TİHEK'ten İşitme Engelli Müşterisine Ayrımcılık Yapan Şirkete Ceza

Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK), 11 Kasım 2026 tarihinde aldığı bir kararla, işitme engelli bir vatandaşın üyelik yenileme talebini reddeden TikTak Yeni Nesil Çözümleri ve Araç Kiralama Anonim Şirketi'ne 200 bin lira tutarında idari para cezası uygulanmasına hükmetti. Yüzde 42 oranında işitme engeli bulunan vatandaş, daha önce üyesi olduğu şirketin el değiştirmesinin ardından verilerinin aktarılması ve üyeliğinin yenilenmesi için başvuruda bulunmuştu.

Başvuru sahibi, şirket tarafından sürücü belgesinde yer alan ve işitme desteği gerekliliğini belirten 02 kodlu kısıtın gerekçe gösterilerek üyeliğinin onaylanmadığını ifade etti. Vatandaş, bu tutumun engellilik temelinde ayrımcılık teşkil ettiğini savunarak TİHEK nezdinde hukuki süreç başlattı.

Şirket ise savunmasında, hizmetin self-servis bir modelle yürütüldüğünü, araç başında anlık sağlık denetimi yapmanın veya tüm filoyu özel donanımlarla donatmanın operasyonel olarak mümkün olmadığını ileri sürdü. Şirket yönetimi, uyguladıkları kısıtlamanın hem kullanıcıların hem de üçüncü tarafların can ve mal güvenliğini koruma amacı taşıdığını iddia etti.

Ancak TİHEK tarafından yapılan incelemede, şirketin sürücü belgesindeki kısıt kodunun içeriğini ve gerçekte ne anlama geldiğini araştırmadan, engeli doğrudan bir ret sebebi olarak kullanması orantısız bulundu. İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü de konuyla ilgili görüşünde, 02 koduna sahip sürücülerin, gerekli destek cihazlarını kullanmaları şartıyla araç sürmelerinde herhangi bir sakınca bulunmadığını belirtti.

Bu görüş, şirketin güvenlik gerekçesinin, bireysel bir değerlendirme yapılmadığı sürece haklı bir temele dayanmadığını ortaya koydu. Kurul, karar metninde, engellilik durumunun hizmetten yararlanma konusunda otomatik ve kategorik bir engel olarak görülmesinin, Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu'ndaki eşitlik ilkesiyle bağdaşmadığını vurguladı.

Ayrıca, internet ortamında aynı şirketin farklı kısıt kodlarına sahip diğer engelli bireylere karşı da benzer ret uygulamaları yaptığına dair şikayetlerin bulunduğu kaydedildi. Sonuç olarak TİHEK, şirketin meşru bir amaç taşısa dahi makul bir denge gözetmediğini ve başvuru sahibini dezavantajlı konuma düşürerek ayrımcılık yasağını ihlal ettiğini tescil etti.

Bu karar, engelli bireylerin hizmetlere erişiminde bireysel değerlendirme yapılmasının zorunlu olduğunu ve kategorik engellemelerin yasal olmadığını bir kez daha hatırlatmış oldu.