Zilan Vadisi'nde Ekolojik Tahribata Karşı Ortak Mücadele Çağrısı

Van'ın Erciş ilçesinde yer alan Zilan Vadisi, son dönemde artan enerji ve madencilik projelerinin yarattığı ekolojik tahribat tartışmalarıyla gündeme geldi. 29 Ekim 2026 tarihinde, Van Barosu, DEM Parti ve Mezopotamya Ekoloji Hareketi (MEH) temsilcilerinden oluşan bir heyet, bölgedeki saha incelemelerinin ardından Zilan Kanyonu'nda ortak bir basın açıklaması düzenledi.

Heyet, incelemeleri sırasında jeotermal sondaj sahalarını, Zilan HES çevresini ve daha önce mermer ocağı olarak kullanılan alanları yerinde gözlemledi. MEH Sözcüsü Rojhat Özgökçe tarafından okunan ortak bildiride, bölgedeki Güneş Enerji Santralleri (GES), Hidroelektrik Santralleri (HES), jeotermal tesisler ve kum-çakıl ocaklarının Zilan Deresi ile Van Gölü Havzası'ndaki doğal dengeyi bozduğu ifade edildi.

Açıklamada, bu projelerin tarım arazilerini, meraları ve endemik türlerin yaşam alanlarını yok ettiği belirtilerek, doğanın ticari bir meta haline getirilmesine karşı çıkıldı. Özellikle Çelebibağ Sazlıkları gibi ulusal öneme sahip sulak alanların, enerji üretimi adı altında yürütülen arazi kullanım değişiklikleri nedeniyle ciddi tehdit altında olduğu vurgulandı.

Basın açıklamasında, çevresel etki değerlendirme süreçlerinin genellikle yüzeysel ve halkın katılımından uzak yürütüldüğü eleştirisi öne çıktı. Daha önce benzer projeler için mahkemelerin iptal ettiği ÇED kararlarının, bu süreçlerin eksikliklerini kanıtlar nitelikte olduğu belirtildi.

Katılımcılar, Anayasa'nın 56. maddesinde güvence altına alınan sağlıklı bir çevrede yaşama hakkı çerçevesinde, tüm projelerin durdurulmasını ve Zilan Vadisi'nin bütüncül bir ekolojik koruma alanı ilan edilmesini talep etti. Saha incelemesine katılan DEM Parti Van Milletvekili Gülderen Varlı, Zilan Vadisi'nde yürütülen faaliyetleri bir savaş politikası olarak nitelendirdi.

Varlı, iş makinelerinin sadece doğayı değil, bölgenin tarihsel ve toplumsal hafızasını da hedef aldığını belirtti. 1987 yılında kurulan barajın su döngüsünü kesmesiyle başlayan tahribat sürecine dikkat çeken Varlı, su samuru, Anadolu semenderi ve Erciş bıyıklısı gibi endemik canlıların yaşam alanlarının yok edildiğini ifade etti.

Heyet, bölgedeki madencilik faaliyetlerine karşı Zîlan Yaralı Topraktır ve Zîlan özgür aksın sloganlarıyla tepkilerini dile getirdi. Geçmişte Hasanabdal bölgesindeki oniks mermer projesi için verilen ÇED Gerekli Değildir kararının, bilimsel eksiklikler nedeniyle Van 4.

İdare Mahkemesi tarafından iptal edilmiş olması, bölgedeki hukuki mücadelenin geçmişine dair önemli bir örnek olarak hatırlatıldı. Sonuç olarak heyet, Zilan Vadisi ve Van Gölü Havzası'ndaki ekolojik kuşatmanın sona erdirilmesi için hukuki ve toplumsal mücadelenin kararlılıkla devam edeceğini duyurdu.

Bölge halkının iradesinin ve bilimsel verilerin göz ardı edilmesine izin vermeyeceklerini belirten temsilciler, mevcut izinlerin iptali ve tahribatın giderilmesi için yargı süreçlerini etkin bir şekilde işletmeye devam edeceklerini yineledi.