Aksaray Türkiye'deki 9 ilden biri oldu! Deprem riskinde dikkat çeken sonuç

Türkiye'nin deprem haritasında şehirlerin konumu yeniden gündeme geldi. Ülkenin farklı noktalarında bulunan aktif faylar, yerleşim bölgelerindeki deprem tehlikesinin aynı düzeyde olmadığını gösteriyor. Büyük fay sistemlerine uzaklığı nedeniyle bazı kentler daha düşük sismik hareketlilikle anılırken İç Anadolu'daki Aksaray da bu kapsamda hazırlanan 9 illik derlemede yer buldu.

Ancak AFAD'ın bölgeye ilişkin çalışmaları, Aksaray çevresinde deprem oluşturabilecek fayların bulunduğunu ortaya koyuyor.

AKSARAY NEDEN 9 ŞEHİR ARASINDA GÖSTERİLDİ?

İç Anadolu'nun orta kesiminde bulunan Aksaray, bazı bölgelerinde sismik hareketliliğin daha sınırlı olması nedeniyle deprem tehlikesi görece düşük iller arasında değerlendiriliyor.

Kentin jeolojik yapısı, büyük fay sistemleri karşısındaki konumu ve geçmiş deprem kayıtları bu değerlendirmelerde öne çıkıyor.

Bununla birlikte Aksaray'ın bütün yerleşim alanları aynı özellikleri taşımıyor. Merkez ile ilçeler arasında zemin yapısı ve faylara yakınlık bakımından farklılıklar bulunuyor.

Dolayısıyla Aksaray'ın böyle bir listede yer alması, kent genelinde deprem tehlikesinin bulunmadığı anlamına gelmiyor.

AKSARAY ÇEVRESİNDE 22 AKTİF FAY YAPISI BULUNUYOR

Aksaray'ın deprem durumuyla ilgili önemli bilgiler, İl Afet Risk Azaltma Planı'nda (İRAP) yer alıyor.

AFAD tarafından hazırlanan plana göre il merkezi ve ilçeleri etkileyebilecek yaklaşık 100-150 kilometrelik alanda 22 aktif fay zonu, tekil fay veya fay segmenti bulunuyor.

Raporda öne çıkan yapılardan biri Tuz Gölü Fay Zonu. Özellikle Helvadere segmentinin Aksaray il merkezi açısından önemli bir deprem tehlikesi oluşturduğu belirtiliyor.

Bu fayın büyük deprem meydana getirme potansiyeline sahip olması, kentteki yapılaşma ve zemin özelliklerinin önemini artırıyor.

DEPREM TEHLİKESİ DAHA AZ OLAN ŞEHİRLER HANGİLERİ?

Türkiye'de büyük fay hatlarına göre konumları ve jeolojik özellikleri bakımından hazırlanan derlemede Aksaray ile birlikte sekiz şehir daha bulunuyor.

Listede yer alan iller şöyle:

Aksaray: İç Anadolu'daki bazı alanlarında sismik hareketlilik görece sınırlı.

Karaman: Bölgesel jeolojik yapısı nedeniyle daha sakin alanlar arasında değerlendiriliyor.

Konya: Ova çevresindeki bazı kesimlerinde tehlike daha düşük olmakla birlikte batısında fayların etkisi bulunuyor.

Nevşehir: Kapadokya bölgesindeki bazı alanlar daha düşük sismik hareketlilik gösteriyor.

Niğde: Büyük fay sistemlerine uzak bazı bölgeleriyle listede yer alıyor.

Şanlıurfa: İlin bazı kesimleri daha düşük tehlikeli alanlar arasında bulunurken kuzeybatısında durum farklılaşıyor.

Mardin: Merkez ve güney kesimlerindeki bazı alanlar jeolojik özellikleriyle öne çıkıyor.

Edirne: Özellikle batı kesimleri büyük fay sistemlerine daha uzak konumda bulunuyor.

Kırklareli: Kuzeybatısındaki bazı yerleşim alanlarında deprem tehlikesi daha sınırlı değerlendiriliyor.

Söz konusu dokuz şehir, AFAD'ın yayımladığı resmî bir güvenli iller sıralamasını oluşturmuyor. Değerlendirmeler, şehirlerin belirli bölgelerindeki sismik özelliklere dayanıyor.

DÜNYANIN HANGİ BÖLGELERİNDE DEPREM DAHA AZ GÖRÜLÜYOR?

Deprem hareketliliği yalnızca Türkiye'de değil, dünyanın farklı coğrafyalarında da yer kabuğunun yapısına göre değişiyor.

Avrupa'da İsveç, Finlandiya, Norveç ve İrlanda'nın bazı bölgeleri, aktif levha sınırlarına uzaklıkları nedeniyle daha az sismik hareketlilik gösteriyor.

Benzer özellikler Kanada'nın iç kesimleri ve Rusya'nın Sibirya bölgesinde de görülüyor. Bu alanlarda geniş ve eski kıtasal kaya kütleleri bulunuyor.

Güney Amerika'da Brezilya'nın doğusu, Okyanusya'da ise Avustralya'nın büyük bölümü aktif levha sınırlarından uzak konumlarıyla dikkat çekiyor.

Afrika'daki Çad, Nijer, Burkina Faso ve Fildişi Sahili'nin bazı kesimleri de büyük fay sistemlerinden uzak bölgeler arasında bulunuyor.

AKSARAY'DA DEPREM OLDUĞU NASIL ÖĞRENİLİR?

Türkiye'nin deprem tehlikesine ilişkin resmî verileri AFAD'ın hazırladığı Türkiye Deprem Tehlike Haritası üzerinden incelenebiliyor.

1 Ocak 2019'da yürürlüğe giren harita, şehirleri birinci veya beşinci derece deprem bölgesi şeklinde sıralamak yerine konuma özgü yer ivmesi değerlerini gösteriyor.

Ancak haritada belirtilen deprem tehlikesi, binaların ne kadar güvenli olduğunu tek başına ortaya koymuyor.

Bir depremde yaşanabilecek kayıplar, yapıların dayanıklılığına, yerel zemin koşullarına ve yerleşim alanlarının özelliklerine bağlı olarak değişiyor.

Bu nedenle Aksaray'da deprem tehlikesinin değerlendirilmesinde yalnızca il genelindeki verilerin değil, mahalle ve bina ölçeğindeki koşulların da dikkate alınması gerekiyor.