri işletmelerden almasını eleştirdi. Bu ilişkinin denetimin bağımsızlığını ve etkinliğini olumsuz etkileyebileceğini savunan Gümrükçü, raporlarda tespit edilen eksikliklerin giderilmemesinin ciddi sonuçlar doğurduğunu söyledi.

Denetimin doğrudan devlet eliyle yapılması gerektiğini belirten Gümrükçü, raporların hazırlanmasının tek başına yeterli olmadığını, tespit edilen riskler için yaptırım uygulanması gerektiğini vurguladı.

Sosyal etkiler, cenaze ve siyasi adımlar

Gümrükçü, patlamanın ardından fabrikanın çalışma düzenine ve hayatını kaybeden işçilerin ailelerine yönelik tutumunu da eleştirdi. İşçilerin hayatını kaybeden arkadaşlarının cenazelerine katılamadığını öne süren Gümrükçü, fabrikanın taziye amaçlı çiçek göndermesinin yeterli olmadığını söyledi.

Bağış kampanyalarıyla yaşanan kayıpların telafi edilemeyeceğini vurgulayan Gümrükçü, insan hayatının korunmasını esas alan bir çalışma düzeni kurulması çağrısında bulundu.

CHP'nin HABAŞ'ta yaşananların araştırılması amacıyla Meclis'e önerge verdiğini ve önergenin reddedildiğini belirten Gümrükçü, CHP Genel Merkezi tarafından bir heyet görevlendirildiğini, heyetin fabrikaya ilişkin gelişmeleri takip ettiğini ve işçi aileleriyle görüşmeler yaptığını aktardı. Ayrıca inceleme yapmak isteyen bir heyetin fabrikaya girişine izin verilmediğini ileri sürdü.

Partisinin olayla ilgili bir rapor hazırladığını açıklayan Gümrükçü, raporun basın mensuplarıyla paylaşılacağını söyledi.

Sorunların kapsamı ve çağrı

Konuşmasında Türkiye genelindeki işçi ölümlerine ve çocuk işçiliğine de değinen Gümrükçü, ekim ayında en az 193 işçinin hayatını kaybettiğini, bunların dokuzunun çocuk olduğunu ifade etti. Ailelerin geçim sıkıntısı nedeniyle çocuklarını çalışmaya göndermek zorunda kalmasını eleştiren Gümrükçü, "Biz geçinebilmek için çocuklarını çalışmaya göndermek zorunda bırakılan annelerin olduğu bir Türkiye istemiyoruz. Çocukların emeğiyle değil, çocukların geleceğiyle büyüyen bir Türkiye istiyoruz" dedi.

Gümrükçü, iş güvenliği sorunlarının yalnızca HABAŞ veya Aliağa ile sınırlı olmadığını belirterek Bergama, Tire, Çiğli ve Kemalpaşa gibi sanayi bölgelerinde çalışan işçilerin de yaşam hakkının korunması gerektiğini söyledi. "Eskiden ekmek aslanın ağzında denirdi.

Şimdi ekmek maalesef Azrail'in pençesinde" ifadelerini kullanan Gümrükçü, yaşananların ardından yalnızca başsağlığı mesajları yayımlanmasının yeterli olmadığını belirterek iş güvenliği denetimlerinin etkinleştirilmesini ve somut politikaların kamuoyuna açıklanmasını istedi. İzmir halkını, sendikaları, siyasi partileri ve sivil toplum kuruluşlarını işçi ölümlerine karşı duyarlı olmaya çağıran Gümrükçü, CHP olarak çalışanların yaşam hakkını ve çalışma koşullarını savunmayı sürdüreceklerini ifade etti.