Dokunmatik Çağın Dokunamayan İnsanları-I

Mekanikleşen hayat

Mesai saatlerinden, otobüs seferlerinden, sıkışık trafik ağlarından, kartlı geçiş sistemlerinden, ekran başında kaybolan yüzlerden, banka uygulamalarına girerken parmak izini tanıtan fakat kendi kalbinin izini tanımakta zorlanan kimliklerden, takvim bildirimlerinin yönettiği günlerden, otomatik kapıların açtığı fakat insanın insana açılmasını giderek imkânsızlaştıran steril mekânlardan ibaret bir hayatın içinde yaşıyoruz.

Sanki bize bir ömür verilmemiş de bir yazılım yüklenmiş gibi, sabah çalıştırılan, gün içinde güncellenen, akşam yorgun düşüp yeniden şarja takılan, arada birkaç bildirimle hareket ettiğini zanneden, fakat içindeki büyük sessizliğin ne istediğini duymaya cesaret edemeyen yarı insan yarı makine gölgeler hâlinde dolaşıyoruz.

Hayat, artık çoğu zaman yaşanan bir şey olmaktan çok işletilen bir sistem gibi görünüyor; gün, insanın kalbine açılan bir imkân değil, tamamlanması gereken görevlerin, cevaplanması gereken mesajların, yetişilmesi gereken saatlerin, kaçırılmaması gereken fırsatların ve görünmez bir disiplinle tekrar eden dijital komutların arasında tüketilen uzun bir mesaiye dönüşüyor.

Ekranların karşısında oturan, yüzü ışığın soğuk mavisine boyanan, gözleri açık olduğu hâlde çoğu zaman içi kapalı kalan, konuştuğunu zannettiği hâlde çoğunlukla hazır kalıpları dolaşıma sokan, sevindiğinde bile kendisine önceden öğretilmiş işaretlerle tepki veren kimliksiz gölgeleriz artık. Uzaktan kumandaların, mouse’ların, klavye tuşlarının, dokunmatik ekranların ve sesli komutların çalışmasını sağlayan bir ara varlık gibi, insan olmakla mekanikleşmek arasında sıkışmış haldeyiz.

Tepkilerimizi kalıplara döküyorlar, sevgilerimizi sloganlara, duygularımızı sticker’lara, kahve fincanlarının üzerine basılmış ucuz vecizelere, kâğıt peçetelerde dolaşan geçici hüzünlere, profil fotoğrafı altına iliştirilen imalara, birkaç saniyelik görüntülere, kaydırılıp geçilecek kısa cümlelere dönüştürüyorlar. Bir sürü dokunmatik şeyi olan ama birbirinin hayatına dokunamayan şaşkınlara benziyoruz; parmağımızla dünyanın en uzak köşesine temas edebiliyor, fakat yanımızdaki insanın kalbine giden kısa yolu bulamıyoruz.

Bağıra bağıra söyleyecek çok şeyimiz var, fakat doğru dürüst konuşacak neredeyse hiçbir şeyimiz kalmadı. Konuşma, bir insanın içinden diğer insanın içine açılan eski ve sabırlı bir yol olmaktan çıktı; çoğu zaman kendini gösterme, haklılığını ispat etme, tarafını belli etme, dikkat çekme, boşluğu doldurma, yalnızlığını örtme veya başkasını susturma aracına dönüştü.

Oysa konuşmak, yalnız ses çıkarmak değildir; konuşmak, insanın kendisini emanet ettiği, başkasının varlığını ciddiye aldığı, kelimenin içinden bir yakınlık ve bir sorumluluk kurduğu ağır bir iştir. Bugünün insanı, kelimeleri çoğalttı ama sözün ağırlığını azalttı; mesajları hızlandırdı ama manayı yavaşlattı; iletişim ağlarını genişletti ama birbirine varan yolları daralttı.

Herkes konuşuyor, herkes yazıyor, herkes paylaşıyor, herkes bir yerlere kendi varlığının küçük bir işaretini bırakmaya çalışıyor, fakat bütün bu kalabalık dolaşımın içinde insanın insana gerçekten ulaştığı anlar giderek seyrekleşiyor. (Devam EDECEK)