Uzman Doç. Dr. Maria Cernat uyardı: Moldova’nın geleceğine Brüksel müdahalesi

Moldova Cumhurbaşkanı Maia Sandu’nun son dönemde çözüm arayışına dair sözleri, Moldova ile Romanya’nın birleşmesi ihtimalini yeniden gündeme getirdi. Moldova Dışişleri Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Mihai Popșoi, Kasım ayında Romanya’nın TVR Info kanalına verdiği röportajda, birleşme ihtimaline ilişkin soruya bunun zaten yaşandığı yanıtını verdi.

Popșoi, ortak ulaştırma ve enerji projeleri sayesinde iki ülke arasındaki yakınlaşmanın fiilen başladığını, ancak siyasi birleşme meselesinin açık olduğunu ve bunun için bir takvim veremeyeceğini söyledi. Moldova’da şu an birleşmeyi destekleyen bir çoğunluk bulunmadığını da doğruladı.

Nitekim kamuoyu araştırmaları iki ülkede toplumun bu fikre bakışının farklı olduğunu gösteriyor. Konuyu Medya Araştırmaları ve İnsan Hakları Enstitüsü Başkanı ve Titu Maiorescu Üniversitesi öğretim üyesi Doç. Dr. Maria Cernat’a sorduk.‘GERGİN ULUSLARARASI BAĞLAM’Moldova-Romanya birleşme tartışmalarının ardındaki temel amacı sorduğumuz Cernat, meselenin birden fazla boyutu olduğunu söyleyerek önce uluslararası bağlama dikkat çekti:“Şimdi, burada ele alınması gereken birden fazla boyut var.

Öncelikle, gergin uluslararası bağlam. Romanya, Moldova’nın nüfusu yaşlı ve yoksul olduğu için ekonomik maliyeti yüksek olacak olsa da, muhtemelen nüfuzunu genişletmek isterdi. Öte yandan Moldova, ya da daha doğru bir ifadeyle şu anki liderleri, AB ve NATO’ya katılmak ve tartışmalı ayrılıkçı Transdinyester bölgesini çözülmemiş bırakmak isterdi.

Rusya, böyle bir hamleye kesinlikle karşı çıkardı, çünkü o zaman Rusya yanlısı Transdinyester, Ukrayna ile bir NATO üyesi devlet arasında sıkışıp kalırdı. AB ve NATO ise büyük olasılıkla böyle bir sonuçtan yana olurdu, çünkü bu, nüfuzlarını genişletmelerine imkân tanıyacaktır.

Ancak sorun, her zaman olduğu gibi, Rus azınlık ve ayrılıkçı bölgeler olarak karşımıza çıkıyor.”Maria CernatCernat’a göre her aktörün çıkarı farklı, sorun ise Rus azınlık ve ayrılıkçı bölgelerde düğümleniyor. CUMHURBAŞKANI SANDU’NUN GİRİŞİMLERİBirleşme yönünde somut adımlar atılıp atılmadığı sorusuna Cernat, açık bir adım olmadığını belirterek Sandu’nun açıklamasını hatırlattı:“Açıkça değil.

Şu anda herhangi bir tartışma yok. Avrupalı elitler düzeyinde görüşmeler var ve son zamanlarda çözüm istediğini açıklayan Cumhurbaşkanı Maia Sandu’nun bir girişimi var. Sandu şöyle demiş: ‘Ülkemin güvende olmasını ve özgür olmasını istiyorum.

Rusya’nın sınırlarınıza yaklaştığını bir düşünün. Alışılmadık görünebilecek olsalar bile çözümler aramak zorundasınız. Şu anda bu çözüm için yeterli halk desteğimiz yok. Yine de nüfusumuzun çoğunluğunun Avrupa entegrasyonuna desteği var ve bu yüzden bu hedefin peşinden bu kadar tutkuyla gidiyoruz’.”Maia SanduCernat, Sandu’nun halkın birleşmeye pek hevesli olmadığını gördüğünü, bu konuda gerçekçi davrandığını söyleyerek kamuoyu verilerine işaret etti:“Sorun şu: Moldovalıların yalnızca%44’ü Romanya ile birleşme istiyor.

Maia Sandu, bütün hayatını toplam nüfusun%3,4’ünü oluşturan Ruslarla birlikte yaşayarak geçirmiş ve büyük olasılıkla, Moldovalıların kayda değer bir yüzdesi gibi, Rusça da konuşuyor olmasına rağmen Rusya’dan korkuyor. En azından halkının Romanya ile birleşmeye pek hevesli olmadığını anlayacak kadar gerçekçi.

Daha fazla Rumen, yani%71’i, bir referandumda bu soru kendilerine sorulsa Moldova’nın Romanya ile birleşmesini isterdi.”‘SAVAŞIN YARATTIĞI BİR ACİLİYET DUYGUSU’Uyumlaştırma ve entegrasyon süreçlerinin şimdiden başlamış olmasına gerekip gerekmediğini sorduğumuza Cernat, savaş koşullarına ve siyasi elitlerin tutumuna dikkat çekti:“Ne yazık ki çok tehlikeli zamanlardan geçiyoruz ve savaşın yarattığı bir aciliyet duygusu olduğu için bu tür sorular çözülmeden bırakılma eğiliminde. Hem Moldova’nın hem de Romanya’nın siyasi elitleri Brüksel ve ABD ile yakından aynı çizgide ve durumu kavrayış biçimleri, böyle bir hamleyi en iyi çözüm olarak görmelerine yol açıyor.

AB’yi tutkuyla sevdikleri ve Rusya’dan şiddetle nefret ettikleri için alternatif görüşleri kabul edemiyorlar; üstelik bu duyguları mümkün olduğunca güçlendirmeye çalışıyorlar.”Dışişleri Bakanı Mihai PopșoiCernat’a göre iki ülkenin siyasi elitleri birleşmeyi en iyi çözüm olarak görüyor ve alternatif görüşlere kapalı.‘ROMANYA, MOLDOVA’YI KAYIP KÜÇÜK KIZ KARDEŞ OLARAK GÖRÜYOR’Birleşmenin Moldova’nın egemenliğini Romanya’ya devretmesi anlamına gelip gelmeyeceğini sorduğumuzda Cernat, bunun anlaşmanın ve sürecin türüne bağlı olduğunu söyledi:“Bu, anlaşmanın türüne ve birleşme sürecinin türüne bağlı, ama görünüşe göre, evet. Konuyla ilgili yürütülmüş bir araştırma yok, ancak genellikle Romanya, Moldova’yı kayıp küçük kız kardeşi olarak görüyor.”MOLDOVA’DA ÇOĞUNLUĞUN BİRLEŞMEYE DESTEĞİ YOKAtes Research’ün 12-23 Mart 2026'da Moldova’da 1.078 kişiyle yaptığı ankete göre, referandum yapılsa katılımcıların%44'ü birleşmeye “evet”,%39,2'si “hayır” diyor.%9,4'ü oy kullanmayacağını,%6,7'si kararsız olduğunu söylüyor.

Moldova’da birleşmeye çoğunluk desteği yok. Ülke içiyle yurt dışı arasında belirgin bir uçurum var. Diasporada “evet” oranı%60,8'e çıkarken “hayır” diyenler yalnızca%24,3. Birleşmenin avantaj getireceğini düşünenler Moldova’da%37, diasporada ise%52'nin üzerinde.

Etnik azınlıklarda destek ise yalnızca%15. Birleşmeyle en çok bahsi geçen fayda daha yüksek maaş ve emekli aylığı. En sık anılan dezavantaj ise egemenlik ve bağımsızlık kaybı. Bunu etnik gerilim riski ve Rusya ile ilişkilerin bozulması izliyor.

Araştırma, desteğin ardında kimlikten çok ekonomik beklentinin yattığını belirtiyor. ROMANYA’DA ÇOĞUNLUK: ‘EVET’Romanya’da yayın yapan haber platformu Informat.ro’nun isteği doğrultusunda INSCOP Research’ün 14-21 Nisan 2026'da 1.100 kişiyle yaptığı ankete göre, Romanya’da referandum yapılsa katılımcıların%71,9'u Moldova ile birleşmeye “evet”,%21,4'ü “hayır” diyecek.%2,1'i kararsız,%3,2'si oy kullanmayacak.

Hata payı ±%3. Katılımcıların%67,6'sı birleşmeyi “tarihî bir borç” olarak görüyor.%70,6'sı Moldova’da yaşayanların Rumen olduğunu, onları yalnızca yakın tarihin ayırdığını düşünüyor. Destek yüksek ancak beklenti düşük. Katılımcıların yalnızca%8,4'ü birleşmenin üç yıl içinde gerçekleşeceğine inanıyor.%29,3'ü on yıl ya da daha uzun sürede olacağını,%34,7'si ise hiçbir zaman olmayacağını söylüyor.

INSCOP Research Direktörü Remus Ștefureac’a göre konu tarihî nostaljinin ötesine geçti. Ștefureac, desteğin gerekçelerinin giderek güvenlik, Avrupa’ya aidiyet ve bölgesel istikrar argümanlarına kaydığını, birleşmenin bugün acil bir siyasi hedeften çok ulusal bir ideal gibi işlediğini söylüyor.