6 Şubat depremlerinin enkazı Antalya'da yeniden hayat buldu

Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31'de, 6 Şubat 2023 depremlerinden kalan enkaz malzemeleri yeni bir yapıya dönüştürüldü. Hatay'daki geri dönüşüm tesisinde işlenen yıkıntı atıklarıyla oluşturulan Anka Kuşu yapısı, üç boyutlu beton yazıcı teknolojisi kullanılarak inşa edildi.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın paylaştığı bilgilere göre 54 tonluk yapının 33 tonu deprem enkazından elde edilen malzemelerden oluşuyor. DEPREM ENKAZININ YÜZDE 60'I YENİ YAPIDA KULLANILDICOP31 kapsamında hazırlanan Anka Kuşu yapısı, afet sonrasında ortaya çıkan inşaat atıklarının yeniden değerlendirilebileceğini gösteren bir uygulama olarak öne çıkıyor.

Bakanlığın 5 Kasım 2026 tarihinde kamuoyuna duyurduğu bilgilere göre 140 metrekarelik yapının yaklaşık yüzde 60'ında deprem enkazından elde edilen malzemeler kullanıldı. Yapının üretiminde kalıp kullanılmadan üç boyutlu beton baskı teknolojisinden yararlanıldı.

Hatay'da işlenen enkazın bir bölümü ince agrega ve kuma dönüştürüldü. Elde edilen malzemeler çimentoyla karıştırılarak yeni beton üretiminde değerlendirildi. Beton baskı işlemi 7 günde tamamlandı. Anka Kuşu yapısında kıvrımlı duvarlar, 7 burgulu kolon ve oturma alanları üç boyutlu yazıcıyla oluşturuldu.

Çatı bölümündeki petek desenli panellerde ise geri dönüştürülmüş plastik malzemeler kullanıldı. HATAY'DAKİ TESİS SAATTE 500 TON ENKAZ İŞLEYEBİLİYORProjenin temelini, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın deprem bölgesinde yürüttüğü geri dönüşüm çalışmaları oluşturuyor.

UNDP'nin 4 Şubat 2025 tarihli resmî açıklamasına göre Hatay'da kurulan model geri dönüşüm tesisi saatte 500 ton enkaz işleme kapasitesine sahip. Japonya Hükümeti'nin finansmanıyla hayata geçirilen proje için 700 milyon Japon Yeni, dönemin döviz karşılığıyla yaklaşık 4,83 milyon ABD doları kaynak sağlandı.

Proje kapsamında Hatay ve Kahramanmaraş'ta iki geri dönüşüm tesisi kuruldu. Ayrıca Hatay'a iki, Kahramanmaraş'a bir olmak üzere toplam üç mobil enkaz kırıcı temin edildi. UNDP'nin açıklamasına göre tesislerde enkaz önce tehlikeli atıklardan arındırılıyor.

Ardından metal, plastik, cam, ahşap ve diğer geri kazanılabilir malzemeler ayrıştırılıyor. İşlenen beton atıkları yol dolgusu, kaldırım taşı ve yeni yapı malzemelerinin üretiminde değerlendirilebiliyor.6 ŞUBAT DEPREMLERİ 200 MİLYON TON ENKAZ BIRAKTIUNDP'nin 15 Ağustos 2024 tarihinde yayımladığı rapora göre Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat 2023 depremlerinin ardından Türkiye'de 100 milyon metreküpü aşan, ağırlık bakımından yaklaşık 200 milyon tona karşılık gelen enkaz oluştu.

Aynı raporda depremler nedeniyle 313 binden fazla binanın yıkıldığı belirtildi. Bu büyüklükteki yıkıntı atığının yönetimi, deprem bölgesindeki yeniden yapılanma çalışmalarının çevresel açıdan önemli başlıklarından biri haline geldi.

UNDP, geri dönüşüm tesislerinin yaygınlaştırılmasıyla enkaz depolama alanlarına duyulan ihtiyacın azaltılabileceğini ve doğal kaynaklardan yeni inşaat malzemesi elde edilmesinin çevresel etkilerinin sınırlandırılabileceğini değerlendiriyor. BAKAN KURUM: DİRENÇLİ ŞEHİRLER VİZYONUNU TANITIYORUZCOP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Anka Kuşu projesinin Türkiye'nin afet sonrası yeniden yapılanma yaklaşımını uluslararası kamuoyuna tanıtmayı amaçladığını belirtti.

Kurum, 5 Kasım 2026 tarihli açıklamasında Türkiye'nin dirençli şehirler vizyonunun COP31'de dünyaya anlatılacağını ifade etti. Bakanlık, projeyi deprem sonrası yeniden inşa çalışmalarının çevre dostu uygulamalarından biri olarak değerlendiriyor.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yapı İşleri Genel Müdürü Murat Oral da enkaz malzemelerinin yeniden kullanılmasının çevresel kirliliğin azaltılması ve sürdürülebilir yapılaşmanın desteklenmesi açısından önem taşıdığını belirtti. ANTALYA'DAKİ PROJE İÇİN ÖNEMLİ BİR AYRINTIAntalya'daki Anka Kuşu yapısının en önemli yönlerinden biri, geri dönüştürülmüş malzemelerin yalnızca dolgu amacıyla değil, yeni beton üretiminde de kullanılması oldu.

Proje kapsamında geri kazanılmış malzemelerle hazırlanan betonun C35 basınç dayanımına ulaştığı bildirildi. Bu uygulama, uygun şekilde ayrıştırılan ve teknik işlemlerden geçirilen yıkıntı atıklarının yeni yapı malzemelerine dönüştürülebileceğini ortaya koyuyor.

Bununla birlikte geri dönüştürülmüş betonun farklı yapılarda kullanılabilmesi için ilgili mühendislik standartlarının ve dayanım koşullarının karşılanması gerekiyor. ALANYA VE ANTALYA İÇİN NEDEN ÖNEMLİ?Antalya'da tanıtılan proje, deprem bölgesi dışında kalan kentlerde de inşaat ve yıkıntı atıklarının değerlendirilmesine ilişkin yeni bir uygulama örneği sunuyor.

Alanya gibi yapılaşmanın ve kentsel dönüşüm ihtiyacının gündemde olduğu ilçelerde, yıkıntı atıklarının ayrıştırılması ve yeniden kullanılması çevresel sürdürülebilirlik açısından önem taşıyor. Özellikle beton ve diğer yapı malzemelerinin geri kazanılması, uygun teknik koşulların sağlanması halinde doğal hammadde kullanımının azaltılmasına katkıda bulunabiliyor.

Bu yaklaşımın yerel ölçekte uygulanabilmesi ise lisanslı tesislere, atıkların güvenli ayrıştırılmasına ve malzeme kalitesinin denetlenmesine bağlı. COP31'DE DİRENÇLİ ŞEHİRLER GÜNDEMİAntalya'da 9-20 Kasım 2026 tarihleri arasında düzenlenen COP31'in öncelikli başlıklarından biri iklim değişikliğine dirençli şehirler olarak belirlendi.

Konferans kapsamında yerel yönetimlerin, kamu kurumlarının ve özel sektör temsilcilerinin sürdürülebilir şehircilik uygulamalarını paylaşması hedefleniyor. Anka Kuşu yapısı da deprem sonrasında ortaya çıkan atıkların yeniden değerlendirilmesi ile afetlere dayanıklı şehirlerin oluşturulması arasındaki bağlantıyı gösteren örneklerden biri olarak tanıtılıyor.

Projenin arka planına ilişkin veriler, UNDP'nin 15 Ağustos 2024 ve 4 Şubat 2025 tarihli resmî açıklamalarına dayanıyor. Anka Kuşu yapısının teknik özellikleri ise Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın 5 Kasım 2026 tarihinde paylaştığı bilgilerden derlendi.