Avrupa'dan notlar: Merz'in resti, Ukrayna'ya kaynak yoksa AB bütçesi de yok

Ukrayna yoksa bütçe de yok. Almanya Başbakanı Friedrich Merz, tüm üye ülkeler 2027 sonrasında Ukrayna’nın finansmanına katkıda bulunmayı taahhüt etmezse AB’nin bir sonraki uzun vadeli bütçesini engellemekle tehdit ediyor.

Bu hamle, zaten zorlu geçen çok yıllı mali çerçeve müzakerelerinde yeni bir anlaşmazlık yaratabilir. Berlin, gelecek yıl yaklaşık 70 milyar euroluk finansman açığıyla karşı karşıya kalacak Ukrayna için, ülkenin borçlarının geri ödeme maliyetlerini de kapsayan kalıcı bir finansman düzenlemesi istiyor.

AB bütçesinin Kiev’in mali ihtiyaçlarına kalıcı bir çözüm getirmesi gerektiğini düşünen tek lider Merz değil. İrlanda Maliye Bakanı Simon Harris, meslektaşım Jorge Liboreiro’nun sorusuna, “Avrupa için dürüst bir çok yıllı bütçe hazırlanacaksa Ukrayna’nın finansmanı da ele alınmalı,” yanıtını verdi.

Harris, “Bunun dışındaki her görüşme eksik kalır,” dedi. AB, 2026-2027 dönemi için üzerinde daha önce anlaşmaya varılan 90 milyar euroluk Ukrayna Destek Kredisi’ne ek olarak, yeni finansman açığının yaklaşık 45 milyar eurosunu karşılamayı amaçlıyor.

Macaristan, Slovakya ve Çekya önceki krediye katılmamıştı; ek finansmana da katkıda bulunmaları beklenmiyor. Bulgaristan da daha fazla katkı yapmayacağını bildirdi. Ancak Merz, çözümün “istisnasız hepimizin adil biçimde katkıda bulunacağı ortak bir taahhüdün” sonucu olması gerektiğini yazdı.

Bu sözler, yeni muafiyetlere karşı çıktığına işaret ediyor. Ek krediden bazı ülkelerin muaf tutulması ihtimaline ilişkin konuşan Ekonomiden Sorumlu Komisyon Üyesi Valdis Dombrovskis, Ukrayna’nın finansman açığını kapatacak önerilerin “AB24 veya başka sayıda ülke tarafından değil, AB27 tarafından” desteklenmesi gerektiğini söyledi.

AB bütçesinde kesinti isteyen “tutumlu” ülkeler arasında yer alan Almanya, bütçe görüşmelerini Ukrayna’nın finansmanıyla ilişkilendirerek ay sonunda yapılacak özel Avrupa Konseyi toplantısı öncesinde “Uyumun Dostları” grubuna baskı kurmaya zaten çalışmıştı. Merz’in hamlesi pazarlığın önemini daha da artırıyor, ancak ters tepebilir.

Ukrayna’ya finansman sağlamak istemeyen ülkeler, hem Kiev’e ödeme yapmaya hem de uyum fonlarındaki kesintileri kabul etmeye zorlandıklarını düşünebilir. Orbán sonrası AB’de Slovakya Başbakanı Robert Fico’nun başlıca engel çıkaran isim olmasını bekleyin.

Üçlü masanın dışında. AB, bugün ve yarın Abu Dabi’de yapılacak, ABD arabuluculuğundaki Ukrayna-Rusya barış görüşmelerine Avrupa Komisyonu ve Avrupa Konseyinden üst düzey yetkililerin oluşturduğu ortak bir ekip gönderecek.

Brüksel böylece Avrupa’nın gelecekteki güvenlik düzenini şekillendirebilecek müzakerelerde yer almayı amaçlıyor. Heyete, Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen’in kabine şefi Bjorn Seibert ile Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa’nın dış politika başdanışmanı Anna-Maria Boura başkanlık edecek.

AB ekibine Fransa, Almanya ve Birleşik Krallık’tan ulusal güvenlik danışmanları katılacak. Başbakan Giorgia Meloni’nin Roma’nın görüşmeler dışında bırakılmasını eleştirmesinin ardından İtalya da daha geniş E4 formatı kapsamında temsil edilecek.

NATO’yu ise Genel Sekreter Mark Rutte’nin kabine şefi Geoffrey Van Leeuwen temsil edecek. Avrupalıların görüşmelere hangi formatta katılacağı henüz net değil. Ana müzakerelerin Ukrayna, Rusya ve ABD arasında üçlü formatta sürmesi bekleniyor.

Avrupalı yetkililer Rus heyetiyle doğrudan görüşme olasılığını dışlamadı, ancak böyle bir görüşmenin yapılıp yapılmayacağı bilinmiyor. Von der Leyen, dün Bükreş’te düzenlediği basın toplantısında, ABD Özel Temsilcisi Jared Kushner’a dolaylı yanıt vererek, “Avrupa’nın güvenlik mimarisi hakkında anlamlı görüşmeler ancak Ukrayna’da ateşkes sağlandıktan sonra yapılabilir.

Bu görüşmeler, başta NATO müttefikleri ve AB üyeleri olmak üzere uygun bir platformda gerçekleşmeli,” dedi. Ukrayna heyetinin başkanı Rustem Umerov, Kiev’in Abu Dabi’de Avrupalı ortaklarıyla ayrı eşgüdüm toplantıları yapacağını doğruladı.

Karadeniz’de güvenlik arayışı. Von der Leyen, ticari gemilere yönelik insansız hava aracı saldırılarında denizcilerin hayatını kaybetmesinin ardından artan güvenlik tehditlerine yanıt aradığı iki günlük Romanya ve Bulgaristan ziyaretini bugün tamamlıyor.

Angela Skujins’in aktardığına göre von der Leyen, pazartesi günü Bükreş’te Romanya Cumhurbaşkanı Nicusor Dan ile birlikte, ülkenin arama kurtarma faaliyetleri için 10 milyon euro kaynak açıkladı. Dan, Rusya’nın Ukrayna’yı işgali sona ermeden Karadeniz’in tam anlamıyla güvenli olmayacağını söyledi.

Von der Leyen ayrıca Karadeniz Deniz Güvenliği Merkezi’nin kurulmasını hızlandırma, tamamlanması için “net bir takvim” belirleme ve projeye 50 milyon euro ek kaynak sağlama sözü verdi. Ancak tamamlanma tarihi ya da takvimin ayrıntılarını açıklamadı.

Merkez, Komisyonun Mayıs 2025’te yayımladığı Karadeniz Stratejisi’nin başlıca projelerinden biri. Eski NATO Genel Sekreteri Anders Fogh Rasmussen, Angela’ya stratejik deniz güzergâhında güvenliğin Baltık Denizi’ndekine benzer bir yaklaşımla güçlendirilebileceğini söyledi.

Rasmussen, “Serbest seyrüseferi sağlamak için Karadeniz’de bir deniz görevi oluşturmalıyız,” dedi. İran’dan buzdolaplarına siber saldırı suçlaması. Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noel Barrot, ülkesindeki G7 dışişleri bakanları toplantısının oturum aralarında yaptığı açıklamada, geçen ay süpermarket buzdolaplarını hedef alan siber saldırılardan İran Devrim Muhafızlarını sorumlu tuttu.

Saldırılar, Fransa’da en az 350 süpermarketteki binlerce soğutma ünitesini etkiledi. Barrot, İran büyükelçisinin bakanlığa çağrılacağını ve konunun Avrupa düzeyinde yeni adımlara yol açabileceğini söyledi. AB Dış Politika Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, “Eğer saldırıların kaynağı belirlenirse yanıtımız daha güçlü olmalı,” dedi.

Konunun 16 Kasım’daki Dışişleri Konseyi toplantısında ele alınacağına işaret etti. Avrupa Merkez Bankasında üç koltuk. Avrupa Merkez Bankası Başkanı Christine Lagarde, Fransa’daki cumhurbaşkanlığı seçimlerinden birkaç ay önce görevinden ayrılacağını açıklayarak halefini belirleme yarışını başlattı.

Bankada başekonomistlik ve yönetim kurulu üyeliği olmak üzere iki üst düzey görev daha boşalacak. Yunanistan Maliye Bakanı ve Eurogroup Başkanı Kyriakos Pierrakakis, Euronews’e, “Bu oldukça sıra dışı bir durum,” dedi. Üç atamanın birlikte değerlendirilmesine işaret eden Pierrakakis, “Birçok kişi bunu bir paket olarak görüyor; bence bu makul,” ifadelerini kullandı.

Liderler düzeyinde yıl sonuna kadar karar alınması gerektiğini belirtti. Lagarde’ın yerine geçecek isim için yarış, İspanyol Pablo Hernandez de Cos ile Hollandalı Klaas Knot etrafında şekilleniyor. İspanya Ekonomi Bakanı Carlos Cuerpo, ülkesinin istikrarlı büyüme, kamu borcunun millî gelire oranındaki düşüş ve yatırımcı güveniyle adaylık için güçlü bir zemine sahip olduğunu Euronews’e söyledi.

Ancak İspanya bu ay seçime gidiyor ve Başbakan Pedro Sanchez’in cuma günü Dublin’de yapılacak gayriresmî Avrupa Konseyi toplantısına katılmaması bekleniyor. Cuerpo, “Öne çıkardığımız kişi hükümetin değil, İspanya’nın adayı,” dedi.

Birleşik Krallık’tan son hamle. Birleşik Krallık Ticaret Bakanı Jonathan Reynolds ile Avrupa İlişkileri Bakanı Hamish Falconer, 20 Kasım’daki Birleşik Krallık-AB zirvesi öncesinde son ayrıntıları netleştirmek için bugün Brüksel’de.

İki bakan, sanayi iş birliği, uzay ve Birleşik Krallık-AB tedarik zincirlerini görüşmek üzere Komisyon Başkan Yardımcısı Stephane Sejourne ile komisyon üyeleri Maros Sefcovic ve Andrius Kubilius ile bir araya gelecek.“Avrupa’da Üretildi” tanımının anlaşmazlık konusu olması bekleniyor. Londra, önerilen Sanayi Hızlandırma Yasası kapsamındaki kamu ihalelerinde AB’nin yerli üretim düzenine dâhil edilmek istiyor.

Brüksel’de dük ve düşes. Bugün Brüksel’de başka tanınmış Britanyalılar da görülebilir. Sussex Dükü Prens Harry ile Düşesi Meghan Markle’ın, sosyal medyada yaşadıkları zararların ardından hayatını kaybeden çocukları anan Lost Screen Memorial sergisinin açılışı için Avrupa Parlamentosuna gelmesi bekleniyor.

Avrupa COP31’de yeşil dönüşümü konuşuyor, fosil yakıt arıyorBrüksel, COP31’in fosil yakıtlardan uzaklaşmayı hızlandırmasını istiyor. Ancak enerji güvenliği ve fiyatlar giderek daha fazla öne çıkarken daha çok hükümet kısa vadeli petrol ve gaz seçenekleri arıyor.

Avrupalı liderler, ekonomilerini fosil yakıtlardan nasıl uzaklaştıracaklarını görüşmek üzere COP31’de toplanırken hükümetlerinin birçoğu daha fazla fosil yakıt tedarik etmeye çalışıyor. ABD ve İsrail’in İran’la savaşının yol açtığı enerji çalkantısı, petrol ve gazı Avrupa’nın ekonomik ve jeopolitik hesaplarının merkezinde tutuyor.

Artan enerji fiyatları, olası arz sıkıntıları ve zor durumdaki sanayilerden gelen baskı nedeniyle bazı AB hükümetleri uzun vadeli iklim taahhütlerinden önce uygun fiyatlı ve güvenilir enerjiye öncelik veriyor. Bu sırada BM iklim zirvesindeki delegeler fosil yakıtların nasıl aşamalı olarak terk edileceğini tartışıyor.

AB’nin 27 üyesinin tamamı COP31’deki ortak tutumu onaylamış olsa da sahadaki tablo farklı. Marta Pacheco ve Sandor Zsiros’un haberi burada. Haber merkezlerimizden diğer gelişmelerTrump, Abu Dabi görüşmeleri öncesinde savaş sonrası Ukrayna’nın “farklı bir şekle” sahip olacağını söylediABD Başkanı Donald Trump, Kiev ile Moskova arasında Abu Dabi’de yapılacak ABD arabuluculuğundaki görüşmelerden günler önce, Rusya’yla varılacak olası bir anlaşma kapsamında Ukrayna’nın sınırlarının değişebileceğini ima etti.

Sasha Vakulina’nın haberi burada. Viktor Orbán’ın kardeşinin insan kaçakçılığı şüphesiyle gözaltına alındığı bildirildiPéter Magyar, pazartesi günü Facebook hesabında yaptığı paylaşımda Viktor Orbán’ın kardeşi Áron Orbán’ın insan kaçakçılığı şüphesiyle gözaltına alındığını söyledi.

Devamını okuyun. Sızan taslağa göre AB, kullanıcıları yönlendiren 10 çevrim içi tasarım hilesini yasaklayacakSahte bildirimlerden sessizce ücretli aboneliğe dönüşen ücretsiz denemelere kadar, Komisyonun uzun süredir beklenen Dijital Adalet Yasası taslağı kullanıcıları tıklamaya, harcamaya ve abone kalmaya yönelten yöntemleri tanımlayıp yasaklamayı öngörüyor.

Simon Ormiston’ın haberi burada. Takip ettiğimiz diğer gelişmelerKomisyon Başkanı Ursula von der Leyen, Başbakan Rumen Radev ile görüşmek ve Nikola Vaptsarov Deniz Harp Okulunu ziyaret etmek üzere Bulgaristan’a gidiyor. G7 dışişleri bakanları, Ukrayna, İran ve Orta Doğu güvenliğine odaklanan Paris toplantısını sürdürüyor.

AB maliye bakanları, 2027 AB yıllık bütçesini görüşmek üzere Brüksel’de Ekonomik ve Mali İşler Konseyi toplantısında bir araya geliyor. Savunmadan Sorumlu Komisyon Üyesi Andrius Kubilius, AB-Ukrayna Drone İttifakı’nın Brüksel’deki ikinci yönetim kurulu toplantısına katılıyor.

Araştırmadan Sorumlu Komisyon Üyesi Ekaterina Zaharieva, Brüksel’de Avrupa Araştırma ve Yenilik Günleri 2026’nın açılışını yapıyor. Ticaretten Sorumlu Komisyon Üyesi Maros Sefcovic, Birleşik Krallık Bakanı Hamish Falconer ile birlikte AB-Birleşik Krallık Çekilme Anlaşması Ortak Komitesine eş başkanlık ediyor.

Antalya’daki COP31, enerji güvenliği, elektrifikasyon ve enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesi dâhil enerji ve ulaştırma konularına odaklanıyor. Bugünlük bu kadar. Angela Skujins ve Jorge Liboreiro bu bültene katkıda bulundu.